Omuz MR nedir, hangi durumlarda çekilir?

Omuz MR nedir?

Omuz, vücudun en geniş hareket açıklığına sahip eklemidir. Kol kemiğinin yuvarlak başı, kürek kemiğindeki sığ bir yuvaya oturur. Bu yuvanın kenarını çevreleyen yumuşak, lifli kıkırdak halkaya "labrum" denir ve eklemin sabit durmasına yardımcı olur. Eklemin çevresini saran ve kolu kaldırıp döndürmeye yarayan dört kas ve tendon grubuna ise "rotator manşet" adı verilir. Eklemin üst kısmında, tendonların sürtünmesini azaltan sıvı dolu keseler (bursa) bulunur.

Bu yapıların çoğu yumuşak doku olduğu için röntgende iyi görünmez. RadiologyInfo (Amerikan Radyoloji Koleji ile Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin ortak hasta bilgilendirme sitesi), omuz MR'ının rotator manşet yırtıklarını, biseps (pazı kası) tendonu yaralanmalarını ve labrum hasarını net biçimde gösterdiğini belirtir. MR hakkında genel bilgi için bkz. MR nedir?

Hangi durumlarda istenir?

MedlinePlus'a göre omuz MR'ı en sık şu durumlarda istenir:

• Tedaviye rağmen geçmeyen omuz ağrısı
• Omuz hareketlerinde kısıtlılık
• Omuzda kayma ya da çıkacakmış gibi olma hissi (instabilite)
• Kolda ya da omuzda güçsüzlük
• Eklemde şişlik ya da kızarıklık
• Omuzda ele gelen kitle
• Röntgen ya da başka bir görüntülemede saptanan anormal bir bulgunun incelenmesi
• Kanser öyküsü olan kişilerde omuz bölgesinin değerlendirilmesi

RadiologyInfo bu listeye şunları ekler:

• Eklem iltihabı ve kireçlenme (artrit)
• Kırıklar; özellikle röntgen ve diğer tetkiklerin sonucu net olmadığında
• Spor yaralanmaları
• Enfeksiyonlar ve tümörler

Omuz ağrısı yaşayan herkese MR gerekmez. Hekiminiz yakınmalarınızı dinler ve omzunuzu muayene eder; RadiologyInfo'nun kas-iskelet MR'ı sayfasına göre kemik ve eklemlerin ilk değerlendirmesi genellikle röntgenle yapılır. MR'ın gerekip gerekmediğine bu değerlendirmeden sonra karar verilir.

Omuz MR'ında neler görülebilir?

MedlinePlus'ın sıraladığı olası anormal bulgular şunlardır:

• Rotator manşet yırtığı: Omzu kaldırıp döndüren tendonlarda kısmi ya da tam yırtık
• Labrum yırtığı: Omuz yuvasının kenarındaki kıkırdak halkada yırtık
• Bursit: Sıvı dolu keselerin iltihabı
• Biseps tendonu yırtığı
• Kırıklar
• Kemik enfeksiyonu (osteomiyelit)
• Kemik dokusunun kanlanma bozukluğuna bağlı hasarı (osteonekroz)
• Donuk omuz: Eklem kapsülünün kalınlaşıp büzüşmesiyle hareketin belirgin kısıtlanması. Bkz. Donuk omuz
• Tümörler ve kistler

Omuz ağrısının sık nedenlerinden biri olan sıkışma sendromu hakkında bilgi için bkz. Omuz sıkışma sendromu

Raporda sık geçen terimler

Aşağıdaki açıklamalar raporu okurken fikir vermesi içindir; bulgunun sizin için anlamını hekiminiz değerlendirir.

• Supraspinatus, infraspinatus, subskapularis, teres minör: Rotator manşeti oluşturan dört kasın ve tendonlarının adları.
• Kısmi kalınlıkta / tam kalınlıkta yırtık: Tendonun yalnızca bir bölümünü ya da tüm kalınlığını tutan yırtık.
• Tendinozis / tendinopati: Tendonda yırtık olmadan görülen yıpranma ve dejenerasyon değişiklikleri.
• Subakromiyal bursit: Omuz üstündeki kemik çıkıntının altındaki sıvı kesesinin iltihabı.
• Glenoid: Kürek kemiğindeki omuz yuvası.
• Efüzyon: Eklem içinde sıvı artışı.

RadiologyInfo, MR görüntülerinin tendon, bağ ve kaslardaki çok küçük yırtıkları, hatta röntgen ve tomografide görülemeyen bazı kırıkları gösterebildiğini belirtir. Yine de MR'da görülen her değişiklik yakınmalarınızın nedeni olmayabilir; bulgular muayeneyle birlikte değerlendirilir.

İlaçlı omuz MR ve MR artrografi

MedlinePlus'a göre bazı çekimlerde belirli bölgeleri daha iyi görebilmek için gadolinyum adı verilen kontrast madde (boya) kullanılır. Bu madde koldaki bir damardan verilebileceği gibi doğrudan omuz eklemi içine de enjekte edilebilir. RadiologyInfo, kontrast maddenin eklem içine verildiği bu özel incelemeye manyetik rezonans artrografi dendiğini belirtir. Bu yöntem, eklem içindeki yapıların daha net görüntülenmesini amaçlar.

• MedlinePlus, gadolinyumun çok güvenli olduğunu ve alerjik tepkilerin nadir görüldüğünü belirtir.
• Ancak MedlinePlus'a göre diyalize giren böbrek hastaları için zararlı olabilir.
• RadiologyInfo'ya göre çok nadir görülen ve özellikle ileri böbrek hastalarında ortaya çıkan ciddi bir deri ve bağ dokusu hastalığı (nefrojenik sistemik fibroz) bildirilmiştir; yeni kontrast maddelerle vücutta gadolinyum kalması da nadirdir.

Böbrek hastalığınız ya da daha önce kontrast maddeye tepki öykünüz varsa mutlaka bildirin. Ayrıntılı bilgi için bkz. İlaçlı (kontrastlı) MR ve tomografi

Çekime hazırlık

• Metal cihazlar: MedlinePlus'a göre vücudunuzdaki metal implantları, kalp pili gibi kalp cihazlarını ve geçmişte metal işlerinde çalışıp çalışmadığınızı ekibe bildirin. NHS de cerrahi klipsler, kalp pilleri ve diş tedavisinde kullanılan metal parçalar gibi durumları sorgulayan bir form doldurmanızı ister.
• Metal eşyalar: MedlinePlus'a göre saat, takı ve cüzdan gibi metal eşyaları çıkarın. NHS işitme cihazlarını ve bozuk paraları da sayar.
• Açlık: MedlinePlus'a göre çekimden önce 4–6 saat bir şey yiyip içmemeniz istenebilir; RadiologyInfo bu kuralın kurumdan kuruma değiştiğini belirtir.
• İlaçlar: RadiologyInfo'ya göre aksi söylenmedikçe düzenli ilaçlarınızı almaya devam edin.
• Bildirmeniz gerekenler: Gebelik olasılığı, emzirme, geçirilmiş ameliyatlar, böbrek sorunları ve alerjiler.
• Kaygı ve kapalı alan korkusu: RadiologyInfo'ya göre kaygılıysanız çekimden önce hafif bir sakinleştirici isteyebilirsiniz.

Çekim nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre dar bir masaya uzanırsınız ve masa tünel benzeri bir tüpün içine kayar. NHS'e göre cihazı yöneten radyografi teknisyeni başka bir odadadır, ancak sizinle konuşabilir.

• Süre: MedlinePlus'a göre çekim çoğu zaman 30–60 dakika sürer, ancak daha uzun sürebilir.
• Ses: MedlinePlus'a göre cihaz yüksek sesli vuruntu ve uğultu sesleri çıkarır; kulak tıkacı kullanılabilir. NHS kulaklık da verilebileceğini belirtir.
• Hareketsizlik: RadiologyInfo'ya göre kaliteli görüntü için tamamen hareketsiz kalmanız ve nefes tutma komutlarına uymanız gerekir.
• Konfor: MedlinePlus'a göre masa sert ya da soğuk olabilir; battaniye ya da yastık isteyebilirsiniz.

MedlinePlus'a göre MR incelemesi ağrıya yol açmaz. Sakinleştirici verilmediyse çekimden sonra dinlenmeniz gerekmez; NHS'e göre olağan şekilde yiyip içebilirsiniz.

Sonuçlar

RadiologyInfo'ya göre görüntüleri bir radyoloji uzmanı inceler ve imzalı raporu tetkiki isteyen hekime gönderir; sonuçları sizinle bu hekim paylaşır. Sonuçlar, yakınmalarınız ve muayene bulgularınızla birlikte ortopedi, spor hekimliği ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı tarafından değerlendirilir.

Sonuç görüşmesinde şu soruları sormak yararlı olabilir:

• Raporda geçen bulgular yakınmalarımı açıklıyor mu?
• Yırtık ya da hasar varsa hangi tedavi seçenekleri konuşulabilir?
• Fizik tedavi ve egzersiz programı benim için uygun mu?
• Kontrol görüntülemesi gerekiyor mu, gerekiyorsa ne zaman?
• Günlük işlerimde ve sporda nelere dikkat etmeliyim?

Raporunuzu ve görüntülerinizi saklamanız, ileride yapılacak karşılaştırmalar için yararlı olur.

Güvenlik ve sınırlar

Güvenlik:

• MedlinePlus'a göre MR radyasyon kullanmaz.
• RadiologyInfo'ya göre olası riskler arasında sakinleştiriciye bağlı sorunlar ve kontrast maddeye genellikle hafif seyreden alerjik tepkiler bulunur.
• Güçlü mıknatıs bazı metal cihazları etkileyebileceğinden güvenlik sorgulamasına eksiksiz yanıt verin.

Sınırlar (RadiologyInfo):

• Hareket ve hareketsiz kalamamak görüntü kalitesini bozar.
• Metal implantlar ve düzensiz kalp atımı görüntüleri olumsuz etkileyebilir.
• Cihazların bir ağırlık sınırı vardır.
• MR, diğer görüntüleme yöntemlerine göre genellikle daha pahalıdır ve daha uzun sürer.