Hipermetropi nedir? Yakını bulanık görmenin nedenleri ve tedavisi

Hipermetropi nedir?

Göze giren ışık, gözün ön yüzündeki saydam tabaka (kornea) ve göz merceği tarafından kırılarak gözün arka yüzündeki ışığa duyarlı tabakaya (retina) odaklanır. NEI'ye göre kornea ve mercek ışığı kırarak retinaya odaklar; gözün şekli değiştiğinde ışığın odaklanma biçimi de değişir ve görme bulanıklaşabilir.

NEI'ye göre hipermetropide gözün şekli, ışığın retinanın arkasına odaklanmasına yol açar. MedlinePlus bu durumun çoğu zaman göz küresinin olağandan küçük olmasından ya da gözün odaklama gücünün zayıf olmasından kaynaklandığını açıklar. NHS ise nedenleri şöyle sıralar:

• Gözün şekli (göz küresinin kısa olması)
• Gözün ön yüzündeki saydam tabakanın (kornea) şekli
• Göz içindeki merceğin, genellikle yaşlanmaya bağlı olarak sertleşmesi

Hipermetrop bir kişi uzağı görece net görürken yakındaki yazıları, resimleri ya da ekranı bulanık görebilir. NEI'ye göre hipermetropi çoğu zaman doğuştan bulunsa da yıllarca belirgin bir görme sorununa yol açmayabilir.

Hipermetropi ile presbiyopi arasındaki fark

NEI dört temel kırma kusuru tanımlar: uzağı bulanık görmeye yol açan miyopi, yakını bulanık görmeye yol açan hipermetropi, uzağı ve yakını bulanık ya da çarpık gösterebilen astigmatizma ve orta yaş ve sonrasında yakını görmeyi zorlaştıran presbiyopi.

Hipermetropi ve presbiyopi, ikisinde de yakın görme etkilendiği için sık karıştırılır. Aralarındaki temel fark şudur:

• Hipermetropi: Gözün şekline bağlıdır ve doğuştan bulunabilir. NEI'ye göre çoğu zaman doğuştan vardır, ancak ileri yaşlara kadar görme sorununa yol açmayabilir.
• Presbiyopi: Yaşlanmayla birlikte göz merceğinin esnekliğini kaybetmesine bağlıdır ve NEI'ye göre orta yaş ve ileri yaştaki yetişkinlerde yakını görmeyi zorlaştırır.

MedlinePlus'a göre hipermetropisi olan kişilerde de yaşla birlikte presbiyopi gelişir; yani ikisi aynı kişide birlikte bulunabilir. Bkz. Astigmatizma nedir?

Belirtileri nelerdir?

NEI, NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Yakındaki nesneleri görmekte güçlük; NHS'e göre kitaptaki ya da ekrandaki yazı ve resimler bulanık görünebilir
• Okuma ya da bilgisayar kullanma gibi yakın işlerden sonra gözlerde yorgunluk
• Göz yorgunluğu, gözlerde ağrı ve sızı
• Okurken başlayan baş ağrısı
• MedlinePlus'a göre bazı çocuklarda gözlerde kayma (şaşılık)

NEI'nin kırma kusurları için sıraladığı diğer belirtiler arasında çift görme, puslu görme, parlak ışıkların çevresinde hale görme ve gözleri kısma bulunur.

NHS'e göre hipermetropi her yaşta görülebilir, ancak sıklıkla 40 yaş üzerindeki kişileri etkiler. MedlinePlus'a göre hafif hipermetropi sorun yaratmayabilir; ancak bu kişiler okuma gözlüğüne diğer insanlardan daha erken ihtiyaç duyabilir. Çocuklarda göz merceği çok esnek olduğu için sorunu bir ölçüde telafi eder; yaş ilerledikçe gözlük ya da kontakt lens gerekebilir. Bkz. Dijital göz yorgunluğu ve 20-20-20 kuralı

Çocuklarda hipermetropi

MedlinePlus'a göre hipermetropi çoğu zaman doğuştan vardır; çocukların çok esnek olan göz merceği bu sorunu bir ölçüde telafi eder. NEI ve NHS'e göre ise ileri derecede hipermetropisi olan küçük çocuklarda şaşılık (gözlerin farklı yönlere bakması) ve tembel göz (bir gözde görmenin yeterince gelişmemesi) gibi başka göz sorunlarının gelişme olasılığı daha yüksektir. Bkz. Şaşılık ve Tembel göz (ambliyopi)

NHS, İngiltere'de bebeklerin gözlerinin doğumdan sonraki ilk 72 saat içinde ve 6–8. haftalar arasında kontrol edildiğini, 4–5 yaş civarında da okulda görme taraması yapıldığını belirtir. NHS'e göre çocuklar görme sorunları olduğunu fark etmeyebilir; göz muayenesi için okuma ya da konuşma bilmeleri de gerekmez. NHS'in ebeveynlerin dikkat etmesini önerdiği işaretler şunlardır:

• Gözlerin aynı yöne bakmaması
• Baş ağrısı ya da göz yorgunluğundan yakınma
• Okumada güçlük
• Olağan dışı sakarlık
• Televizyona çok yakın oturma

Bu işaretleri fark ederseniz çocuğunuzun göz muayenesini geciktirmeyin. Bkz. Çocuk göz muayenesi

Risk etkenleri

NEI'ye göre ailesinde hipermetropi olan kişilerin hipermetrop olma olasılığı daha yüksektir. NEI'nin kırma kusurları için belirttiği gibi, ailesinde gözlük ya da kontakt lens kullanan kişiler bulunanlarda kırma kusurları riski genel olarak artar.

NEI'ye göre hipermetropi çoğu zaman doğuştan vardır; ancak görme sorunlarına yol açması yaş ilerledikçe ortaya çıkabilir. NHS de göz merceğinin yaşla birlikte sertleşmesinin yakın görmeyi etkileyebileceğini belirtir. NHS'e göre hipermetropi sıklıkla anne babadan geçer ve önlenemez; diyabet ya da göz kanseri gibi başka hastalıklar da hipermetropiye yol açabilir, ancak bu çok nadirdir.

Tanı nasıl konur?

NEI'ye göre hipermetropi kapsamlı bir göz muayenesiyle saptanır; bu muayene basit ve ağrı vermeyen bir işlemdir. NHS'e göre muayenede ışıklara bakmanız ya da gözünüzün önüne farklı mercekler konurken harfleri okumanız istenir.

MedlinePlus'a göre muayenede şu incelemeler yapılabilir:

• Göz hareketlerinin değerlendirilmesi
• Glokom açısından değerlendirme (göz içi basıncının ölçülmesi)
• Kırma ölçümü (refraksiyon testi)
• Retinanın incelenmesi. Bkz. Göz dibi muayenesi
• Gözün ön bölümünün özel bir mikroskopla (biyomikroskop) incelenmesi
• Görme keskinliği testi
• Göz bebekleri damlayla büyütülerek yapılan kırma ölçümü (sikloplejik refraksiyon)

Göz bebeklerini büyüten damlalarla muayene

NEI'ye göre ayrıntılı göz muayenesinde görme ölçüldükten sonra göz bebeklerini büyüten damlalar damlatılarak gözün iç yapıları incelenir. NEI, birçok göz hastalığının başlangıçta hiçbir belirti vermediğini ve bu muayenenin göz hastalıklarını erken dönemde, tedavisi daha kolayken yakalamaya yardımcı olduğunu vurgular. Muayeneden sonraki birkaç saat görme bulanık olabilir ve ışığa hassasiyet gelişebilir; bu nedenle yanınızda güneş gözlüğü bulundurmanız ve sizi eve götürecek birini ayarlamanız önerilir.

NEI'ye göre 60 yaş üzerindeki kişilerin ve ailesinde glokom bulunanların 1–2 yılda bir bu muayeneyi yaptırması önerilir; diyabeti ya da yüksek tansiyonu olan çoğu kişinin en az yılda bir muayene olması gerekir. Hipermetropisi olanlarda glokom riski de söz konusu olabileceğinden, kendi muayene sıklığınızı göz hekiminizle belirleyin.

Tedavi seçenekleri

NEI'ye göre hipermetropinin en sık kullanılan tedavileri gözlük ve kontakt lenstir. MedlinePlus'a göre hipermetropi gözlük ya da kontakt lensle kolayca düzeltilebilir.

• Gözlük: Işığın retina üzerine odaklanmasına yardımcı olan camlarla yakın görme düzeltilir.
• Kontakt lens: Gözlüğe alternatif olarak kullanılabilir. NEI'ye göre göz hekimi uygun lensi belirler, lensin nasıl temizlenip güvenle takılacağını gösterir. NHS'e göre kontakt lensler genellikle yalnız yetişkinler için uygundur ve herkese uymayabilir.
• Lazer cerrahisi: NEI ve NHS'e göre yetişkinlerde korneanın şeklini değiştiren cerrahi bir seçenek olabilir. Bkz. Lazer göz ameliyatı: LASIK, PRK ve SMILE
• Mercek cerrahisi: NHS'e göre gözün kendi merceği plastik bir yapay mercekle değiştirilebilir. NHS, her iki cerrahinin de kişi uyanıkken lokal anestezi altında yapıldığını belirtir. Bkz. Göz içi lens uygulaması

Hangi yöntemin uygun olduğuna göz hekiminizle birlikte karar verirsiniz. MedlinePlus'a göre cerrahi, gözlük ya da kontakt lens kullanmak istemeyen yetişkinler için bir seçenektir. NHS'e göre tedavi edilmeyen hipermetropi başka görme sorunlarına yol açabilir.

Olası komplikasyonlar

MedlinePlus'a göre hipermetropi glokom (göz tansiyonu) ve şaşılık için bir risk etkeni olabilir. NHS'e göre ileri derecede hipermetropisi olan küçük çocuklarda tembel göz ve şaşılık daha sık görülür. Bu nedenle düzenli göz muayeneleri önemlidir. Bkz. Glokom (göz tansiyonu) nedir?

MedlinePlus'a göre hipermetropinin genel gidişatı iyidir.