Kısaca
Radikal prostatektomi, prostat kanserinin tedavisinde prostat bezinin, çevresindeki dokuların ve sperm keseciklerinin ameliyatla çıkarılmasıdır. MedlinePlus'a göre özellikle kanserin prostatın dışına yayılmadığı durumlarda uygulanır. Ameliyat açık yöntemle, laparoskopik (kapalı) yöntemle ya da robot yardımıyla yapılabilir ve genel ya da spinal anestezi altında 2–4 saat sürer. Ameliyattan sonra bir süre idrar sondası kalır. En sık bilinen olası yan etkiler idrar kaçırma ve sertleşme sorunudur. Ameliyat sonrası yoğun kanama, nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da bacakta ani şişlik ve ağrı gelişirse 112'yi arayın.
Radikal prostatektomi nedir?
Prostat, erkeklerde mesanenin hemen altında yer alan ve idrar kanalını (üretra) çevreleyen bir bezdir. Prostat kanseri bu bezin hücrelerinde gelişir.
MedlinePlus'a göre radikal prostatektomide cerrah:
- Prostatı ve sperm keseciklerini çıkarır,
- Mümkün olduğunda sertleşmeyi sağlayan sinirleri korur,
- İdrar kanalını yeniden mesane boynuna diker,
- Gerekirse pelvisteki lenf bezlerini de alır,
- İdrarın boşalması için mesaneye bir sonda yerleştirir.
NCI'ye göre sertleşmeyi kontrol eden sinirlerin korunmaya çalışıldığı yaklaşıma "sinir koruyucu cerrahi" denir. Bu yöntem sertleşme işlevinin korunmasına yardımcı olabilir; ancak tümör büyükse ya da sinirlere yakınsa her zaman mümkün olmaz.
Kimlere uygulanır?
MedlinePlus'a göre radikal prostatektomi, kanserin prostatın dışına yayılmadığı ve sağlık durumu iyi olan, uzun yaşam beklentisi bulunan erkeklerde önerilen seçeneklerden biridir.
Prostat kanseri tedavisinde tek seçenek ameliyat değildir. NHS'e göre prostat kanseri çoğu zaman yavaş büyür ve bazı kişilerde hiç sorun yaratmayabilir; bu nedenle aktif izlem ya da bekle-gör yaklaşımı da seçenekler arasındadır. Bunun yanında radyoterapi, hormon tedavisi ve bazı merkezlerde odaklanmış ultrason (HIFU) ya da dondurma tedavisi (kriyoterapi) gibi yöntemler bulunur.
MedlinePlus'a göre tedavi seçimi; kişinin yaşı, diğer sağlık sorunları, kanserin evresi, Gleason skoru, PSA sonuçları ve olası yan etkilere ilişkin tercihler birlikte değerlendirilerek yapılır. MedlinePlus, hekimlerin her seçeneğin hastalığı kontrol etme olasılığını ve yaşam kalitesine etkilerini açıklaması gerektiğini vurgular. Biyopsi ve derecelendirme hakkında bilgi için Prostat biyopsisi yazısına bakabilirsiniz.
Ameliyat yöntemleri
MedlinePlus, radikal prostatektominin dört farklı yolla yapılabildiğini belirtir:
- Retropubik (açık) yöntem: Göbeğin altından kasık kemiğine kadar uzanan bir kesiyle yapılır. MedlinePlus'a göre 90 dakika ile 4 saat arasında sürer.
- Laparoskopik yöntem: Karına açılan birkaç küçük kesiden ince aletler ve bir kamera yerleştirilerek yapılır. Bkz. Laparoskopi nedir?
- Robot yardımlı yöntem: Laparoskopik ameliyatın, cerrahın kontrol ettiği robotik kollar aracılığıyla yapılmasıdır. MedlinePlus, bu yöntemin her merkezde bulunmadığını belirtir. Bkz. Robotik cerrahi nedir?
- Perineal yöntem: Makat ile testis torbası arasındaki bölgeden yapılan bir kesiyle uygulanır. MedlinePlus'a göre daha kısa sürer ve daha az kanamaya yol açar; ancak sinir hasarı riski nedeniyle günümüzde seyrek kullanılır.
Hangi yöntemin seçileceği; kanserin özelliklerine, kişinin vücut yapısına, daha önce geçirdiği ameliyatlara ve merkezin olanaklarına göre belirlenir. Yöntemden bağımsız olarak ameliyatın temel amacı aynıdır: prostatı ve kanserli dokuyu bütünüyle çıkarırken idrar kontrolü ve sertleşme işlevi için önemli yapıları olabildiğince korumak.
Ameliyat ile radyoterapi arasında seçim
Prostatın dışına yayılmamış kanserde ameliyatın yanı sıra radyoterapi de seçenekler arasında yer alabilir. MedlinePlus'a göre dışarıdan uygulanan radyoterapi genellikle haftada 5 gün, 6–8 hafta boyunca verilir. MedlinePlus, radyoterapinin olası yan etkileri arasında yorgunluk, sertleşme sorunu, idrar kaçırma, makatta yanma ve ileride ikinci bir kanser gelişme riskini sayar. NCI, radyoterapinin dışarıdan ya da prostatın içine yerleştirilen radyoaktif tohumlarla uygulanabildiğini belirtir.
Ameliyat ile radyoterapi arasında seçim yaparken her yöntemin olası yan etkilerini, tedavi süresini, iyileşme dönemini ve kişisel önceliklerinizi hekiminizle konuşmanız önemlidir. Gerekirse hem üroloji hem de radyasyon onkolojisi uzmanının görüşünü alabilirsiniz. İkinci görüş almak için İkinci görüş nasıl alınır? yazısına bakabilirsiniz.
Hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Kanserimin evresi ve derecesi nedir? Ameliyat dışında hangi seçeneklerim var?
- Hangi ameliyat yöntemi öneriliyor ve neden?
- Sinir koruyucu cerrahi benim için mümkün mü?
- Hastanede kaç gün kalacağım, sonda ne kadar süre kalacak?
- İdrar kaçırma ve sertleşme sorunu olursa hangi destekler sunulacak?
Ameliyat öncesi hazırlık
Ameliyattan önce kanserin evresini netleştirmek ve ameliyata uygunluğu değerlendirmek için çeşitli tetkikler yapılır. NHS'e göre evreleme için BT, MR, PET ya da kemik sintigrafisi gibi görüntülemeler kullanılabilir. Anestezi ekibi kalp, akciğer ve diğer hastalıklarınızı değerlendirir. Bkz. Genel anestezi nedir?
Hazırlık sürecinde:
- Kan sulandırıcılar dahil kullandığınız tüm ilaçları hekiminize bildirin; hangi ilaca ne zaman ara verileceğine hekiminiz karar verir.
- Sigara içiyorsanız bırakmak için destek isteyin.
- Ameliyat sonrası dönemde evde yardıma ihtiyaç duyabileceğinizi göz önünde bulundurarak plan yapın.
- Ameliyattan sonra sertleşme ve idrar kontrolüyle ilgili beklentilerinizi ve size uygun destek seçeneklerini önceden konuşun.
Bu konuda
Prostat kanseri konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Ameliyat nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre ameliyat genel anestezi (uyutularak) ya da spinal veya epidural anestezi (belden aşağısı uyuşturularak) altında yapılır ve toplamda 2–4 saat sürer. Seçilen yönteme göre açılan kesi ya da kesilerden prostat ve sperm kesecikleri çıkarılır, idrar kanalı mesaneye yeniden bağlanır ve gerekirse lenf bezleri alınır. Ameliyatın sonunda mesaneye bir idrar sondası yerleştirilir.
Çıkarılan doku patoloji laboratuvarında incelenir. Bu inceleme kanserin derecesini, prostatın dışına uzanıp uzanmadığını ve cerrahi sınırları gösterir. Bkz. Patolojik inceleme
Ameliyat sonrası iyileşme
MedlinePlus'a göre:
- Hastanede kalış: Genellikle 1–4 gündür; laparoskopik ya da robotik yöntemlerde bazı kişiler ertesi gün taburcu olabilir.
- İdrar sondası: Birkaç gün ile birkaç hafta arasında yerinde kalır. Sondanın bakımı konusunda ekipten eğitim alın.
- Erken hareket: Ameliyattan sonra mümkün olan en kısa sürede yürümek ve solunum egzersizleri yapmak önerilir.
Sonda çıkarıldıktan sonra bir süre idrar kaçırma yaşanabilir. NIDDK, idrar akışını kontrol eden kasları güçlendiren pelvik taban (Kegel) egzersizlerini idrar kaçırmada kullanılan yöntemler arasında sayar; doğru yapılışını ekibinizden öğrenin. Ağır kaldırma, araç kullanma ve işe dönüş zamanını ameliyatı yapan ekiple birlikte planlayın.
Ameliyat sonrası izlem
MedlinePlus'a göre ameliyattan sonra kanserin tekrarlayıp tekrarlamadığını izlemek için düzenli aralıklarla PSA testi yapılır. Patoloji sonuçlarına göre ek radyoterapi ya da hormon tedavisi gündeme gelebilir. MedlinePlus, bazı erkeklerin ameliyattan sonra ek tedaviye ihtiyaç duyabileceğini belirtir. Bkz. PSA testi nedir?
Olası riskler ve yan etkiler
MedlinePlus'a göre radikal prostatektominin başlıca olası riskleri şunlardır:
- İdrar kaçırma: NHS de istemsiz idrar kaçırmayı olası yan etkiler arasında sayar. Bkz. İdrar kaçırma neden olur?
- Sertleşme sorunu: NCI ve NHS'e göre ameliyattan sonra sertleşme sorunu görülebilir. Bkz. Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon)
- Kalın bağırsağın son bölümünde (rektum) yaralanma
- İdrar kanalında darlık
- Doğurganlık: NHS'e göre ameliyat doğurganlığı etkiler; ileride çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız ameliyat öncesinde sperm dondurma seçeneğini konuşun.
Bunlara ek olarak her büyük ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, pıhtı oluşumu ve anesteziye bağlı riskler de vardır. Yan etkilerin yönetimi için pelvik taban egzersizleri, ilaçlar, cihazlar ve gerektiğinde ek işlemler gibi seçenekler bulunur.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Hemen 112'yi arayın:
- Göğüs ağrısı ya da ani nefes darlığı
- Bacakta ani gelişen şişlik, kızarıklık ve ağrı
- Yoğun kanama, baş dönmesi ya da bayılma hissi
- Bilinç bulanıklığıyla birlikte yüksek ateş
Ameliyat ekibinize başvurun:
- Ateş ve titreme
- Kesi yerinde artan kızarıklık, şişlik ya da akıntı
- Sondanın tıkanması, idrar gelmemesi ya da sondanın yerinden çıkması
- İdrarda pıhtı ya da artan kanama
- Ağrı kesicilere yanıt vermeyen ağrı
- Bulantı ve kusma nedeniyle sıvı alamama
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Robotik prostat ameliyatı açık ameliyattan daha mı iyidir?
Yöntemlerin her birinin kendine özgü yararları ve sınırlılıkları vardır. MedlinePlus'a göre laparoskopik ya da robotik yöntemlerde bazı kişiler ertesi gün taburcu olabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna kanserin özellikleri ve kişinin durumu değerlendirilerek karar verilir.
Ameliyattan sonra idrar kaçırma kalıcı mıdır?
Sonda çıkarıldıktan sonra idrar kaçırma görülebilir. Yakınmaların ne kadar süreceği kişiden kişiye değişir. Pelvik taban egzersizleri ve ekibinizin önerdiği diğer yöntemler bu süreçte yardımcı olabilir.
Ameliyattan sonra sertleşme sorunu olur mu?
NCI ve NHS'e göre sertleşme sorunu olası yan etkiler arasındadır. Sinir koruyucu cerrahi bu riski azaltmaya yardımcı olabilir; ancak her zaman mümkün değildir. Sertleşme sorunu için çeşitli tedavi seçenekleri bulunur.
Sonda ne kadar süre kalır?
MedlinePlus'a göre idrar sondası birkaç gün ile birkaç hafta arasında yerinde kalır. Süreyi ameliyatı yapan ekip belirler.
Ameliyattan sonra PSA neden ölçülür?
MedlinePlus'a göre PSA düzeyi, kanserin tekrarlayıp tekrarlamadığını izlemek için düzenli aralıklarla ölçülür. Sonuçlara göre ek tedavi gerekip gerekmediğine karar verilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- İdrar kaçırma (inkontinans)
- Prostat kanseri
- Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon)
- Penil protez değerlendirmesi
- Prostat biyopsisi
- Prostat kanseri cerrahisi (radikal prostatektomi)
- Prostat MR (multiparametrik)
- PSA testi
- Radyoterapi uygulaması (ışın tedavisi)
- da Vinci robotik cerrahi sistemi
- MR-ultrason füzyon prostat biyopsisi
- Robot yardımlı cerrahi
- Anesteziyoloji ve Reanimasyon
- Tıbbi Onkoloji
- Radyasyon Onkolojisi
- Üroloji
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
