Kısaca
Mide ameliyatı (gastrektomi), midenin bir bölümünün (kısmi ya da subtotal gastrektomi) veya tamamının (total gastrektomi) cerrahi olarak çıkarılmasıdır. StatPearls'a göre en sık nedeni mide kanseridir. Ameliyat açık, kapalı (laparoskopik) ya da robot yardımlı yöntemle yapılabilir. Kanser ameliyatlarında mideyle birlikte çevredeki lenf bezleri de çıkarılır ve sindirim kanalının devamlılığı yeniden sağlanır. NHS'e göre mide kanseri ameliyatından sonra iyileşme uzun sürebilir. Ameliyattan sonra az ve sık beslenme, vitamin desteği ve düzenli izlem gerekir; bazı kişilerde dumping sendromu gibi beslenmeyle ilişkili yakınmalar görülebilir.
Gastrektomi nedir?
Mide, yemek borusundan gelen besinleri bir süre depolayan, mide asidi ve sindirim enzimleriyle karıştırıp ince bağırsağa yavaş yavaş ileten bir organdır. Gastrektomide midenin hastalıklı bölümü ya da tamamı çıkarılır.
StatPearls'a göre ameliyatın kapsamı tümörün yerine göre belirlenir:
- Kısmi (distal) gastrektomi: Midenin alt bölümündeki tümörlerde midenin alt kısmı çıkarılır ve kalan mide bölümü bağırsağa bağlanır.
- Total gastrektomi: Tümör midenin üst kısmının önemli bir bölümünü tutuyorsa midenin tamamı çıkarılır. Bu durumda yemek borusu doğrudan ince bağırsağa bağlanır.
StatPearls'a göre ameliyatın amacı tümörü çıkarırken mümkün olduğunca sağlıklı dokuyu ve işlevi korumaktır.
Hangi durumlarda yapılır?
StatPearls'a göre gastrektominin başlıca nedeni mide kanseridir. StatPearls, mide kanserinin dünyada en sık görülen beşinci kanser olduğunu belirtir. Mide kanseri dışındaki bazı mide hastalıklarında da, diğer tedaviler yetersiz kaldığında mide ameliyatı gündeme gelebilir; bu kararı tüm seçenekleri değerlendirdikten sonra hekim verir. Mide ülseri hakkında bilgi için bkz. Peptik ülser
NHS'e göre mide kanserinde cerrahiye ek olarak kemoterapi ameliyattan önce tümörü küçültmek ve ameliyattan sonra kanserin geri gelme olasılığını azaltmak amacıyla verilebilir. Tedavi planı, uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından kişinin durumuna göre hazırlanır ve NHS'e göre ekip olası yararları ve yan etkileri sizinle konuşur. Bkz. Kemoterapi nedir?
Ameliyat öncesi değerlendirme ve hazırlık
StatPearls'a göre ameliyattan önce görüntüleme incelemeleri ve beslenme durumunun değerlendirilmesi yapılır. Bu süreçte genellikle:
- Endoskopi ve biyopsi: Tanının konması ve tümörün yerinin belirlenmesi için yapılır. Bkz. Endoskopi nedir?
- Görüntüleme: Bilgisayarlı tomografi gibi yöntemlerle hastalığın yaygınlığı değerlendirilir; bazı durumlarda endoskopik ultrason da kullanılabilir.
- Beslenme değerlendirmesi: StatPearls'a göre kanda albümin gibi değerler beslenme durumunu değerlendirmeye yardımcı olur. Kilo kaybı olan kişilerde ameliyat öncesi beslenme desteği gerekebilir.
- Anestezi değerlendirmesi: Genel sağlık durumu, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar gözden geçirilir. Bkz. Genel anestezi nedir?
Kan sulandırıcı kullanıyorsanız hekiminize bildirin; hangi ilacın ne zaman kesileceğine hekiminiz karar verir. Sigarayı bırakmak ve mümkün olduğunca hareketli kalmak ameliyata hazırlığın parçalarıdır.
Ameliyat öncesi görüşmede şu soruları sormanız yararlı olabilir: Midemin ne kadarı çıkarılacak? Ameliyat açık mı, kapalı mı yapılacak? Ameliyattan önce ya da sonra kemoterapi gerekecek mi? Hastanede ne kadar kalacağım? Ameliyattan sonra beslenmem nasıl değişecek ve bir diyetisyenle görüşebilecek miyim?
Ameliyat nasıl yapılır?
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. StatPearls'a göre üç yaklaşım vardır:
- Açık ameliyat: Karna daha büyük bir kesi yapılarak gerçekleştirilir.
- Kapalı (laparoskopik) ameliyat: Karna açılan küçük kesilerden kamera ve ince aletlerle yapılır. StatPearls'a göre erken evre mide kanserinde yerleşik bir yaklaşımdır; hastanede kalış süresinin kısalması, ameliyat çevresi komplikasyonların ve kanamanın azalması gibi yararlarla ilişkilendirilmiştir. Bkz. Laparoskopi nedir?
- Robot yardımlı ameliyat: Cerrahın robotik kollar aracılığıyla çalıştığı kapalı ameliyat türüdür. Bkz. Robotik cerrahi nedir?
Lenf bezlerinin çıkarılması
StatPearls'a göre kanser ameliyatlarında, hastalığın evresini belirlemek ve tedavi etmek için mideyle birlikte çevredeki lenf bezleri de çıkarılır. StatPearls, en az 15 lenf bezinin çıkarılmasının hedeflendiğini belirtir.
Sindirim kanalının yeniden birleştirilmesi
Midenin bir bölümü ya da tamamı çıkarıldıktan sonra sindirim kanalının devamlılığı yeniden sağlanır. StatPearls'a göre bunun için farklı birleştirme yöntemleri kullanılır; Roux-en-Y adı verilen yöntemde ince bağırsağın bir kolu kalan mideye ya da yemek borusuna bağlanır. Bu düzenleme, safranın yukarı kaçmasının (safra reflüsü) önlenmesine yardımcı olur.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Ameliyat sonrası iyileşme
StatPearls'a göre iyileşme süresi kullanılan yönteme göre değişir; kapalı ameliyat olanlar genellikle daha erken taburcu olur. Bazı merkezlerde, ağızdan beslenmeye başlamadan önce birleştirme yerinden kaçak olup olmadığını görmek için kontrastlı bir röntgen incelemesi yapılır. NHS'e göre mide kanseri ameliyatından sonra iyileşme uzun sürebilir.
Hastanede beslenmeye önce sıvılarla, ardından yumuşak gıdalarla yavaş yavaş başlanır. Erken dönemde yataktan kalkıp yürümek, bacakta pıhtı oluşumu ve akciğer sorunlarının önlenmesine yardımcı olur.
Ameliyattan sonra beslenme ve yaşam
Midenin bir bölümü ya da tamamı çıkarıldığında besinlerin depolanma ve sindirilme biçimi değişir. StatPearls'ın önerileri ve dumping sendromuna yönelik beslenme ilkeleri şöyle özetlenebilir:
- Az ve sık öğünler: Günde üç büyük öğün yerine daha küçük ve sık öğünler tüketmek
- Basit şekerlerden kaçınmak: Hızla emilen şekerli yiyecek ve içecekleri azaltmak
- Protein ve lif: Öğünlerde protein ve lif içeren besinlere yer vermek
- Sıvıları ayırmak: StatPearls'a göre sıvıları yemekten en az 30 dakika sonra içmek
- Yavaş yemek: Lokmaları iyice çiğnemek ve acele etmeden yemek
- Vitamin desteği: StatPearls'a göre B12 vitamini eksikliği için düzenli B12 desteği gerekebilir; demir, kalsiyum ve diğer vitaminlerin düzeyleri izlenir. Bkz. B12 eksikliği belirtileri
Bir diyetisyenle çalışmak, kilo kaybını önlemeye ve yeni beslenme düzenine uyum sağlamaya yardımcı olur.
Dumping sendromu
StatPearls'a göre dumping sendromu, besinlerin mideden ince bağırsağa çok hızlı geçmesiyle oluşur ve gastrektomiden sonra sık görülür. İki biçimi vardır:
- Erken dumping: Yemekten sonraki ilk bir saat içinde şişkinlik, bulantı, ishal, karın ağrısı, yüzde kızarma, çarpıntı, terleme ve halsizlik
- Geç dumping: Yemekten 1–3 saat sonra titreme, terleme, güçsüzlük, bilinç bulanıklığı ve açlık gibi kan şekeri düşüklüğü belirtileri
StatPearls'a göre beslenme değişiklikleri ilk basamak tedavidir; yemekten sonra 30 dakika uzanmak da yardımcı olabilir. StatPearls, sindirim kanalı zamanla uyum sağladıkça birçok kişide yakınmaların azaldığını belirtir. Yakınmalar sürerse hekim ilaç tedavisi önerebilir.
Olası riskler
StatPearls'ın sıraladığı olası sorunlar şunlardır:
Erken dönemde (günler-haftalar):
- Birleştirme yerinden kaçak
- Bağırsak tıkanması ya da bağırsakların geç çalışmaya başlaması
- Midenin geç boşalması
- Yara ve karın içi enfeksiyonlar
Geç dönemde:
- Dumping sendromu
- Safra reflüsüne bağlı yakınmalar
- Vitamin ve besin eksiklikleri, kilo kaybı
- Bağırsak kollarıyla ilişkili sindirim sorunları
Her ameliyatta olduğu gibi kanama, pıhtı ve anesteziye bağlı riskler de vardır. Riskleri ve size uygun yöntemi ameliyat öncesinde cerrahınızla ayrıntılı konuşun.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Şu belirtiler için gastroenteroloji ya da genel cerrahi uzmanına başvurun: haftalardır süren hazımsızlık ya da mide ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı, yutma güçlüğü, çabuk doyma, kansızlık belirtileri.
Ameliyattan sonra şu durumlarda cerrahi ekibinize hemen ulaşın:
- Ateş, artan karın ağrısı ya da karında şişlik
- Yarada kızarıklık, akıntı ya da açılma
- Sıvıları tutamayacak kadar kusma
- Hızlı kilo kaybı, yiyememe
- Yemekten sonra tekrarlayan titreme, terleme ve bilinç bulanıklığı
Kanlı kusma, siyah dışkı, ani nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da bayılma gibi acil belirtilerde 112'yi arayın.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Midesi alınan biri nasıl beslenir?
Total gastrektomiden sonra yemek borusu doğrudan ince bağırsağa bağlanır ve beslenme devam eder. Az ve sık öğünler, protein içeren besinler, sıvıların yemekten ayrı içilmesi ve vitamin desteğiyle beslenme düzeni yeniden kurulur.
Mide ameliyatından sonra B12 vitamini neden gerekir?
StatPearls'a göre midenin bazı hücreleri, B12 vitamininin bağırsaktan emilebilmesi için gerekli olan "intrinsik faktör" adlı maddeyi üretir. Bu nedenle gastrektomiden sonra B12 eksikliği gelişebilir ve düzenli B12 desteği gerekebilir.
Dumping sendromu nedir, geçer mi?
Besinlerin mideden bağırsağa çok hızlı geçmesiyle oluşan bir durumdur. StatPearls'a göre beslenme değişiklikleriyle ve sindirim kanalının zamanla uyum sağlamasıyla birçok kişide yakınmalar azalır.
Kapalı mide ameliyatı mümkün mü?
Evet. StatPearls'a göre laparoskopik gastrektomi, özellikle erken evre mide kanserinde yerleşik bir yaklaşımdır. Hangi yöntemin uygun olduğuna hastalığın evresine göre cerrah karar verir.
Gastrektomiden sonra kilo kaybı normal mi?
Ameliyattan sonraki dönemde iştahın azalması, daha az yiyebilmek ve bazı besinlerin emiliminin değişmesi nedeniyle kilo kaybı sık görülür. StatPearls, kilo kaybı ve besin eksikliklerini geç dönem sorunlar arasında sayar. Kilonuzu düzenli izlemek, diyetisyen desteği almak ve önerilen vitaminleri kullanmak önemlidir; hızlı ve süren kilo kaybını ekibinize bildirin.
Mide ameliyatından sonra iyileşme ne kadar sürer?
Süre kişiden kişiye değişir. NHS'e göre mide kanseri ameliyatından sonra iyileşme uzun sürebilir; kapalı ameliyat olanlar genellikle daha erken taburcu olur.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- B12 vitamini eksikliği
- Demir eksikliği anemisi
- Mide kanseri
- Mide ve onikiparmak bağırsağı ülseri (peptik ülser)
- Sindirim sistemi kanaması
- Bilgisayarlı tomografi (BT)
- Endoskopik ultrasonografi (EUS)
- Kemoterapi ve ilaç tedavisi değerlendirmesi
- Mide ameliyatı (gastrektomi)
- Üst gastrointestinal endoskopi
- Laparoskopi (kapalı karın ameliyatı)
- Robot yardımlı cerrahi
- Genel Cerrahi
- Gastroenteroloji Cerrahisi
- Cerrahi Onkoloji
- Gastroenteroloji
- Tıbbi Onkoloji
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
