Yemek borusu kanseri: belirtileri, risk etkenleri ve tedavisi

Yemek borusu kanseri nedir?

Yemek borusu, boğazdan başlayıp göğüs boşluğu boyunca ilerleyen ve diyaframdaki bir açıklıktan geçerek mideye bağlanan kaslı bir borudur. Yutulan lokmalar, bu borunun duvarındaki kasların dalga biçiminde kasılmasıyla mideye iletilir.

MedlinePlus yemek borusu kanserini, bu boruda başlayan kanser olarak tanımlar. Kanserin iki ana türü şunlardır:

• Skuamöz hücreli karsinom: Yemek borusunun iç yüzeyini döşeyen yassı hücrelerden gelişir. MedlinePlus'a göre sigara ve alkol kullanımıyla ilişkilidir.
• Adenokarsinom: MedlinePlus'a göre daha sık görülen türdür ve Barrett özofagusuyla ilişkilidir. Barrett özofagusu, uzun süreli reflüye bağlı olarak yemek borusunun alt kısmındaki hücrelerin değişmesidir. Bkz. Barrett özofagusu

Bu iki tür, risk etkenleri ve yemek borusundaki yerleşim yerleri bakımından farklılık gösterebilir; ancak belirtileri ve tanı yöntemleri büyük ölçüde benzerdir.

Yemek borusu kanseri belirtileri

NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Yutma güçlüğü: En tipik belirtidir. Lokmanın boğazda ya da göğüs kemiğinin arkasında takıldığı hissedilebilir. Bkz. Yutma güçlüğü (disfaji)
• Yiyeceklerin geri gelmesi
• Bulantı ya da kusma
• Mide yanması ya da reflü
• Hazımsızlık
• Geçmeyen öksürük
• Ses kısıklığı
• İştahsızlık ve açıklanamayan kilo kaybı. Bkz. İstemsiz kilo kaybı
• Yorgunluk
• Göğüste ya da boğazda ağrı
• Daha seyrek olarak siyah dışkı, kan kusma ya da öksürükle kan gelmesi

NHS, bu belirtilerin pek çok farklı durumdan kaynaklanabileceğini ve tek başına kanser anlamına gelmediğini vurgular. Örneğin yutma güçlüğü reflüye bağlı yemek borusu iltihabından, mide yanması ise reflüden kaynaklanabilir. Ancak kanser varsa erken saptanması tedavi seçenekleri açısından önemlidir.

Risk etkenleri

NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı risk etkenleri şunlardır:

• Yaş: NHS'e göre en sık 75 yaş üzerinde görülür ve 45 yaşın altında seyrektir; MedlinePlus 50 yaş üzerini risk etkeni olarak sayar.
• Erkek olmak
• Barrett özofagusu ya da uzun süreli ve ağır reflü. Bkz. Reflü nedir?
• Fazla kilo (obezite). Bkz. Obezite nedir?
• Sigara kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi. Bkz. Alkol ve sağlık

NHS ayrıca çok sıcak içeceklerin içilmeden önce soğumaya bırakılmasını riski azaltan önlemler arasında sayar.

Yemek borusu kanseri nasıl teşhis edilir?

MedlinePlus'ın sıraladığı tanı yöntemleri şunlardır:

• Üst sindirim sistemi endoskopisi ve biyopsi: Ağızdan ilerletilen, ucunda kamera bulunan ince bir tüple yemek borusu incelenir ve şüpheli alanlardan doku örneği alınır. Tanı, biyopsinin mikroskop altında incelenmesiyle doğrulanır. Bkz. Endoskopi nedir?
• Baryumlu yutma grafisi: Röntgende görünen bir sıvı içilerek yemek borusundaki daralmalar gösterilebilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) ya da MR: Göğüs ve karın bölgesinin görüntülenmesiyle kanserin yayılımı değerlendirilir. Bkz. Tomografi nedir?
• Endoskopik ultrasonografi: Endoskobun ucundaki ultrason probuyla tümörün yemek borusu duvarında ne kadar derine ilerlediği ve çevre lenf bezleri incelenir.
• PET taraması: Kanserin vücudun başka bölgelerine yayılıp yayılmadığını araştırmak için kullanılabilir. Bkz. PET-BT nedir?

Bu incelemelerle kanserin evresi, yani ne kadar ilerlediği ve vücudun başka bölgelerine yayılıp yayılmadığı belirlenir; tedavi planı buna göre yapılır. Testlerin sonuçlanması zaman alabilir; bu süreçte sorularınızı not etmeniz ve sonuç görüşmesine bir yakınınızla gitmeniz faydalı olabilir.

Yemek borusu kanseri nasıl tedavi edilir?

NHS'e göre tedavi; kanserin büyüklüğüne ve türüne, yemek borusundaki yerine, yayılıp yayılmadığına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Tedavi kararı genellikle cerrah, onkolog, radyasyon onkoloğu ve gastroenteroloji uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından verilir. NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı seçenekler şunlardır:

Cerrahi

NHS'e göre kanser erken dönemde saptanmış ve yayılmamışsa yemek borusunun bir bölümü ya da büyük kısmı, gerekirse çevre dokularla birlikte çıkarılabilir. MedlinePlus'a göre bu ameliyat (özofajektomi) açık ya da daha küçük kesilerle yapılan yöntemlerle uygulanabilir.

Kemoterapi

Kanser hücrelerini öldüren ilaçlarla yapılan tedavidir. NHS'e göre ameliyattan önce ya da sonra, radyoterapiyle birlikte veya ileri evre kanserde yakınmaları kontrol etmek için kullanılabilir. Bkz. Kemoterapi nedir?

Radyoterapi ve kemoradyoterapi

Radyoterapi, yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerini öldürür. NHS'e göre erken evre kanserde ya da ameliyat uygun olmadığında kemoterapiyle birlikte (kemoradyoterapi) kullanılabilir; ileri evrede yakınmaları kontrol etmeye de yardımcı olur.

Hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi

NHS'e göre kanserin büyümesini durdurmaya ve bağışıklık sisteminin kansere karşı yanıtını güçlendirmeye yardımcı olan bu ilaçlar; yayılmış kanserde, ameliyatla tedavi edilemeyen durumlarda ya da ameliyat sonrası nüks riskini azaltmak için kullanılabilir.

Yutmayı ve beslenmeyi destekleyen işlemler

MedlinePlus'a göre yutma güçlüğünü azaltmak için yemek borusunun genişletilmesi ya da daralmış bölgeye endoskopik olarak bir tüp (stent) yerleştirilmesi gibi işlemler yapılabilir. Ağızdan yeterli beslenemeyen kişilerde beslenme tüpleri kullanılabilir. Bu işlemlerin amacı, kişinin beslenmesini ve yaşam kalitesini desteklemektir.

Tedavi sonrası beslenme

NHS'e göre uzman ekip, beslenmedeki değişiklikler dahil tedavinin yan etkileriyle başa çıkmanıza yardımcı olur. Yemek borusu ameliyatından sonra beslenme düzeninin yeniden kurulması zaman alabilir; bu süreçte diyetisyen desteği önemlidir.

Destek almak

Kanser tanısı kişi ve yakınları için zorlayıcı bir süreçtir. Tedavi ekibinizden beslenme danışmanlığı, ağrı ve yakınmaların kontrolü ile psikolojik destek konularında yardım istemekten çekinmeyin. Tedavi seçeneklerini, olası yan etkileri ve günlük yaşamınıza etkilerini sorularınızı not ederek ekibinizle ayrıntılı biçimde konuşmanız karar vermenizi kolaylaştırır. Tanı ve tedavi planı konusunda ikinci bir görüş almak da hakkınızdır. Bkz. İkinci görüş nasıl alınır?

Olası komplikasyonlar

MedlinePlus'a göre yemek borusu kanserinin komplikasyonları arasında zatürre ve ağır kilo kaybı bulunur. Yutma güçlüğü nedeniyle yiyecek ve sıvıların soluk borusuna kaçması akciğer enfeksiyonlarına yol açabilir. Bkz. Zatürre belirtileri

Riski azaltmak için neler yapılabilir?

NHS, yemek borusu kanserinin her zaman önlenemeyeceğini, ancak bazı adımların riski azaltabileceğini belirtir. NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Sigarayı bırakın. Bkz. Sigarayı bırakmak için adımlar
• Alkolü sınırlayın.
• Fazla kilolarınızı verin. Bkz. Sağlıklı kilo verme
• Sıcak içecekleri biraz soğuttuktan sonra için.
• Reflüyü tedavi ettirin: MedlinePlus reflü hastalığının tedavisini korunma önlemleri arasında sayar.
• Barrett özofagusu tanınız varsa önerilen kontrol endoskopilerini aksatmayın: MedlinePlus, Barrett özofagusu olan kişilerde önerilen endoskopik izlemin sürdürülmesini önerir.
• Şüpheli belirtileri hekime gösterin.