Panik atak mı kalp krizi mi? Ayırt etmek ve 112

Neden bu kadar karışır?

Panik atak, vücudun "savaş ya da kaç" tepkisinin ortada gerçek bir tehlike yokken aniden ve yoğun biçimde devreye girmesidir. Bu tepki kalbi hızlandırır, solunumu sıklaştırır, terlemeye ve kaslarda gerginliğe yol açar. Sonuçta ortaya çıkan bedensel belirtiler, kalbin yeterince kan alamadığı kalp krizinin belirtileriyle büyük ölçüde örtüşür.

NHS'nin panik atak belirtileri arasında saydığı hızlı kalp atışı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, terleme, bulantı, baygınlık hissi ve ölüm korkusu, kalp krizinde de görülebilir. Üstelik iki durum aynı kişide bir arada bulunabilir: Kaygı bozukluğu olan bir kişinin kalp hastalığı olmayacağı anlamına gelmez. Cleveland Clinic, kaygı, depresyon ve kronik stres yaşayan kişilerde kalp hastalığı riskinin artabileceğini; kronik stresin yüksek tansiyona yol açarak kalp krizi ve inme riskini yükseltebileceğini belirtir. Göğüs ağrısının kas, mide-yemek borusu ve akciğer kaynaklı diğer nedenleri için Göğüs ağrısı neden olur? yazısına bakabilirsiniz.

Panik atak belirtileri nelerdir?

NHS panik atağı, çok hızlı ve çoğu zaman görünür bir neden olmadan başlayan yoğun zihinsel ve bedensel belirtiler dalgası olarak tanımlar. NHS'nin saydığı belirtiler şunlardır:

• Kalbin hızlı ve güçlü çarpması
• Baygınlık hissi, baş dönmesi
• Terleme, sıcak basması ya da titreme hissiyle üşüme
• Bulantı, midede kasılma
• Göğüs ağrısı
• Nefes darlığı, boğuluyormuş gibi olma
• Titreme, kol ve bacaklarda titreklik
• Uyuşma, karıncalanma, parmak uçlarında sızlama
• Ağız kuruluğu
• Yoğun bir felaket ya da ölüm korkusu
• Kendi bedeninden kopmuş gibi hissetme

NHS'ye göre panik atakların çoğu 5 ile 20 dakika arasında sürer; bazılarının bir saate kadar uzadığı bildirilmiştir. Panik atak ve panik bozukluk hakkında ayrıntılı bilgi için Panik atak belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Kalp krizi belirtileri nelerdir?

Kalp krizi, kalp kasını besleyen bir damarın tıkanması sonucu kalbin bir bölümünün yeterince kan alamamasıdır. NHS ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) başlıca belirtileri şöyle sıralar:

• Göğüste ağrı ya da rahatsızlık; çoğunlukla sıkıştırma, ezme ya da baskı hissi şeklinde. CDC, bu ağrının birkaç dakikadan uzun sürebileceğini ya da gidip yeniden gelebileceğini belirtir.
• Kollara (bir ya da iki kol), omuzlara, boyna, çeneye ya da sırta yayılan ağrı veya rahatsızlık
• Nefes darlığı
• Halsizlik, sersemlik, bayılacak gibi olma; soğuk terleme
• Bulantı ya da kusma
• Göğüste yanma, mide doluluğu ya da şişkinlik hissi (hazımsızlığa benzeyen)
• Solgun, morumsu ya da gri görünen cilt

CDC, kadınlarda göğüs ağrısının yanı sıra olağandışı yorgunluk, bulantı ve kusma gibi diğer belirtilerin daha sık görülebildiğini vurgular. Bu nedenle belirtiler her zaman "klasik" göğüs ağrısı şeklinde olmayabilir. Kalp krizi hakkında ayrıntılı bilgi için Kalp krizi belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Genel farklar: neye dikkat edilir?

Cleveland Clinic, iki durum arasındaki bazı genel eğilimleri şöyle özetler. Bu farkların tek başına ayırt etmeye yetmediğini ve yalnızca fikir verdiğini unutmayın:

• Ağrının niteliği: Kalp krizinde daha çok baskı, sıkışma, ezilme ya da göğüste yanma hissi olur; panik atakta keskin, bıçak saplanır gibi bir ağrı ya da tarif edilmesi zor bir rahatsızlık daha sıktır.
• Ağrının yeri: Kalp krizinde ağrı kola, çeneye, boyna ya da sırta yayılabilir; panik atakta çoğunlukla göğüste kalır.
• Süre: Kalp krizinde belirtiler sürer ya da dalgalanarak artıp azalır; panik atakta belirtiler birkaç dakika ile bir saat arasında azalır.
• Başlangıç: Kalp krizi merdiven çıkma, kar küreme gibi bedensel zorlanmadan sonra başlayabilir; panik atak duygusal bir stresle ya da görünür bir neden olmadan başlar.

Bu karşılaştırma bir tanı aracı değildir. Kalp krizi istirahatte de başlayabilir; panik atakta da göğüs ağrısı başka bölgelere yayılıyormuş gibi hissedilebilir. Yaşınız, kalp hastalığı risk etkenleriniz, belirtilerin ilk kez mi ortaya çıktığı ve önceki ataklarınızdan farklı olup olmadığı da önemlidir.

Şüphede neden hemen 112 aranmalı?

Kalp krizinde zaman çok değerlidir. CDC, acil servise ne kadar erken ulaşılırsa kalp kasındaki hasarı azaltacak tedavinin o kadar erken başlayabileceğini ve acil tedavi ne kadar erken başlarsa kalp krizinden kurtulma şansının o kadar arttığını vurgular. Cleveland Clinic de göğüs ağrısı ya da başka kalp krizi belirtileri varsa veya bunun kalp krizi mi panik atak mı olduğundan emin değilseniz hemen tıbbi yardım alınmasını önerir.

Böyle bir durumda:

• 112'yi arayın ve belirtilerinizi, ne zaman başladığını anlatın. Operatörün yönlendirmelerini izleyin.
• Kendiniz araç kullanarak hastaneye gitmeyin. NHS, kalp krizi şüphesinde kişinin araç kullanarak acil servise gitmemesini vurgular.
• Yalnızsanız bir yakınınıza da haber verin.
• "Abartıyor muyum?" ya da "Yine panik atak olmalı" düşüncesiyle beklemeyin. Gereksiz yere mi aradım kaygısı, kalp krizini kaçırma riskinden çok daha küçük bir sorundur.

Acil serviste hekimler EKG ve kan tahlilleri gibi tetkiklerle kalp kaynaklı bir sorun olup olmadığını araştırır. EKG hakkında bilgi için EKG nedir? yazısına bakabilirsiniz. 112'nin hangi durumlarda aranması gerektiğini Ne zaman 112 aranmalı? yazısında bulabilirsiniz.

Panik atak tanısı aldıysanız

Kalp kaynaklı nedenler hekim tarafından araştırılıp dışlandıktan sonra panik atak ya da panik bozukluk tanısı konabilir. Bu tanı, sonraki göğüs ağrılarının hepsinin panik atak olduğu anlamına gelmez. Şu durumlarda yine acil değerlendirme isteyin:

• Belirtiler önceki ataklarınızdan farklıysa ya da daha şiddetliyse
• Ağrı bedensel zorlanmayla başladıysa ya da kola, çeneye, sırta yayılıyorsa
• Belirtiler her zamankinden uzun sürüyorsa
• Kalp hastalığı risk etkenleriniz varsa (sigara, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, ailede erken yaşta kalp hastalığı)

Hekim tarafından panik atak olduğu doğrulanmış ve bilinen ataklarınıza benzeyen bir atak sırasında NHS şunları önerir: Mümkünse olduğunuz yerde kalın, yavaş ve derin nefes alın, atağın geçeceğini kendinize hatırlatın ve dikkatinizi sakinleştirici bir görüntüye verin. NHS panik atakların korkutucu olsa da tehlikeli olmadığını, kendi başına bedensel bir zarar vermediğini belirtir. Nefes egzersizleri için Stres için nefes egzersizleri yazısına bakabilirsiniz.

Panik bozukluk tedavi edilebilen bir durumdur. Psikoterapi, özellikle bilişsel davranışçı terapi, ve gerektiğinde hekimin önerdiği ilaç tedavisi atakların sıklığını ve yarattığı kaygıyı azaltabilir.

Hangi doktora gidilir?

• Ani göğüs ağrısı, nefes darlığı ve kalp krizi şüphesinde: 112 ve acil servis.
• Tekrarlayan göğüs ağrısı ya da çarpıntının kalp açısından değerlendirilmesi için: Kardiyoloji uzmanı; gerekirse efor testi ya da ritim Holter'ı gibi tetkikler istenebilir.
• Kalp kaynaklı nedenler dışlandıktan sonra tekrarlayan panik ataklar için: Ruh sağlığı ve hastalıkları (psikiyatri) uzmanı ve psikoterapi desteği. Kime başvuracağınızdan emin değilseniz Psikolog mu psikiyatrist mi? yazısına bakabilirsiniz.

Konuyla ilgili doktorları panik bozukluk sayfasından ve kardiyoloji branş sayfasından inceleyebilirsiniz.