Kısaca
Mide fıtığı (hiatal herni), midenin bir bölümünün, göğüs boşluğunu karından ayıran diyafram kasındaki bir açıklıktan yukarı, göğüs boşluğuna doğru uzanmasıdır. NHS'e göre özellikle 50 yaş üzerinde çok sık görülür ve sorun yaratmıyorsa genellikle tedavi gerektirmez. MedlinePlus'a göre fıtığın kendisi nadiren yakınmaya yol açar; ağrı ve rahatsızlık, mide asidinin, havanın ya da safranın yukarı doğru kaçmasından kaynaklanır. Mide yanması, ağza acı sıvı gelmesi, şişkinlik ve yutma güçlüğü görülebilir. Tedavide yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar ön plandadır; bunlarla düzelmeyen ağır yakınmaları olan kişilerde ameliyat gündeme gelebilir.
Mide fıtığı nedir?
Diyafram, göğüs boşluğunu karın boşluğundan ayıran bir kas tabakasıdır. MedlinePlus'a göre mide fıtığında midenin bir kısmı diyaframdaki bir açıklıktan göğüs boşluğuna doğru uzanır. NHS de durumu, midenin bir bölümünün göğse doğru yukarı yer değiştirmesi olarak tanımlar.
NHS'e göre kişi mide fıtığı olduğunu bilmeden yaşayabilir ve fıtık her zaman sorun yaratmaz. MedlinePlus da mide fıtıklarının çok yaygın olduğunu ve 50 yaş üzerindeki kişilerde sık görüldüğünü belirtir.
Mide fıtığı neden olur?
MedlinePlus ve NHS, mide fıtığının nedeninin tam olarak bilinmediğini belirtir. MedlinePlus'a göre durum, destek dokusunun zayıflığından kaynaklanıyor olabilir. NHS'e göre herkeste görülebilir; ancak şu durumlarda daha sıktır:
- İleri yaş: NHS ve MedlinePlus'a göre 50 yaşın üzerindeki kişilerde sık görülür; MedlinePlus'a göre risk yaşla birlikte artar.
- Fazla kilo: NHS fazla kiloyu, MedlinePlus obeziteyi risk etkenleri arasında sayar. Bkz. Obezite nedir?
- Gebelik: NHS gebeliği de risk etkenleri arasında sayar.
- Sigara kullanımı: MedlinePlus sigarayı risk etkenleri arasında gösterir.
MedlinePlus'a göre mide fıtığı olan çocuklar çoğunlukla bu durumla doğar; bebeklerde mide fıtığına sıklıkla mide-yemek borusu reflüsü eşlik eder. MedlinePlus ayrıca obezite gibi risk etkenlerinin kontrol altına alınmasının mide fıtığını önlemeye yardımcı olabileceğini belirtir.
Mide fıtığı belirtileri
MedlinePlus'a göre mide fıtığı tek başına nadiren yakınmaya neden olur. Ağrı ve rahatsızlık, mide asidinin, havanın ya da safranın yukarı doğru kaçmasından kaynaklanır. NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı belirtiler şunlardır:
- Mide yanması (göğüste yanma): NHS'e göre göğüste, çoğu zaman yemekten sonra ortaya çıkan ağrılı bir yanma hissidir. MedlinePlus'a göre öne eğilirken ya da uzanırken artar.
- Ağza az miktarda yiyecek ya da acı tadı olan sıvı gelmesi (asit reflüsü)
- Göğüs ağrısı
- Ağız kokusu
- Şişkinlik hissi
- Bulantı ya da kusma
- Yutma güçlüğü ya da yutarken ağrı: Bkz. Yutma güçlüğü (disfaji)
NHS, bu belirtilerin gastroözofageal reflü hastalığının belirtileri olduğunu belirtir. Göğüs ağrısının nedenleri hakkında genel bilgi için bkz. Göğüs ağrısı nedenleri
Mide fıtığı ve reflü ilişkisi
MedlinePlus'a göre mide fıtığı, mide asidinin mideden yemek borusuna geri kaçmasıyla, yani reflüyle ilişkili olabilir. NHS de mide fıtığının yol açtığı belirtilerin reflü hastalığının belirtileriyle aynı olduğunu belirtir. Bkz. Reflü nedir?
Bu konuda
Mide fıtığı (hiatal herni) konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Mide fıtığı nasıl teşhis edilir?
NHS'e göre eczaneden alınan ilaçlar ve beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikler yardımcı olmazsa aile hekimi daha güçlü ilaçlar yazabilir. Bu ilaçlar da işe yaramazsa hekim, yakınmalarınızın mide fıtığından kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için sizi tetkiklere yönlendirebilir. MedlinePlus'ın saydığı tetkikler şunlardır:
- Baryumlu yutma grafisi: Röntgende görünen bir sıvı içildikten sonra yemek borusu ve midenin röntgenle görüntülendiği tetkik.
- Üst sindirim sistemi endoskopisi (özofagogastroduodenoskopi): Ucunda kamera olan ince bir tüple yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının içine bakılır. Bkz. Endoskopi nedir?
Mide fıtığı nasıl tedavi edilir?
NHS'e göre sorun yaratmayan mide fıtığı normalde tedavi gerektirmez. MedlinePlus'a göre tedavinin amacı belirtileri hafifletmek ve komplikasyonları önlemektir; tedavi mide fıtığı belirtilerinin çoğunu hafifletebilir.
Yaşam tarzı değişiklikleri
NHS ve MedlinePlus şu önerilerde bulunur:
- Büyük ya da ağır öğünlerden kaçının; daha küçük ve daha sık öğünler tüketin.
- Yatmadan önceki üç-dört saat içinde yemek yemeyin; yemekten hemen sonra uzanmayın ya da öne eğilmeyin.
- Yatağın baş tarafını yükseltin: NHS 10–20 santimetre, MedlinePlus 10–15 santimetre önerir. NHS'e göre böylece göğsünüz ve başınız bel seviyenizin üzerinde kalır ve bu, mide asidinin boğaza doğru ilerlemesini önleyebilir.
- Fazla kilonuz varsa vermeye çalışın. Bkz. Sağlıklı kilo verme
- Yakınmalarınızı tetikleyen yiyecek ve içeceklerden kaçının.
- Beli sıkan dar giysiler giymeyin.
- Sigara içmeyin ve fazla alkol tüketmeyin. Bkz. Sigarayı bırakmak için adımlar
- NHS'e göre rahatlamanın yollarını bulmaya çalışın.
- Reçeteyle kullandığınız ilaçları hekiminizle konuşmadan bırakmayın.
İlaçlar
NHS'e göre yakınmalarınız tekrarlıyorsa eczacınıza danışabilirsiniz; eczacı yakınmaları hafifletmeye yardım edebilecek antasit ya da aljinat adı verilen ilaçları önerebilir. Bu ilaçları yemekle birlikte ya da yemekten kısa süre sonra almak uygundur, çünkü yakınmalar en çok bu dönemde ortaya çıkar; yemekle alındıklarında etkileri daha uzun sürebilir. NHS'e göre antasitler ve aljinatlar kısa vadede yakınmalara yardımcı olur, ancak sorunu ortadan kaldırmaz ve uzun süre düzenli olarak kullanılmamalıdır. Gebeyseniz hangi ilaçları kullanabileceğiniz konusunda eczacınız size yol gösterebilir.
NHS'e göre eczane ilaçları ve beslenme değişiklikleri yardımcı olmazsa hekim daha güçlü ilaçlar reçete edebilir; uzun süreli reflü hastalığı için ilaç da yazabilir. MedlinePlus da mide asidini kontrol eden ilaçları tedavi seçenekleri arasında sayar.
Cerrahi
NHS'e göre aile hekimi, ameliyat gerekip gerekmediğini değerlendirmek için sizi bir uzmana yönlendirebilir; bu genellikle yalnızca diğer tedaviler işe yaramadığında ve çok ağır yakınmalar sürdüğünde olur. MedlinePlus da ilaçlar ve yaşam tarzı önlemleri yakınmaları kontrol altına almazsa nadiren ameliyat gerekebileceğini belirtir.
NHS'e göre mide fıtığında genellikle karında küçük kesiler açılarak yapılan kapalı (laparoskopik) ameliyat kullanılır. Ameliyat genel anestezi altında yapılır, yani ameliyat boyunca uyursunuz. MedlinePlus'a göre ameliyatta fıtığın onarılması ve reflünün önlenmesi amaçlanır; fıtık, üst sindirim sistemi endoskopisi yoluyla yapılan endoskopik bir işlemle de onarılabilir. Bkz. Genel anestezi nedir? Bkz. Laparoskopi nedir?
NHS'e göre ameliyattan sonra istediğiniz her şeyi yiyebilmeniz 6 haftayı bulabilir; şişkinlik, gaz ve yutma güçlüğü gibi yakınmaların geçmesi ise birkaç ay sürebilir. Yeniden ameliyat gerekme olasılığı da vardır.
Ameliyat öncesinde sorulabilecek sorular
Ameliyat seçeneği konuşuluyorsa hekiminize şunları sormanız kararınızı kolaylaştırabilir:
- Benim durumumda ameliyatın beklenen yararları ve olası riskleri nelerdir?
- Ameliyattan sonra kaç gün hastanede kalmam gerekebilir?
- Beslenmeme hangi aşamalarla döneceğim?
- İşe ve günlük etkinliklerime ne zaman dönebilirim?
- Hangi belirtiler ortaya çıkarsa hemen başvurmalıyım?
Olası komplikasyonlar
MedlinePlus'a göre mide fıtığının olası komplikasyonları şunlardır:
- Mide içeriğinin akciğerlere kaçması (aspirasyon)
- Büyük fıtıklarda yavaş kanama ve buna bağlı demir eksikliği anemisi. Bkz. Demir eksikliği anemisi belirtileri
- Fıtığın boğulması (sıkışıp kapanması): MedlinePlus'a göre çok seyrek görülür.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Ani ve şiddetli göğüs ya da karın ağrısı varsa, özellikle kusma ve hiç yutamama ile birlikteyse
- Göğüs ağrısına nefes darlığı, terleme ya da kola-çeneye yayılan ağrı eşlik ediyorsa
- Kan kusma ile birlikte baş dönmesi ya da bayılacak gibi olma varsa
Acil randevu alın (NHS): Hazımsızlık ya da asit reflüsüyle birlikte şunlardan biri varsa:
- Çabalamadığınız hâlde kilo kaybı
- Yutmanın güçleşmesi
- Sık kusma
- Kusmukta kan
- Karnın üst bölümünde ağrı
Hekime başvurun (NHS ve MedlinePlus):
- Yakınmalarınız 3 hafta içinde geçmiyorsa
- Yakınmalarınız çok şiddetliyse ya da giderek kötüleşiyorsa
- Eczane ilaçları yardımcı olmuyorsa
- Mide fıtığınız var ve yakınmalarınız tedaviye rağmen düzelmiyor ya da kötüleşiyorsa
- Yeni belirtiler ortaya çıkıyorsa
NHS'e göre ilk adımda eczacınıza ya da aile hekiminize başvurabilirsiniz; aile hekimi gerekirse sizi bir uzmana yönlendirir.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Mide fıtığı tehlikeli midir?
NHS'e göre kişi mide fıtığı olduğunu bilmeden ve hiçbir sorun yaşamadan yaşayabilir. MedlinePlus'a göre tedavi belirtilerin çoğunu hafifletebilir. Büyük fıtıklarda kanama ve kansızlık ya da çok seyrek olarak fıtığın boğulması gibi komplikasyonlar görülebilir; bu nedenle şiddetli ağrı ve kusma gibi belirtiler önemsenmelidir.
Mide fıtığı önlenebilir mi?
MedlinePlus'a göre obezite gibi risk etkenlerinin kontrol altına alınması mide fıtığını önlemeye yardımcı olabilir. Sigara da MedlinePlus'ın saydığı risk etkenleri arasındadır.
Mide fıtığında nasıl yatılmalı?
NHS, yatağın baş tarafının 10–20 santimetre kadar yükseltilmesini ve yatmadan önceki üç-dört saat içinde yemek yenmemesini önerir. MedlinePlus ise yemekten hemen sonra uzanmamayı önerir.
Mide fıtığı ile reflü aynı şey mi?
Hayır. Mide fıtığı, midenin bir bölümünün diyaframdaki açıklıktan göğüs boşluğuna uzanmasıdır; reflü ise mide asidinin yemek borusuna geri kaçmasıdır. MedlinePlus'a göre ikisi ilişkili olabilir; ancak fıtığın kendisi nadiren belirti verir.
Eczaneden alınan reflü ilaçları uzun süre kullanılabilir mi?
NHS'e göre antasitler ve aljinatlar kısa vadede yakınmalara yardımcı olur, ancak sorunu ortadan kaldırmaz ve uzun süre düzenli olarak kullanılmamalıdır. Yakınmalarınız 3 haftada geçmiyorsa aile hekiminize başvurun.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Barrett özofagusu
- Demir eksikliği anemisi
- Gaz ve şişkinlik
- Hazımsızlık (dispepsi)
- Mide fıtığı (hiatal herni)
- Obezite
- Reflü
- Yemek borusu iltihabı (özofajit)
- Yutma güçlüğü (disfaji)
- pH metre ve empedans testi
- Reflü ve mide fıtığı ameliyatı (fundoplikasyon)
- Üst gastrointestinal endoskopi
- Gastroskopi (üst sindirim sistemi endoskopisi)
- Laparoskopi (kapalı karın ameliyatı)
- Genel Cerrahi
- Gastroenteroloji Cerrahisi
- İç Hastalıkları
- Gastroenteroloji
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
