Üst gastrointestinal endoskopi

Endoskopi nedir?

Bu sayfada sözü edilen endoskopi, yemek borusu ve mideyi inceleyen üst endoskopidir; gastroskopi olarak da bilinir. İşlemde ucunda küçük bir kamera ve ışık bulunan ince, esnek bir tüp ağızdan (bazı merkezlerde burundan) ilerletilir. Böylece yemek borusu, mide ve ince bağırsağın ilk bölümü (duodenum) incelenir.

Kameradan gelen görüntüler bir ekrana yansıtılır. Gerekirse tüpün içinden geçirilen küçük aletlerle doku örneği (biyopsi) alınabilir; bu sırada genellikle bir şey hissedilmez. Midenin daha net görülmesi için içeri hava verilebilir; bu da şişkinlik veya geğirme hissine yol açabilir.

Endoskopi yalnızca bakı amaçlı değildir; bazı durumlarda tedavi amaçlı da yapılabilir. Daralmış bir yemek borusunun genişletilmesi, küçük bir dokunun çıkarılması veya kanayan bir alanın durdurulması bu işlemlere örnektir.

Ne amaçla yapılır?

Endoskopi; geçmeyen hazımsızlık, yutma güçlüğü, mide ağrısı, mide yanması, açıklanamayan kilo kaybı veya kansızlık gibi şikâyetlerin nedenini araştırmak için istenebilir. Kan kusma veya katran renginde siyah dışkılama, mide ya da bağırsaklarda kanamayı düşündürebilir; bu durumlarda da endoskopi değerlendirmede önemli yer tutar.

İşlem sırasında görülen bulgular; mide ve yemek borusundaki iltihaplanma (örneğin gastrit veya reflüyle ilişkili değişiklikler), ülser, mide fıtığı ya da başka doku değişiklikleri hakkında bilgi verebilir. Alınan biyopsi örnekleri laboratuvarda ayrıca incelenir.

Mide ve yemek borusu kanserlerinin araştırılması ile bazı kronik karaciğer hastalıklarında yemek borusundaki genişlemiş damarların izlenmesi de kullanım alanları arasındadır. Endoskopinin gerekip gerekmediğine şikâyetlerinizi değerlendiren hekim karar verir.

Hangi uzmanlıklarla ilişkilidir?

Üst endoskopi çoğunlukla gastroenteroloji uzmanları tarafından yapılır. Kurumdan kuruma değişmekle birlikte başka uzmanlıklardan endoskopi eğitimi almış hekimler de bu işlemi yapabilir. Sedasyon uygulanacaksa anesteziyoloji ekibi de sürece katılabilir.

Reflü, gastrit veya mide ağrısı gibi şikâyetlerle aile hekiminize ya da iç hastalıkları uzmanına başvurduğunuzda, gerekli görülürse sizi gastroenteroloji değerlendirmesine yönlendirebilirler. Endoskopi kararı şikâyetleriniz, muayene bulgularınız ve diğer testlerin sonuçları birlikte ele alınarak verilir.

Kaynaklar

• Gastroscopy — NHS, erişim: 03.10.2026
• EGD - esophagogastroduodenoscopy — MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), erişim: 03.10.2026

İlgili içerikler

• Gastroenteroloji branşı
• Reflü hakkında genel bilgi
• Gastrit hakkında genel bilgi

Endoskopi öncesinde midenin boş olması gerekir. Yeme içmeyi ne zaman bırakacağınız, ilaçlarınızı nasıl kullanacağınız ve sedasyonla ilgili kurallar işlemi yapacak kurum tarafından yazılı olarak verilir. Hazırlık talimatını işlemi yapacak kurumdan alın, eksiksiz uygulayın ve kendi başınıza değişiklik yapmayın.

İşlem öncesinde sormanız veya bildirmeniz gereken konular:

• Açlık ve sıvı alımıyla ilgili kurallar
• Kan sulandırıcı, şeker hastalığı ilaçları veya düzenli kullandığınız diğer ilaçlarla ilgili ne yapmanız gerektiği
• Gebelik olasılığınız, alerjileriniz ve kronik hastalıklarınız
• Boğazı uyuşturan sprey mi, sedasyon mu uygulanacağı
• İşlemden sonra eve kimin eşlik edeceği ve ne kadar süre araç kullanmamanız gerektiği
• Biyopsi alınırsa sonuçların ne zaman ve nasıl bildirileceği

İşlemden önce size olası riskler anlatılır ve onamınız alınır. Rahatlamanız için boğazı uyuşturan bir sprey ya da damar yolundan verilen sakinleştirici ilaç (sedasyon) uygulanabilir. Tüp boğazdan geçerken kısa süreli öğürme hissi olabilir; bu his tüp ilerledikçe genellikle azalır.

Sedasyon aldıysanız işlemden sonra bir süre gözlem altında tutulursunuz. Kurumun belirttiği süre boyunca araç ve makine kullanmamanız, alkol almamanız ve önemli belgeler imzalamamanız istenir; eve bir yakınınızla dönmeniz gerekir.

Endoskopi girişimsel bir işlemdir. Komplikasyonlar nadir olsa da sedasyona bağlı tepkiler, kanama, enfeksiyon veya yemek borusu, mide ya da bağırsak duvarında yırtılma (perforasyon) gibi riskler bulunur. Bu riskler işlem öncesinde size ayrıca anlatılır.

İşlemden sonra hafif boğaz ağrısı ve şişkinlik görülebilir. Ancak yüksek ateş, siyah veya katran renginde dışkı, durmayan kusma, kan kusma, nefes darlığı ya da giderek artan şiddetli göğüs veya karın ağrısı gelişirse vakit kaybetmeden yardım alın. Acil durumlarda 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi planı yerine geçmez. İşlemin sizin için uygun olup olmadığı ve sonuçların yorumlanması sizi değerlendiren hekimin kararıdır.