Kapsül endoskopi nedir? Hap kamera ile ince bağırsak incelemesi

Kapsül endoskopi nedir?

Sindirim kanalının farklı bölümlerini incelemek için farklı endoskopik yöntemler kullanılır. NIDDK'ye göre üst sindirim sistemi endoskopisi yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağını; kolonoskopi kalın bağırsak ve rektumu inceler. MedlinePlus'a göre kapsül endoskopi, kolonoskopi ve üst endoskopi sırasında görülemeyen bölgelerin incelenmesini sağlar. NIDDK, ince bağırsağın altı metreden uzun olduğunu belirtir. Bkz. Endoskopi nedir? ve Kolonoskopi nedir?

Kapsül endoskopi bu boşluğu doldurmak için geliştirilmiştir. MedlinePlus'a göre kapsül yaklaşık 2,5 santimetre uzunluğunda ve 1,3 santimetreden dar bir haptır; içinde bir ya da iki küçük kamera, ışık kaynağı, pil ve radyo verici bulunur. Kapsül sindirilmez ve emilmez; yutulduktan sonra besinlerin izlediği yolu izleyerek sindirim kanalı boyunca ilerler ve yol boyunca binlerce renkli fotoğraf çeker. Bu fotoğraflar kişinin üzerinde taşıdığı kaydediciye aktarılır; daha sonra bilgisayara indirilir, bir yazılımla videoya dönüştürülür ve hekim tarafından değerlendirilir. MedlinePlus'a göre her kapsül yalnızca bir kez kullanılır.

Kaynaklarda kapsülün görevi görüntü kaydetmek olarak tarif edilir. NIDDK'ye göre doku örneği (biyopsi) alma ve bazı durumlarda kanamayı tedavi etme olanağı, ucunda ışık ve kamera bulunan esnek bir tüpün (endoskop) kullanıldığı testlerde vardır.

İnce bağırsak için diğer yöntemler

Kapsül endoskopi, ince bağırsağı incelemenin tek yolu değildir. NIDDK'ye göre enteroskopi adı verilen endoskopi testi, ince bağırsağın içini görmek için kullanılır. NIDDK, endoskopi testleri sırasında doku örneği alınabildiğini ve bazı durumlarda aktif kanamanın tedavi edilebildiğini belirtir. NIDDK, Crohn hastalığının değerlendirilmesinde bilgisayarlı tomografi, MR ve baryumlu üst sindirim sistemi grafisi gibi görüntüleme yöntemlerinin de kullanılabildiğini belirtir.

Hangi yöntemin kullanılacağına yakınmalarınız ve diğer test sonuçlarınız göz önüne alınarak hekiminiz karar verir. Bkz. Tomografi nedir? ve MR nedir?

Neden yapılır?

MedlinePlus ve NIDDK'nin sıraladığı başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Sindirim kanalı kanamasının kaynağını bulmak: NIDDK'ye göre kapsül endoskopi testleri ince bağırsaktaki kanamayı araştırır; hekim görüntüleri aktif kanama olup olmadığına bakmak ve kanamanın nedenini ve yerini bulmak için inceler. Bkz. Sindirim sistemi kanaması
• Crohn hastalığı: NIDDK, kapsül endoskopiyi ince bağırsakta Crohn hastalığı belirtilerini araştırmak için kullanılan testler arasında sayar. Bkz. Crohn hastalığı
• Çölyak hastalığı: MedlinePlus bu hastalığı da kapsülle araştırılabilen durumlar arasında gösterir. Bkz. Çölyak hastalığı
• Yaralar (ülserler), polipler ve tümörler: MedlinePlus'a göre standart endoskopiyle ulaşılamayan bölgelerdeki bu tür bulguların saptanmasında kullanılır.
• İltihabi bağırsak hastalıkları: MedlinePlus, iltihabi bağırsak hastalıklarını da kapsül endoskopiyle araştırılabilen durumlar arasında sayar.

İşlem öncesi hazırlık

MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Bağırsak temizliği ve beslenme: Hekiminiz işlemden önce bağırsakları temizleyen bir ilaç kullanmanızı, testten önceki 24 saat yalnızca berrak sıvılar almanızı ve kapsülü yutmadan önceki yaklaşık 12 saat su dahil hiçbir şey yiyip içmemenizi isteyebilir. Talimatlara dikkatle uyulmazsa testin başka bir güne ertelenmesi gerekebilir.
• Sigara: MedlinePlus, işlemden önceki 24 saat sigara içilmemesini önerir.
• Bilgi verilmesi gerekenler: Reçeteli ve reçetesiz ilaçlar, vitaminler, mineraller, takviyeler ve bitkisel ürünler dahil kullandığınız her şeyi bildirin; kameranın çalışmasını etkileyebilecekleri için bazı ilaçlara test sırasında ara vermeniz istenebilir. Ayrıca ilaç alerjilerinizi, yutma güçlüğü ya da kalp veya akciğer hastalığı gibi sağlık sorunlarınızı, karın ameliyatı geçirip geçirmediğinizi ve kalp pili, defibrilatör ya da başka bir yerleştirilmiş cihazınız olup olmadığını söyleyin.
• Giyim: Test günü bol, iki parçalı giysilerle gitmeniz önerilir.

Daha önce bağırsak tıkanması geçirdiyseniz bunu özellikle belirtin; MedlinePlus'a göre bağırsak tıkalı ya da dar ise kapsül takılıp kalabilir. Bkz. Bağırsak tıkanması

Kapsül endoskopi nasıl yapılır?

İşlem genellikle şöyle ilerler:

1. Kayıt cihazı belinize ya da omzunuza takılır; bazen vücudunuza birkaç anten bandı da yapıştırılabilir.
2. Kapsülü dik oturur durumda yutarsınız. MedlinePlus'a göre kapsül büyük bir vitamin hapı boyutundadır ve yutmayı kolaylaştıran kaygan bir kaplaması vardır.
3. Kapsül sindirim kanalında ilerlerken fotoğraf çeker ve bunları kaydediciye gönderir.
4. Kayıt süresince hafif günlük etkinliklerinizi sürdürebilirsiniz. MedlinePlus, kapsül vücuttayken ağır egzersiz yapılmamasını ve ağır yük kaldırılmamasını önerir.
5. Ne zaman su içebileceğiniz ve ne zaman yemek yiyebileceğiniz size ayrıca bildirilir.
6. Kayıt süresi bittiğinde kaydediciyi merkeze teslim edersiniz; görüntüler bilgisayara aktarılarak incelenir.

MedlinePlus'a göre çoğu kişi bu testi rahat bulur. Test sırasında kaydedicinin üzerindeki küçük ışık yanıp söner; ışık yanıp sönmeyi bırakırsa merkezi arayın. Test günü çalışmayı planlıyorsanız işinizde ne kadar hareketli olacağınızı ekibe söyleyin. Kapsülü yuttuktan sonra ateş, yutma güçlüğü, kusma, göğüs ağrısı, kramp ya da karın ağrısı olursa hemen hekiminizi arayın.

İşlem sonrası

MedlinePlus'a göre kapsül vücutta birkaç saat ya da birkaç gün kalabilir; kişiden kişiye değişir. Çoğu zaman 24 saat içinde dışkıyla birlikte vücuttan çıkar. MedlinePlus ve NIDDK'ye göre kapsül tuvalete atılıp sifon çekilebilir.

Kapsülü yuttuktan sonraki iki hafta içinde tuvalette görmediyseniz hekiminize bildirin. MedlinePlus'a göre hekim videoda kapsülün bağırsaktan çıktığını göremediyse kapsülün hâlâ vücutta olup olmadığını anlamak için röntgen gerekebilir. MedlinePlus, kapsül vücuttayken MR çekilmesinin ciddi risk oluşturduğunu belirtir. Bu nedenle kapsülün atıldığı doğrulanmadan MR çekilmemeli; başka bir nedenle MR planlanıyorsa kapsül endoskopi yaptırdığınızı mutlaka söyleyin.

Sonuçlar

MedlinePlus'a göre görüntülerden oluşturulan video hekim tarafından izlenir ve sonuçların size ulaşması bir haftayı bulabilir. Bir sorun bulunmazsa sonuç normaldir. Bir sorun saptanırsa hekiminiz bunun ne anlama geldiğini ve nasıl tedavi edilebileceğini size anlatır.

Sonuç görüşmesinde şu soruları sormanız faydalı olabilir:

• Görüntülerde ne saptandı ve bu bulgu yakınmalarımı açıklıyor mu?
• Kapsül ince bağırsağın tamamını geçebildi mi, görüntü kalitesi yeterli miydi?
• Başka bir tetkik ya da tedavi gerekiyor mu?
• Kontrol gerekiyorsa ne zaman yapılmalı?

Olası riskler

MedlinePlus'a göre kapsül endoskopide sorun çıkması seyrektir. Bağırsak tıkalı ya da dar ise kapsül takılıp kalabilir; bu durumda, nadir de olsa, kapsülün çıkarılması için ameliyat gerekebilir.

Diğer dikkat edilmesi gerekenler:

• Kapsül vücuttayken MR çekilmemelidir. MedlinePlus'a göre MR ya da güçlü bir manyetik alanın (örneğin amatör telsiz) yakınında bulunmak sindirim kanalında ve karında ciddi hasara yol açabilir.
• Yutma güçlüğünüz varsa bunu önceden bildirin. Bkz. Yutma güçlüğü (disfaji)
• Kalp pili gibi yerleştirilmiş cihazlar önceden bildirilmelidir.