Kısaca
Üroflowmetri (idrar akım testi), idrar yaparken çıkan idrarın miktarını, akış hızını ve idrar yapmanın ne kadar sürdüğünü ölçen bir testtir. MedlinePlus'a göre kişi, ölçüm cihazı bulunan özel bir tuvalete ya da hazneye normal şekilde idrar yapar; cihaz sonuçları otomatik olarak kaydeder. Test sırasında herhangi bir alet vücuda sokulmaz ve normal idrar yapmaktan farklı bir his yaşanmaz. Özellikle idrar akışının yavaş ya da zayıf olduğu durumlarda, prostat büyümesi ve mesane işlev bozukluklarının değerlendirilmesinde kullanılır. Üroflowmetri planlı bir testtir; ancak hiç idrar yapamıyor ve karnınızın alt kısmında giderek artan ağrı varsa 112'yi arayın.
Üroflowmetri nedir?
NIDDK, üroflowmetriyi alt idrar yollarının, yani mesanenin, idrar kanalının (üretra) ve idrarı tutan kasların (sfinkterler) ne kadar iyi çalıştığını değerlendiren ürodinamik testlerden biri olarak tanımlar. Ürodinamik testler, idrarın depolanmasını ve boşaltılmasını inceleyen bir test grubudur.
MedlinePlus'a göre üroflowmetri şu üç bilgiyi verir:
- Vücuttan atılan idrarın miktarı
- İdrarın hangi hızla aktığı
- İdrar yapmanın ne kadar sürdüğü
NIDDK'ye göre cihaz, idrar yapma süresini ve idrarın en yüksek akış hızını kaydeder. Bu bilgiler bir grafik hâlinde sunulur. Akışın hızlı ve düzgün mü, yoksa zayıf, kesik kesik ya da uzun süren bir akış mı olduğu bu grafikte görülür.
Üroflowmetri, ürodinamik testlerin en basitlerinden biridir. Daha ayrıntılı bilgi gerektiğinde mesane basıncını ölçen testler de yapılabilir. Bkz. Ürodinami
Hangi durumlarda istenir?
MedlinePlus'a göre üroflowmetri, idrar yolu işlevini değerlendirmek için kullanılır ve özellikle idrar akışı yavaş olan kişilerde yararlıdır. NIDDK, ürodinamik testlerin şu yakınmalarda önerilebileceğini belirtir:
- İdrar kaçırma
- Sık idrara çıkma
- İdrar yaparken ağrı
- Ani ve güçlü idrar yapma isteği
- İdrar yapmaya başlamakta güçlük
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
Erkeklerde prostat büyümesine bağlı idrar akışı zayıflığının değerlendirilmesinde ve tedavinin etkisinin izlenmesinde sık kullanılır. Bkz. Prostat büyümesi belirtileri. Aşırı aktif mesane ve idrar kaçırma yakınmalarında da diğer testlerle birlikte değerlendirmeye katkı sağlar. Bkz. Aşırı aktif mesane
Prostat büyümesi ve idrar akışı
Prostat büyümesi, üroflowmetrinin en sık istendiği durumlardan biridir. NIDDK'ye göre iyi huylu prostat büyümesi, 40–64 yaş arasındaki erkeklerin yüzde 5–6'sını, 65 yaş ve üzerindekilerin ise yüzde 29–33'ünü etkiler ve 50 yaşın üzerindeki erkeklerde en sık görülen prostat sorunudur. NIDDK'nin saydığı belirtiler arasında idrar yapmaya başlamakta güçlük, zayıf ya da kesik kesik idrar akışı, damlama, gece idrara kalkma, ani ve sık idrar yapma isteği bulunur.
NIDDK, belirtilerin şiddetinin prostatın büyüklüğüyle her zaman doğru orantılı olmadığını vurgular. Bu nedenle prostatın büyüklüğü kadar idrarın nasıl aktığını ölçmek de önemlidir. NIDDK, prostat büyümesinin tanısında ürodinamik testleri; tıbbi öykü, parmakla rektal muayene, idrar tahlili, PSA testi, sistoskopi ve ultrasonla birlikte kullanılan yöntemler arasında sayar. Bkz. PSA testi nedir?
Teste nasıl hazırlanılır?
Testin doğru sonuç vermesi için mesanenin yeterince dolu olması gerekir. MedlinePlus ve NIDDK'nin önerileri şunlardır:
- Dolu mesaneyle gelin: NIDDK, üroflowmetri için teste mesane dolu olarak gelinmesini önerir. MedlinePlus'a göre testten önce en az 2 saat idrar yapılmamalıdır.
- Sıvı alın: MedlinePlus, mesanenin yeterince dolması için testten önce fazladan sıvı içilmesini önerir.
- Yeterli idrar miktarı: MedlinePlus'a göre ölçümün doğru olması için en az 150 mililitre idrar yapılması gerekir.
- İlaçlar: MedlinePlus'a göre sonuçları etkileyebilecek bazı ilaçlara geçici olarak ara vermeniz istenebilir. Hangi ilacın bırakılacağına hekiminiz karar verir; kendi başınıza ilaç bırakmayın.
Test günü idrarınızı çok uzun süre tutmanız rahatsızlık verebilir. Mesaneniz aşırı dolarsa ve beklemekte zorlanırsanız ekibe haber verin.
Test nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre test şu şekilde yapılır:
- Ölçüm cihazı bulunan özel bir tuvalete ya da hazneye yönlendirilirsiniz.
- Mesaneniz dolu olduğunda, olabildiğince her zamanki gibi idrar yaparsınız.
- Cihaz idrar miktarını, akış hızını ve süreyi otomatik olarak kaydeder.
- Hazneye tuvalet kâğıdı atmamanız istenir.
Test, normal idrar yapmaktan ibarettir. MedlinePlus'a göre test sırasında bir rahatsızlık beklenmez.
Doğal ve rahat idrar yapmak sonucun doğruluğu için önemlidir. Ikınmamak, idrarı her zamanki gibi yapmak ve gerekirse ekipten testi tekrarlamasını istemek daha güvenilir bir ölçüm sağlar.
Mesanede kalan idrarın ölçülmesi
Üroflowmetriden hemen sonra çoğu zaman mesanede kalan idrar miktarı da ölçülür. NIDDK'ye göre bu ölçüm ultrasonla ya da ince bir sondayla yapılır. NIDDK, idrar yaptıktan sonra mesanede kalan idrarın 100 mililitreden az olmasını normal kabul eder. Daha fazla idrar kalması mesanenin tam boşalamadığını gösterebilir.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Sonuç ne anlama gelir?
MedlinePlus'a göre normal değerler yaşa ve cinsiyete göre değişir. MedlinePlus, erkeklerde idrar akışının yaşla birlikte azaldığını, kadınlarda ise yaşla daha az değişiklik görüldüğünü belirtir.
MedlinePlus'a göre olağan dışı bir sonuç şu durumlara işaret edebilir:
- Mesane çıkışında tıkanıklık (örneğin erkeklerde prostat büyümesine bağlı)
- Mesane kasının zayıflığı
- İdrarı tutan kasların (sfinkterlerin) zayıflığı
- İdrar kaçırma
Akışın zayıf olması tek başına nedeni göstermez. Örneğin zayıf bir akış, mesane çıkışındaki bir tıkanıklıktan da mesane kasının yeterince güçlü kasılamamasından da kaynaklanabilir. Bu ikisini ayırt etmek için hekim ürodinami gibi ek testler isteyebilir.
NIDDK'ye göre üroflowmetri gibi basit testlerin sonuçları çoğu zaman hemen alınabilir. Sonucunuzu, yakınmalarınız ve diğer test sonuçlarıyla birlikte ürologunuzla değerlendirin.
Sonuçtan sonra neler olabilir?
Üroflowmetri bir tanı testidir; sonucuna göre izlenecek yol yakınmaların nedenine bağlıdır. Örneğin prostat büyümesine bağlı yakınmalarda NIDDK şu seçenekleri sayar:
- Yaşam tarzı düzenlemeleri ve izlem: Dışarı çıkmadan ve yatmadan önce sıvıyı azaltmak, alkol ve kafeini sınırlamak, fiziksel aktiviteyi artırmak, mesaneyi tam boşaltmaya çalışmak ve sık aralıklarla tuvalete gitmek
- İlaç tedavisi: Mesane çıkışı ve prostattaki kasları gevşeten ya da prostatın büyümesini yavaşlatan ilaçlar
- Girişimsel yöntemler ve cerrahi: Yakınmalar sürüyorsa daha az girişimsel işlemler ya da prostat ameliyatı. Bkz. Prostat ameliyatı (TUR-P, HoLEP)
Tedavi başlandıktan sonra üroflowmetri tekrarlanarak idrar akışındaki değişiklik izlenebilir.
Ürodinamik testlerin diğerleri
Üroflowmetri sonucunda ek bilgiye ihtiyaç duyulursa hekim diğer ürodinamik testleri isteyebilir. NIDDK'ye göre bu testler şunlardır:
- Sistometri: İnce sondalarla mesane doldurularak mesanenin ne kadar idrar alabildiği, dolarken içindeki basıncın nasıl değiştiği ve idrar yapma isteğinin ne zaman başladığı ölçülür.
- Kaçırma noktası basıncı: Mesane doldurulurken idrar kaçırma olursa, bunun hangi basınçta gerçekleştiği belirlenir.
- Basınç-akım çalışması: İdrar yaparken mesanenin ne kadar basınç oluşturduğu ve idrarın ne hızla aktığı birlikte ölçülür.
- Elektromiyografi: İdrar yapmayı kontrol eden kasların ve sinirlerin elektriksel etkinliği değerlendirilir.
- Video ürodinami: Mesanenin dolması ve boşalması röntgen ya da ultrasonla görüntülenir.
Bu testlerin ayrıntıları için Ürodinami yazısına bakabilirsiniz.
Olası riskler
MedlinePlus, üroflowmetri için bilinen bir risk belirtmez. Test, normal idrar yapmaktan ibaret olduğu için vücuda herhangi bir alet sokulmaz. Mesanede kalan idrar sondayla ölçülürse, NIDDK'ye göre az da olsa idrar yolu enfeksiyonu riski vardır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Hemen 112'yi arayın:
- Hiç idrar yapamıyorsanız ve karnınızın alt kısmında giderek artan ağrı ve şişlik varsa
- İdrar yapamamaya ateş, titreme ve genel durumda bozulma eşlik ediyorsa
Ürologunuza başvurun:
- İdrar akışınız giderek zayıflıyorsa ya da idrar yapmaya başlamakta zorlanıyorsanız
- Mesanenizin tam boşalmadığı hissi varsa
- Sık idrara çıkma ya da gece idrara kalkma uykunuzu bozuyorsa. Bkz. Gece idrara çıkma
- İdrar kaçırma yaşıyorsanız
- Testten sonra ateş, titreme ya da idrar yaparken yanma başladıysa
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Üroflowmetri acı verir mi?
Hayır. MedlinePlus'a göre test normal idrar yapmaktan ibarettir ve bir rahatsızlık beklenmez.
Teste gitmeden önce ne yapmalıyım?
MedlinePlus'a göre testten önce en az 2 saat idrar yapmamanız ve fazladan sıvı içmeniz önerilir; NIDDK de teste mesane dolu olarak gelinmesini önerir. Merkezin verdiği talimatlara uyun.
Ne kadar idrar yapmam gerekir?
MedlinePlus'a göre ölçümün doğru olması için en az 150 mililitre idrar yapılması gerekir. Yeterli idrar yapılamazsa test tekrarlanabilir.
Sonuç hemen çıkar mı?
NIDDK'ye göre üroflowmetri gibi basit testlerin sonuçları çoğu zaman hemen alınabilir. Sonucun yorumu yakınmalarınızla birlikte hekiminiz tarafından yapılır.
Test sonucum zayıf akış gösterdi, ne demek?
MedlinePlus'a göre zayıf akış mesane çıkışında tıkanıklığa, mesane kasının zayıflığına ya da başka nedenlere bağlı olabilir. Nedeni anlamak için hekiminiz ek testler isteyebilir.
Üroflowmetri için hangi doktora gidilir?
Üroflowmetri genellikle üroloji uzmanlarının istediği bir testtir. Çocuklarda çocuk ürolojisi, kadınlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanları da bu testten yararlanabilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Aşırı aktif mesane
- Gece idrara çıkma (noktüri)
- İdrar kaçırma (inkontinans)
- Nörojen mesane
- Prostat büyümesi (iyi huylu prostat hiperplazisi)
- Prostat iltihabı (prostatit)
- Böbrek ve idrar yolu ultrasonu
- PSA testi
- Tam idrar tahlili
- Ürodinami
- Üroflowmetri
- Ultrasonografi (USG)
- Ürodinami
- Kadın Hastalıkları ve Doğum
- Üroloji
- Çocuk Ürolojisi
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
