Kısaca
İyi huylu prostat büyümesinde (benign prostat hiperplazisi) büyüyen prostat dokusu idrar kanalını daraltarak zayıf akış, sık idrara çıkma ve mesaneyi tam boşaltamama gibi yakınmalara yol açabilir. İlaç ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olmadığında, idrar yolunu açmak için prostat dokusunun bir bölümü ameliyatla çıkarılabilir. TUR-P (transüretral prostat rezeksiyonu) ve HoLEP (holmiyum lazerle prostat enükleasyonu) gibi yöntemlerde ciltte kesi yapılmaz; aletler penisin ucundaki idrar deliğinden ilerletilir. NHS'e göre TUR-P yaklaşık 1 saat sürer ve hastanede 1–4 gün kalınır. Ameliyattan sonra idrarda yoğun pıhtı, idrar yapamama, yüksek ateş ya da bayılma hissi gelişirse 112'yi arayın.
Prostat ameliyatı neden yapılır?
NIDDK'ye göre iyi huylu prostat büyümesi, prostatın kanser dışı bir nedenle normalden büyük olmasıdır. NIDDK, bu durumun 40–64 yaş arasındaki erkeklerin yüzde 5–6'sını, 65 yaş ve üzerindekilerin ise yüzde 29–33'ünü etkilediğini ve 50 yaşın üzerindeki erkeklerde en sık görülen prostat sorunu olduğunu belirtir.
Prostat büyüdükçe idrar kanalını daraltabilir. NIDDK'nin saydığı yakınmalar şunlardır: idrar yapmaya başlamakta güçlük, zayıf ya da kesik kesik akış, damlama, gece idrara kalkma, ani ve sık idrar isteği ve idrar yaparken ağrı. NIDDK, yakınmaların şiddetinin prostatın büyüklüğüyle her zaman orantılı olmadığını vurgular. Bkz. Prostat büyümesi belirtileri
NHS'e göre TUR-P; sık idrara çıkma, mesaneyi tam boşaltamama, zayıf akış ya da idrar kaçırma gibi yakınmalara yol açan büyümüş prostatın tedavisinde kullanılır. MedlinePlus'a göre kapalı prostat ameliyatları şu durumlarda gündeme gelir:
- İdrar yapamama (idrar retansiyonu)
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Prostattan kaynaklanan kanama
- Mesane taşları
- İlaç tedavisine rağmen yavaş idrar akışı
Ameliyat dışındaki seçenekler
Her prostat büyümesi ameliyat gerektirmez. NIDDK'ye göre tedavi seçenekleri şunlardır:
- İzlem ve yaşam tarzı değişiklikleri: Dışarı çıkmadan ve yatmadan önce sıvıyı azaltmak, alkol ve kafeini sınırlamak, fiziksel aktiviteyi artırmak, mesaneyi tam boşaltmaya çalışmak ve yakınmaları artırabilecek ilaçlardan kaçınmak
- İlaçlar: Prostat ve mesane çıkışındaki kasları gevşeten ilaçlar, prostatın büyümesini yavaşlatan ilaçlar ve bunların birlikte kullanımı. NIDDK, birlikte kullanımın tek ilaca göre daha etkili olabildiğini belirtir.
- Daha az girişimsel işlemler: NIDDK'ye göre su buharı tedavisi ve prostatik üretral askı gibi yöntemler
NHS de ameliyat dışındaki seçenekler arasında yaşam tarzı değişikliklerini ve ilaçları sayar ve bazı yöntemlerin her merkezde bulunmadığını belirtir.
Ameliyat yöntemleri
TUR-P (transüretral prostat rezeksiyonu)
NHS'e göre TUR-P, prostatın boyutunu küçültmek için yapılan bir ameliyattır. Ucunda kamera ve kesici aletler bulunan ince bir tüp (rezektoskop) penisin ucundaki idrar deliğinden ilerletilir ve idrar kanalını daraltan prostat dokusu küçük parçalar hâlinde çıkarılır. Ciltte kesi yapılmaz.
HoLEP ve diğer lazer yöntemleri
MedlinePlus, idrar yolundan ilerletilen aletlerle yapılan kapalı prostat ameliyatları arasında lazerle prostat ameliyatlarını sayar. Bu yöntemlerden biri olan HoLEP'te (holmiyum lazerle prostat enükleasyonu) holmiyum lazer kullanılarak idrar yolunu tıkayan prostat dokusu çıkarılır. MedlinePlus, fotoselektif buharlaştırma (PVP), su buharı tedavisi ve su jeti ile doku çıkarma gibi farklı lazer ve su temelli yöntemleri de sayar. MedlinePlus'a göre lazer prostatektomi 1–2 saat sürebilir ve kişiler çoğunlukla aynı gün eve döner; birkaç gün sonda kalabilir.
TUIP (prostat insizyonu)
MedlinePlus'a göre daha küçük prostatlarda, prostat dokusu çıkarılmadan idrar yolunu genişletmek amacıyla prostata küçük kesiler yapılabilir. Bu işlem 20–30 dakika sürer.
NHS'e göre HoLEP ve lazer gibi bazı yöntemlerin iyileşme süresi daha kısadır; ancak her yöntem her merkezde bulunmayabilir. Yöntem seçimi; prostatın büyüklüğüne, yakınmaların şiddetine, kişinin genel sağlığına, kullandığı ilaçlara ve merkezin deneyimine göre yapılır. NIDDK, robot yardımlı yöntemleri de cerrahi seçenekler arasında sayar.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Ameliyat öncesi değerlendirme ve hazırlık
NIDDK'ye göre prostat büyümesinin değerlendirilmesinde tıbbi öykü, parmakla rektal muayene, idrar tahlili, PSA testi, ürodinamik testler, sistoskopi ve ultrason kullanılabilir. Bkz. Üroflowmetri ve PSA testi nedir?
Hazırlık sürecinde:
- Kan sulandırıcılar dahil tüm ilaçlarınızı hekiminize bildirin; hangi ilaca ne zaman ara verileceğine hekiminiz karar verir.
- İdrar yolu enfeksiyonu varsa ameliyattan önce tedavi edilir.
- Anestezi ekibi kalp, akciğer ve diğer hastalıklarınızı değerlendirir. NHS'e göre TUR-P genel anestezi ya da spinal (belden aşağısı uyuşturularak) anestezi ile yapılır. Bkz. Genel anestezi nedir?
- Ameliyattan sonra boşalma ve sertleşme üzerindeki olası etkileri önceden konuşun.
Ameliyat sonrası iyileşme
NHS'e göre TUR-P sonrasında:
- Mesaneye bir idrar sondası yerleştirilir.
- Hastanede kalış süresi genellikle 1–4 gündür.
- Sonda, taburcu olduktan birkaç gün sonra çıkarılabilir.
- İdrarda bir süre kan görülmesi normaldir.
- İlk dönemde rahatsızlık ve sık idrara çıkma olabilir.
- Ameliyattan 10–14 gün sonra yeniden kanama görülebilir.
- Normal etkinliklere dönüş genellikle 2–4 hafta sürer; tam iyileşme 6 haftayı bulabilir.
MedlinePlus'a göre kapalı yöntemlerle yapılan prostat ameliyatlarından sonra kişilerin çoğu aynı gün ya da ertesi gün eve döner. Bu dönemde idrarda kan, idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma geçici olarak görülebilir.
Bu dönemde bol sıvı almak, ağır kaldırmaktan ve zorlanmaktan kaçınmak, kabızlığı önlemek ve ekibin önerilerine uymak iyileşmeyi kolaylaştırır. Özellikle ameliyattan 10–14 gün sonra görülebilen yeniden kanama dönemini bilmek, bu dönemde ortaya çıkabilecek kanamayı fark edip gerekirse ekibinize zamanında ulaşmanızı sağlar.
Hekiminize sorabileceğiniz sorular
- Yakınmalarım için ilaç tedavisi ya da daha az girişimsel yöntemler yeterli olabilir mi?
- Benim prostat büyüklüğüm ve sağlık durumum için hangi ameliyat yöntemi uygun?
- Hastanede ne kadar kalacağım, sonda ne zaman çıkarılacak?
- Geriye boşalma, sertleşme sorunu ve idrar kaçırma olasılığı benim için nedir?
- Kan sulandırıcı ilaçlarıma ne zaman ara vermeli, ne zaman yeniden başlamalıyım?
- Ameliyattan sonra hangi belirtilerde hemen başvurmalıyım?
Bu soruların yanıtlarını not almak ve görüşmeye bir yakınınızla gitmek, kararınızı vermenizi kolaylaştırır.
Olası riskler ve yan etkiler
NHS ve MedlinePlus'a göre prostat ameliyatlarının olası yan etkileri şunlardır:
- Geriye boşalma (retrograd ejakülasyon): Boşalma sırasında meninin dışarı değil mesaneye gitmesidir. Doğurganlığı etkileyebilir.
- Sertleşme sorunu. Bkz. Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon)
- İdrar kaçırma. Bkz. İdrar kaçırma neden olur?
- İdrar kanalında darlık
- Kanama ve idrar yolu enfeksiyonu
- Yeniden ameliyat gereksinimi: NIDDK'ye göre ameliyat olan kişilerin yaklaşık yüzde 10'u 20 yıl içinde yeniden ameliyata ihtiyaç duyabilir. MedlinePlus, bazı kapalı yöntemlerde 5–10 yıl içinde ikinci bir ameliyat gerekme olasılığının TUR-P'ye göre daha yüksek olduğunu belirtir.
NIDDK ayrıca ameliyat sonrasında idrar yaparken ağrı, geçici idrar kaçırma, sık ve ani idrar isteği, idrarda kan ve kısırlığı olası sorunlar arasında sayar.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Hemen 112'yi arayın ya da acil servise başvurun:
- İdrar yapamama ya da sondadan idrar gelmemesi ile birlikte karında şişlik ve ağrı
- Yoğun pıhtılı kanama, baş dönmesi ya da bayılma hissi
- Yüksek ateş, titreme ve genel durumda bozulma
- Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bacakta ani şişlik ve ağrı
Ameliyat ekibinize başvurun:
- İdrarda kanın artması ya da birkaç gün sonra yeniden başlaması
- İdrar yaparken yanmanın giderek artması ya da kötü kokulu idrar
- Sondayla ilgili sorunlar
- Ağrı kesicilere yanıt vermeyen ağrı
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
TUR-P ile HoLEP arasındaki fark nedir?
Her ikisi de penisin ucundaki idrar deliğinden ilerletilen aletlerle yapılan kapalı ameliyatlardır. TUR-P'de prostat dokusu rezektoskop adı verilen aletle küçük parçalar hâlinde çıkarılırken, HoLEP'te holmiyum lazer kullanılır. Hangi yöntemin uygun olduğuna prostatın büyüklüğü ve kişinin durumu değerlendirilerek karar verilir.
Prostat ameliyatından sonra hastanede kaç gün kalınır?
NHS'e göre TUR-P sonrasında 1–4 gün hastanede kalınır. MedlinePlus'a göre bazı kapalı yöntemlerde kişiler aynı gün ya da ertesi gün eve dönebilir.
Prostat ameliyatı sertleşmeyi etkiler mi?
NHS ve MedlinePlus, sertleşme sorununu olası yan etkiler arasında sayar. Ameliyat öncesinde bu riski ve sizin durumunuzdaki olasılığını hekiminizle konuşun.
Ameliyattan sonra meni neden gelmez?
Bu duruma geriye boşalma denir; meni mesaneye gider ve idrarla atılır. NHS ve MedlinePlus bunu olası yan etkiler arasında sayar. Doğurganlığı etkileyebileceği için çocuk sahibi olma planınızı önceden belirtin.
Ameliyattan sonra ne zaman işe dönebilirim?
NHS'e göre TUR-P sonrasında normal etkinliklere dönüş genellikle 2–4 hafta sürer ve tam iyileşme 6 haftayı bulabilir. Ağır fiziksel iş yapıyorsanız işe dönüş zamanını ekibinizle birlikte planlayın.
Prostat ameliyatı prostat kanserini önler mi?
Hayır. Bu ameliyatlar iyi huylu prostat büyümesine bağlı idrar yakınmalarını tedavi etmek içindir. Prostat kanseri için önerilen izlemlere devam edilmelidir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Böbrek taşı
- Gece idrara çıkma (noktüri)
- İdrar kaçırma (inkontinans)
- İdrar yolu enfeksiyonu
- İdrarda kan (hematüri)
- Prostat büyümesi (iyi huylu prostat hiperplazisi)
- Sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon)
- Böbrek ve idrar yolu ultrasonu
- Prostat ameliyatı (TUR-P, HoLEP)
- PSA testi
- Sistoskopi
- Ürodinami
- Üroflowmetri
- HoLEP (holmiyum lazer ile prostat enükleasyonu)
- Sistoskopi
- TUR-P (transüretral prostat rezeksiyonu)
- Anesteziyoloji ve Reanimasyon
- Üroloji
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
