Kifoz (kamburluk) nedir? Türleri, belirtileri ve tedavisi

Kifoz nedir?

Sağlıklı bir omurga yandan bakıldığında düz değildir; boyunda ve belde içe doğru, sırt bölümünde ise hafifçe dışa doğru doğal eğrilikler bulunur. Bu eğrilikler vücut ağırlığının dengeli dağılmasını sağlar. MedlinePlus'a göre kifoz, omurganın sırtın yuvarlaklaşmasına ya da öne doğru kamburlaşmasına yol açacak biçimde eğrilmesidir.

NHS kifozu, sırtın üst kısmının kambur ya da yuvarlak görünmesine neden olan bir omurga eğriliği olarak tanımlar. Hafif kifoz çoğu zaman sorun yaratmaz ve yalnızca görünümle ilgili olabilir. Eğrilik arttıkça sırt ağrısı, tutukluk ve ağır durumlarda nefes almada güçlük ortaya çıkabilir.

Kifoz, omurganın yana doğru eğrildiği skolyozdan farklıdır; ancak ikisi bazen birlikte görülebilir. Bkz. Skolyoz nedir?

Kifoz türleri

NHS'e göre üç ana kifoz türü vardır:

Postüral (duruşa bağlı) kifoz

En sık görülen türdür. Kötü duruş alışkanlıkları, örneğin uzun süre kambur oturmak, sırt ve karın kaslarının zayıf olması ya da ağır çanta taşımak gibi etkenlerle gelişir. NHS'e göre çoğunlukla gençlerde görülür. Omurların yapısı normaldir; kişi dik durmaya çalıştığında eğrilik çoğu zaman düzelebilir.

Scheuermann kifozu

NHS'e göre bu türde omurlar düzensiz gelişir ve kama biçimini alır. Bu nedenle eğrilik daha sert yapıdadır ve dik durmakla düzelmez. MedlinePlus'a göre ergenlik çağında görülür ve korse ile fizik tedaviye yanıt verebilir.

Doğuştan (konjenital) kifoz

NHS'e göre nadirdir ve omurganın anne karnında normal gelişmemesi sonucu ortaya çıkar. MedlinePlus'a göre doğuştan kifozda genellikle erken dönemde ameliyat gerekir.

Nedenleri nelerdir?

NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı nedenler kişinin yaşına göre farklılık gösterir:

Çocuk ve gençlerde

• Kötü duruş alışkanlıkları
• Scheuermann hastalığı
• MedlinePlus'a göre serebral palsi gibi kas ve sinir sistemini etkileyen durumlar

Yetişkinlerde

• Kemik erimesi: MedlinePlus'a göre kemik erimesine (osteoporoz) bağlı omur çökme kırıkları kifoza yol açabilir. Bu durum özellikle ileri yaştaki kadınlarda önemlidir. Bkz. Kemik erimesi (osteoporoz) nedir?
• Omurgada yıpranma: Omurga eklemlerinde ve disklerde yaşa bağlı değişiklikler
• Artrit: NHS eklem iltihabı ve kireçlenmeyi nedenler arasında sayar. Bkz. Ankilozan spondilit
• Yaralanma ve geçirilmiş omurga ameliyatları

Daha seyrek nedenler

MedlinePlus'a göre omurga enfeksiyonları, kas hastalıkları (kas distrofisi), tümörler ve bazı bağ dokusu hastalıkları da kifoza neden olabilir.

Belirtileri nelerdir?

NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Sırtın üst kısmının ve omuzların kambur ya da yuvarlak görünmesi
• Sırt ağrısı; MedlinePlus'a göre en sık belirtidir
• Omurgada tutukluk
• Yorgunluk
• Ağır durumlarda nefes almada güçlük

Gençlerde kifoz çoğu zaman ağrı yapmadığı için aileler tarafından duruş bozukluğu olarak fark edilir. Yetişkinlerde ise boy kısalması ve sırtta giderek artan yuvarlaklaşma, omurlarda çökme kırığının işareti olabilir. Sırt ağrısının diğer nedenleri için Sırt ağrısı nedenleri yazısına bakabilirsiniz.

Tanı nasıl konur?

NHS'e göre aile hekimi kifozdan şüphelendiğinde kişiyi bir uzmana yönlendirebilir. Uzman omurgayı muayene eder, eğriliğin derecesini ve omurganın esnekliğini değerlendirir. Kişiden öne eğilmesi ya da dik durmaya çalışması istenerek eğriliğin düzelip düzelmediğine bakılır.

MedlinePlus'a göre şu tetkikler istenebilir:

• Omurga röntgeni: Eğriliğin derecesini ve omurların biçimini gösterir.
• MR: Enfeksiyon ya da tümör gibi bir neden düşünüldüğünde ya da sinirlerin etkilendiğinden şüphelenildiğinde
• Solunum fonksiyon testleri: Kifoz nefes almayı etkiliyorsa
• Kemik yoğunluğu ölçümü: Kemik erimesi düşünüldüğünde

Tedavisi nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre tedavi, kifozun nedenine göre belirlenir.

Egzersiz ve fizik tedavi

NHS'e göre fizyoterapi duruşun iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Sırt ve karın (gövde) kaslarını güçlendiren egzersizler omurgayı destekler. Postüral kifozda doğru duruş alışkanlıkları kazanmak ve düzenli egzersiz tedavinin temelidir. Bkz. Doğru duruş (postür) ve Fizik tedavi nedir?

Ağrı kesiciler

NHS'e göre ağrı için uygun ağrı kesiciler kullanılabilir. Hangi ilacın size uygun olduğunu hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Korse

NHS'e göre hafif ve orta derecede Scheuermann kifozu olan çocuklarda, büyüme sürerken korse kullanılabilir. Korse, eğriliğin artmasını önlemeye yardımcı olmayı amaçlar. Korsenin ne kadar süre ve günde kaç saat kullanılacağını hekim belirler.

Kemik erimesine bağlı kifozda

MedlinePlus'a göre kemik erimesine bağlı omur kırıklarında kemik erimesinin ilaçlarla tedavisi ve ağır ağrı ya da şekil bozukluğu olan durumlarda cerrahi gündeme gelebilir.

Cerrahi

NHS'e göre cerrahi yalnızca ağır, giderek kötüleşen ya da çok ağrılı eğriliklerde düşünülür. MedlinePlus'a göre Scheuermann kifozunda belirli bir derecenin üzerindeki eğriliklerde ameliyat gündeme gelebilir. Enfeksiyon ya da tümöre bağlı kifoz ise hızlı tedavi gerektirir. Ameliyat kararı ortopedi ya da beyin ve sinir cerrahisi uzmanıyla birlikte, olası yararlar ve riskler konuşularak verilir.

Olası komplikasyonlar

MedlinePlus'a göre ağır kifozda şu sorunlar gelişebilir:

• Akciğer kapasitesinde azalma ve nefes darlığı
• Günlük yaşamı kısıtlayan sırt ağrısı
• Sinirlerin etkilenmesine bağlı sorunlar
• Görünümle ilgili kaygılar ve beden algısında olumsuz etkiler

MedlinePlus'a göre Scheuermann hastalığı olan gençlerin çoğu tedaviyle iyi bir sonuç elde eder. Kemik erimesinin tedavi edilmesi ve Scheuermann hastalığına erken müdahale, ameliyat gereksinimini azaltabilir.

Kifozu önlemek mümkün mü?

Kifozun her türü önlenemez; ancak bazı adımlar riski azaltabilir:

• Doğru duruş: Otururken sırtınızı destekleyin, ekranı göz hizasına getirin, uzun süre kambur oturmaktan kaçının. Bkz. Bilgisayar başında doğru oturma
• Düzenli egzersiz: Sırt ve karın kaslarını güçlendiren egzersizler omurgayı destekler.
• Kemik sağlığı: MedlinePlus'a göre kemik erimesinin önlenmesi ve tedavisi, kemik erimesine bağlı kifozun önlenmesinde önemlidir. Yeterli kalsiyum ve D vitamini alımı, düzenli hareket ve sigaradan uzak durmak kemik sağlığını destekler.
• Çocuklarda erken fark etme: Çocuğunuzun duruşunda kalıcı bir yuvarlaklaşma fark ederseniz erken değerlendirme yaptırın.

Gençler ve aileler için

Ergenlik, hem postüral kifozun hem de Scheuermann kifozunun en sık fark edildiği dönemdir. Bu dönemde aileler şunlara dikkat edebilir:

• Çocuğun ders çalışırken, telefon ya da bilgisayar kullanırken nasıl oturduğunu gözlemlemek; masa ve sandalye yüksekliğini çocuğun boyuna uygun hâle getirmek
• Okul çantasını iki askıyla ve sırta yakın taşımasını sağlamak, çantayı gereksiz ağırlıktan arındırmak
• Yüzme, sırt ve karın kaslarını çalıştıran egzersizler ve takım sporları gibi düzenli fiziksel etkinlikleri teşvik etmek
• Duruşu sık sık eleştirmek yerine birlikte egzersiz yapmak gibi destekleyici bir tutum benimsemek
• Kamburluğun dik durmaya çalışınca düzelmediğini ya da giderek arttığını fark ederseniz çocuğu hekime götürmek

Görünümle ilgili kaygılar gençlerin özgüvenini etkileyebilir; bu konuda konuşmak ve gerekirse destek almak da tedavinin parçasıdır.