Optik nörit (görme siniri iltihabı) nedir? Belirtileri ve tedavisi

Optik nörit nedir?

Görme siniri (optik sinir), gözün arka yüzündeki ışığa duyarlı tabakadan (retina) gelen sinyalleri beyne taşıyan, bir kablo demetine benzeyen yapıdır. Bu sinir sağlıklı çalışmadığında göz sağlam olsa bile görme bozulur.

MedlinePlus'a göre görme siniri gözün gördüğü görüntüleri beyne taşır; bu sinir şiştiğinde ya da iltihaplandığında bu duruma optik nörit denir. MSD Manuals da optik nöriti görme sinirinin iltihabı olarak tanımlar.

Optik nörit bir ya da iki gözü etkileyebilir. MSD Manuals'a göre görme kaybı neredeyse normal görmeden tam görme kaybına kadar değişebilir ve renk görme özellikle etkilenir.

Nedenleri nelerdir?

MSD Manuals'a göre optik nöritin en sık nedeni multipl sklerozdur (MS). MS, beyin ve omurilikteki sinirlerin koruyucu kılıfının zarar gördüğü bir hastalıktır. Bkz. Multipl skleroz (MS) belirtileri

MSD Manuals ve MedlinePlus'ın sıraladığı diğer nedenler şunlardır:

• Bağışıklık sistemi hastalıkları: MedlinePlus lupus, sarkoidoz ve Behçet hastalığını sayar. MSD Manuals nöromiyelitis optika ve MOG antikoruyla ilişkili hastalık gibi sinir sistemini etkileyen bağışıklık hastalıklarını da nedenler arasında gösterir. Bkz. Sarkoidoz nedir?, Lupus (SLE) nedir? ve Behçet hastalığı
• Bakteriyel enfeksiyonlar: MedlinePlus tüberküloz, frengi, Lyme hastalığı ve menenjiti sayar.
• Viral enfeksiyonlar: MedlinePlus kızamık, kızamıkçık, suçiçeği, zona, kabakulak ve enfeksiyöz mononükleozu sayar.
• Mantar enfeksiyonları ve solunum yolu enfeksiyonları
• Diğer: MSD Manuals sinüzit, HIV ve bazı ilaçları da olası nedenler arasında sayar.

MSD Manuals, optik nöritin nedeninin çoğu zaman bilinmediğini vurgular.

Belirtileri nelerdir?

MedlinePlus ve MSD Manuals'ın sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Görme kaybı: MedlinePlus'a göre tek gözde, bir saat ile birkaç saat içinde gelişebilir. MSD Manuals'a göre görme kaybı ağır olabilir, bir ya da iki gözde görülebilir ve birkaç gün içinde artabilir.
• Renk görmede azalma: MSD Manuals'a göre renk görme özellikle etkilenebilir, ancak kişi bunu fark etmeyebilir.
• Göz ağrısı: MSD Manuals'a göre çoğu kişide hafif bir göz ağrısı vardır ve bu ağrı gözü hareket ettirince çoğu zaman artar.
• Göz bebeğinin ışığa tepkisinde değişiklik: MedlinePlus'a göre muayenede göz bebeğinin ışığa verdiği yanıtın değiştiği saptanabilir.

NHS de MS'in başlıca belirtileri arasında bulanık görme ve göz ağrısı gibi göz ve görme sorunlarını sayar. Görme kaybına yorgunluk, vücudun farklı bölgelerinde uyuşma ya da karıncalanma, denge sorunları gibi belirtiler de eşlik ediyorsa bunu hekiminize mutlaka söyleyin. Bkz. Renk körlüğü nedir?

Tanı nasıl konur?

Tanı, ayrıntılı bir göz ve nörolojik muayeneyle başlar. MedlinePlus ve MSD Manuals'a göre şu incelemeler yapılabilir:

• Görme keskinliği testi
• Renk görme testi
• Görme alanı testi: Görme alanında kayıp olup olmadığını gösterir. Bkz. Görme alanı testi
• Göz bebeği tepkilerinin değerlendirilmesi
• Göz dibi muayenesi (oftalmoskopi): Görme sinirinin gözün içindeki başlangıç noktası incelenir. Bkz. Göz dibi muayenesi
• Beyin ve görme siniri MR'ı: MSD Manuals'a göre genellikle manyetik rezonans görüntüleme yapılır. MR, MS ya da diğer ilişkili hastalıklara ait bulguları gösterebilir. MedlinePlus'a göre MR, ileride MS gelişme olasılığını öngörmede de yardımcı olur. Bkz. MR nedir?

MedlinePlus'a göre kapsamlı bir genel muayene, ilişkili hastalıkların araştırılmasına yardımcı olur; nedeni bulmak için ek testler gerekebilir. MSD Manuals'a göre sinir sistemi belirtileri olan kişilerde omurilik görüntülemesi de yapılabilir.

Muayeneye giderken

Değerlendirmeyi kolaylaştırmak için şu bilgileri hekiminize aktarmanız yararlı olur:

• Görme kaybının ne zaman ve ne kadar sürede başladığı, hangi gözde olduğu
• Gözü hareket ettirince ağrı olup olmadığı ve renklerin nasıl göründüğü
• Son haftalarda geçirdiğiniz ateşli hastalıklar ya da enfeksiyonlar
• Kullandığınız tüm ilaçlar; MSD Manuals bazı ilaçları da olası nedenler arasında sayar
• NHS'in MS belirtileri arasında saydığı aşırı yorgunluk, vücudun farklı bölgelerinde uyuşma ya da karıncalanma, denge kaybı, baş dönmesi, kas krampları ve sertliği, idrar sorunları ya da bellek ve dikkat sorunları gibi yakınmalarınızın olup olmadığı
• Ailenizde ya da sizde daha önce tanı konmuş bir bağışıklık sistemi hastalığı bulunup bulunmadığı

Tedavi nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre görme çoğu zaman tedavi olmadan 2–3 hafta içinde normale döner. Yine de tedavi kararı, görme kaybının ağırlığına, altta yatan nedene ve kişinin genel durumuna göre göz hekimi ve nöroloji uzmanı tarafından birlikte verilir.

• Kortizon (kortikosteroid) tedavisi: MSD Manuals'a göre bazı durumlarda kortizon damardan verilir ve birkaç gün sonra ağızdan alınan kortizonla devam edilebilir. MedlinePlus ve MSD Manuals'a göre bu ilaçlar iyileşmeyi hızlandırabilir; MedlinePlus, kortizonla ulaşılan son görme düzeyinin kortizonsuz duruma göre daha iyi olmadığını ve ağızdan alınan kortizonun tekrarlama olasılığını artırabileceğini belirtir.
• Plazma değişimi (plazmaferez): MSD Manuals'a göre görme kaybı ağırsa ve kortizondan sonra düzelmeye başlamıyorsa bazen plazma değişimi uygulanabilir.
• Altta yatan nedenin tedavisi: MSD Manuals'a göre optik nörit MS, nöromiyelitis optika, MOG antikoruyla ilişkili hastalık ya da bir enfeksiyonla ilişkiliyse altta yatan hastalık da tedavi edilmelidir. MedlinePlus'a göre testler MS'i düşündürüyorsa başka tedavi türleri de yararlı olabilir.
• Az görme yardımcıları: MSD Manuals'a göre görme kaybı olan kişilere büyüteçler, büyük puntolu araçlar ve konuşan saatler yardımcı olabilir.

Kortizon tedavisinin de yan etkileri olabileceği için ilaçların dozu ve süresi hekim tarafından belirlenir; ilaçları kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin.

İyileşme süreci ve seyir

MSD Manuals'a göre görme genellikle 2–3 ay içinde geri gelir, ancak her zaman tamamen düzelmeyebilir. MedlinePlus'a göre başka bir hastalık olmadan gelişen optik nöritte gidişat daha iyidir. MS ya da bağışıklık sistemi hastalıklarıyla ilişkili optik nöritte gidişat daha zayıf olabilir, ancak görme yine de normale dönebilir.

MedlinePlus'a göre olası komplikasyonlar arasında kortizon tedavisinin yan etkileri ve görme kaybı bulunur. MedlinePlus ayrıca optik nörit geçiren bazı kişilerde vücudun başka bölgelerinde sinir sorunları ya da MS gelişebileceğini belirtir. MSD Manuals da optik nörit geçiren bazı kişilere daha sonra MS tanısı konduğunu ve bazı kişilerde optik nöritin tekrarlayabildiğini belirtir.

MedlinePlus'a göre optik nörit tanısı almış bir kişi; görmesi azalırsa, göz ağrısı artarsa ya da belirtileri 2–3 hafta içinde düzelmezse hekimine başvurmalıdır. Kontrol randevularını aksatmamak ve yeni ortaya çıkan görme ya da sinir sistemi yakınmalarını zamanında bildirmek önemlidir.