Mide kanseri: belirtileri, risk etkenleri ve tedavisi

Mide kanseri nedir?

Mide, yemek borusundan gelen besinleri depolayan ve sindirimin ilk aşamalarını gerçekleştiren kaslı bir organdır. İç yüzeyi, sindirim salgıları üreten hücrelerle döşelidir.

MedlinePlus mide kanserini midede başlayan kanser olarak tanımlar ve en sık türünün, midenin iç yüzeyini döşeyen hücrelerden gelişen adenokarsinom olduğunu belirtir. NHS, mide kanserinin İngiltere'de çok yaygın olmadığını belirtir; ancak belirtileri sık görülen sindirim yakınmalarına benzediği için gözden kaçabilir.

MedlinePlus'ın saydığı risk etkenlerinin önemli bir kısmı, Helicobacter pylori enfeksiyonu ve atrofik gastrit gibi midede uzun süren iltihapla ilişkilidir. Bu nedenle risk etkenlerini bilmek ve geçmeyen yakınmaları hekime göstermek önemlidir.

Mide kanseri belirtileri

MedlinePlus'a göre erken evre mide kanseri çoğu zaman belirti vermez. NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Mide yanması ya da reflü
• Yutma güçlüğü. Bkz. Yutma güçlüğü (disfaji)
• Bulantı ve kusma; MedlinePlus kanlı kusmayı da sayar
• Hazımsızlık ve sık geğirme
• Az yemekle hemen doyma; MedlinePlus küçük öğünlerden sonra karın ağrısını belirtir
• İştahsızlık
• Açıklanamayan kilo kaybı. Bkz. İstemsiz kilo kaybı
• Karında ele gelen şişlik ya da karın ağrısı
• Yorgunluk ve halsizlik (kansızlığa bağlı olabilir)
• Koyu renkli ya da siyah dışkı

NHS, bu belirtilerin çok yaygın olduğunu ve pek çok farklı durumdan kaynaklanabileceğini vurgular. Örneğin hazımsızlık ve mide yanması çoğu zaman gastrit ya da reflü gibi kanser dışı nedenlere bağlıdır. Bkz. Hazımsızlık (dispepsi) Ancak yakınmalar tedaviye rağmen sürüyor ya da kilo kaybı, yutma güçlüğü gibi belirtiler eşlik ediyorsa hekime başvurmak gerekir.

Risk etkenleri

NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı risk etkenleri şunlardır:

• Helicobacter pylori enfeksiyonu: Midede uzun süreli iltihaba yol açan bir bakteridir. Bkz. Helicobacter pylori nedir?
• Yaş ve cinsiyet: NHS'e göre 50 yaşın üzerinde olmak ve erkek olmak riski artırır.
• Beslenme: MedlinePlus'a göre meyve ve sebzeden fakir, tuzlu, kurutulmuş ya da tütsülenmiş yiyeceklerden zengin beslenme.
• Sigara kullanımı
• Ailede mide kanseri öyküsü
• Uzun süreli mide iltihabı (atrofik gastrit): Bkz. Gastrit nedir?
• Uzun süreli ve ağır reflü: NHS bunu da risk etkenleri arasında sayar. Bkz. Reflü nedir?
• Pernisiyöz anemi: B12 vitamininin emilemediği bir tür kansızlıktır. Bkz. B12 eksikliği belirtileri
• Büyük mide polipleri: MedlinePlus iki santimetreden büyük mide poliplerini sayar.

NHS, mide kanserlerinin önemli bir bölümünün yaşam tarzıyla ilişkili olduğunu, ancak risk grubunda olsun ya da olmasın herkesin bu hastalığa yakalanabileceğini hatırlatır.

Mide kanseri nasıl teşhis edilir?

MedlinePlus'ın sıraladığı tanı yöntemleri şunlardır:

• Üst sindirim sistemi endoskopisi ve biyopsi: Ağızdan ilerletilen, ucunda kamera bulunan ince bir tüple yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı incelenir. Şüpheli alanlardan doku örneği (biyopsi) alınır ve mikroskop altında incelenir. Tanı biyopsiyle doğrulanır. Bkz. Endoskopi nedir?
• Tam kan sayımı: Kansızlık olup olmadığını gösterir. Bkz. Hemogram nedir?
• Dışkıda kan testi: Gizli kanamayı araştırır. Bkz. Dışkıda gizli kan testi nedir?

Endoskopi sırasında neler olur?

NHS'in gastroskopiye ilişkin bilgilerine göre işlemden yaklaşık altı saat önce yemek yemeyi bırakmanız istenir; az miktarda su içmenize genellikle izin verilir. Kullandığınız ilaçların listesini yanınızda getirmeniz önemlidir. İşlem sırasında boğaza uyuşturucu sprey sıkılabilir ya da koldan rahatlatıcı ilaç (sedasyon) verilebilir. Mide hava ile şişirildiği için şişkinlik hissedilebilir. İşlem genellikle 15–45 dakika sürer. NHS'e göre işlemden sonra birkaç saat boğazda ve midede hafif ağrı olabilir. Sedasyon aldıysanız sonraki 24 saat yanınızda bir yakınınızın bulunması, araç kullanmamanız ve önemli belge imzalamamanız önerilir. NHS'e göre biyopsi sonuçlarının çıkması, kanser şüphesi varsa daha kısa olmak üzere, birkaç haftayı bulabilir.

Kanser tanısı konduktan sonra hastalığın yayılımını (evresini) belirlemek için bilgisayarlı tomografi, PET-BT ya da endoskopik ultrasonografi gibi ek incelemeler yapılabilir. Bkz. Tomografi nedir? ve PET-BT nedir?

Mide kanseri nasıl tedavi edilir?

NHS'e göre tedavi; kanserin türüne, büyüklüğüne, midedeki yerine, ne kadar yayıldığına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Tedavi planı genellikle cerrah, onkolog ve gastroenteroloji uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından hazırlanır. Başlıca seçenekler şunlardır:

Cerrahi

NHS'e göre ameliyatta midenin bir bölümü ya da tamamı, gerekirse çevre organların bazı bölümleriyle birlikte çıkarılır. MedlinePlus, kanser yayılmadan önce midenin çıkarılmasının (gastrektomi) adenokarsinomda standart tedavi olduğunu belirtir. Ameliyatın kapsamı, kanserin midedeki yerine ve yayılımına göre cerrah tarafından planlanır.

Kemoterapi

Kanser hücrelerini öldüren ilaçlarla yapılan tedavidir. MedlinePlus'a göre ameliyattan önce ya da sonra uygulanabilir. Bkz. Kemoterapi nedir?

Radyoterapi

NHS'e göre yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin öldürülmesidir.

Hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi

NHS'e göre bu ilaçlar kanserin büyümesini durdurmayı ya da yavaşlatmayı ve bağışıklık sisteminin kansere karşı yanıtını güçlendirmeyi amaçlar.

İleri evrede tedavi

MedlinePlus'a göre ameliyatla çıkarılamayan kanserlerde kemoterapi ya da radyoterapi yakınmaları hafifletmeye ve yaşam süresini uzatmaya yardımcı olabilir. Bu dönemde ağrı, beslenme ve diğer yakınmaların kontrolüne yönelik destek tedavileri de önem kazanır.

Ameliyat sonrası süreç ve beslenme

NHS, mide kanseri ameliyatından sonra iyileşmenin uzun sürebileceğini ve uzman ekibin beslenme değişiklikleri dahil yan etkilerle başa çıkmanıza yardımcı olacağını belirtir. Midenin bir bölümü ya da tamamı çıkarıldıktan sonra beslenme alışkanlıklarının yeniden düzenlenmesi gerekir; bu süreçte diyetisyen desteği almak önemlidir.

Destek almak

Kanser tanısı kişi ve ailesi için zorlayıcıdır. Tedavi ekibinizden psikolojik destek, beslenme danışmanlığı ve sosyal hizmet desteği istemekten çekinmeyin. Tanı ve tedavi planı konusunda ikinci bir görüş almak da hakkınızdır. Bkz. İkinci görüş nasıl alınır?

Riski azaltmak için neler yapılabilir?

NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Sigarayı bırakın. Bkz. Sigarayı bırakmak için adımlar
• Alkolü sınırlayın: NHS, önerilen sınırların üzerinde alkol tüketilmemesini öğütler.
• Tuz tüketimini azaltın. Bkz. Tuz tüketimi nasıl azaltılır?
• Bol sebze ve meyve tüketin: NHS günde en az beş porsiyon meyve ve sebze önerir.
• Sağlıklı kiloyu koruyun.
• Helicobacter pylori enfeksiyonunu tedavi ettirin: MedlinePlus, bu enfeksiyonun antibiyotiklerle tedavi edilmesini korunma önlemleri arasında sayar.
• Reflüyü tedavi ettirin: MedlinePlus reflü hastalığının tedavisini de önerir.
• İş yerinde koruyucu ekipman kullanın: NHS, zararlı kimyasallarla çalışanların koruyucu ekipman kullanmasını önerir.