Diz MR nedir, hangi durumlarda çekilir?

Diz MR nedir?

Diz, uyluk kemiği, kaval kemiği ve diz kapağı kemiğinin oluşturduğu karmaşık bir eklemdir. Kemiklerin arasında darbe emici görev gören hilal biçimli iki kıkırdak yastıkçık (menisküsler), eklemi sabit tutan çapraz ve yan bağlar, eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdak ve çevresinde kaslarla tendonlar bulunur. Bu yumuşak dokuların çoğu röntgende görünmez.

RadiologyInfo (Amerikan Radyoloji Koleji ile Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin ortak hasta bilgilendirme sitesi), MR'ın röntgen ya da tomografide görülemeyen pek çok durumun tanısında değerli olduğunu belirtir. MedlinePlus'a göre diz MR'ı, güçlü mıknatısların enerjisini kullanarak diz ekleminin ve çevresindeki kasların, dokuların görüntülerini oluşturur. MR hakkında genel bilgi için bkz. MR nedir?

Hangi durumlarda istenir?

MedlinePlus'a göre diz MR'ı şu durumlarda istenebilir:

• Dizde kilitlenme ya da dizin "boşalması", yani birden güvenini kaybedip çökecekmiş gibi olması
• Tedaviye rağmen geçmeyen diz ağrısı
• Menisküs, bağ ya da kıkırdak hasarı şüphesi
• Diz ekleminde enfeksiyon şüphesi
• Diz arkasında sıvı dolu kese (Baker kisti) şüphesi
• Diz ameliyatından sonra iyileşmenin izlenmesi

RadiologyInfo bu listeye şunları ekler:

• Diz ağrısı, güçsüzlük, şişlik ya da eklem içinde ve çevresinde kanama
• Spor yaralanmaları
• Röntgende görülemeyen kırıklar
• Eklem iltihabı ve kireçlenmeye (artrit) bağlı hasar
• Tümörler
• Ameliyat sonrası gelişebilecek sorunlar

Dizdeki her ağrı MR gerektirmez. Hekiminiz önce yakınmalarınızı dinler ve dizinizi muayene eder; MR'ın gerekip gerekmediğine bu değerlendirmeye göre karar verilir.

Neden röntgen yerine MR?

RadiologyInfo'nun kas-iskelet sistemi MR'ı sayfasına göre kemik ve eklemlerin ilk değerlendirmesi genellikle röntgenle yapılır. MR ise büyük eklemleri ve kol-bacaktaki kas, tendon ve bağ gibi yumuşak dokuları incelemede çoğu zaman en uygun seçenektir. RadiologyInfo, MR görüntülerinin tendon, bağ ve kaslardaki çok küçük yırtık ve yaralanmaları, hatta röntgen ve tomografide görülemeyen bazı kırıkları göstermeye olanak tanıdığını belirtir. Bu nedenle diz yaralanmalarında önce röntgen çekilmesi, ardından gerekirse MR istenmesi sık izlenen bir yoldur. Kemik dışındaki yapıların değerlendirilmesinde kas-iskelet ultrasonu da bazı durumlarda kullanılabilir; hangi yöntemin uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Diz MR'ında neler görülebilir?

MedlinePlus'ın sıraladığı olası anormal bulgular şunlardır:

• Menisküs yırtığı: Menisküslerden birinde ya da her ikisinde yırtık. Bkz. Menisküs yırtığı
• Bağ yaralanmaları: Ön çapraz bağ gibi bağlarda zorlanma (burkulma) ya da yırtık. Bkz. Ön çapraz bağ yaralanması
• Kıkırdak hasarı: Eklem yüzeyini kaplayan kıkırdakta incelme ya da yaralanma
• Artrit: Eklem iltihabı ya da kireçlenme bulguları. Bkz. Diz kireçlenmesi
• Avasküler nekroz: Kemiğin bir bölümünün kanlanmasının bozulmasına bağlı hasar
• Kemik iliği iltihabı (osteomiyelit)
• Kırıklar
• Tümörler

Raporda sık geçen terimler

Aşağıdaki açıklamalar raporu okurken fikir vermesi içindir; bulgunun sizin için anlamını hekiminiz değerlendirir.

• Medial / lateral menisküs: Dizin iç (medial) ve dış (lateral) tarafındaki menisküsler.
• Ön / arka çapraz bağ (ÖÇB / AÇB): Dizin içinde, öne-arkaya kaymayı engelleyen bağlar.
• Kondromalazi: Eklem kıkırdağının yumuşaması ya da incelmesi.
• Efüzyon: Eklem içinde sıvı artışı.
• Kemik iliği ödemi: Kemik içinde, çoğunlukla darbe ya da zorlanmaya bağlı sıvı artışı görünümü.
• Baker kisti: Diz arkasında eklemle bağlantılı sıvı dolu kese.

İlaçlı diz MR ve MR artrografi

MedlinePlus'a göre bazı çekimlerde belirli bölgeleri daha iyi görebilmek için kontrast madde (boya) kullanılır. Bu madde çoğu zaman koldaki ya da eldeki bir damardan verilir; bazen de doğrudan diz eklemi içine enjekte edilir. RadiologyInfo, kontrast maddenin eklem içine verildiği bu özel incelemeye MR artrografi dendiğini belirtir.

MedlinePlus'a göre diyalize giren böbrek hastalarında kullanılan gadolinyum türü kontrast madde zararlı olabilir. RadiologyInfo, kontrast madde kullanıldığında çok hafif bir alerjik tepki riski bulunduğunu belirtir. Böbrek hastalığınız ya da daha önce kontrast maddeye tepki öykünüz varsa mutlaka bildirin. Ayrıntılı bilgi için bkz. İlaçlı (kontrastlı) MR ve tomografi

Çekime hazırlık

Bildirmeniz gereken metal cihazlar

MR cihazının güçlü manyetik alanı vücuttaki bazı metal cihazları etkileyebilir. MedlinePlus, çekimden önce şunların mutlaka bildirilmesini ister:

• Beyin damarı balonlaşması (anevrizma) için takılmış klipsler
• Yapay kalp kapakları
• Kalp pili ya da şok cihazı (defibrilatör)
• İç kulak (koklear) implantları
• Yakın zamanda ameliyatla takılmış metal plak ya da vidalar
• Damar stentleri
• Geçmişte metal işlerinde çalışmış olmak (gözde metal parçacık olasılığı nedeniyle)

RadiologyInfo özellikle beyin, kalp ya da göz yakınındaki metal cisimlerin önemli olduğunu belirtir.

Diğer hazırlıklar

• MedlinePlus'a göre çekimden önce 4–6 saat bir şey yiyip içmemeniz istenebilir; RadiologyInfo bu kuralın kurumdan kuruma değiştiğini belirtir.
• RadiologyInfo'ya göre aksi söylenmedikçe düzenli ilaçlarınızı almaya devam edin.
• Takıları ve metal piercingleri çıkarın; bol ve rahat giysiler giyin. MedlinePlus'a göre önlük ya da metal içermeyen giysiler giymeniz istenir.
• Gebelik olasılığınızı bildirin.
• Kapalı alan korkusu ya da kaygı: RadiologyInfo, bu durumda sakinleştirici konusunu hekiminize sormanızı önerir. MedlinePlus'a göre "açık MR" cihazı da bir seçenek olabilir; ancak görüntü kalitesi daha düşük olabilir.

Çekim nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre dar bir masaya uzanırsınız ve masa, büyük, tünel benzeri cihazın içine kayar. NHS'e göre cihazı yöneten radyografi teknisyeni çekim sırasında başka bir odadadır, ancak sizinle konuşabilir; bir şey ters giderse ona haber verebilirsiniz.

• Süre: MedlinePlus'a göre çekim çoğu zaman 30–60 dakika sürer, ancak daha uzun da sürebilir.
• Ses: MedlinePlus, işlemin ağrıya yol açmadığını ama yüksek sesli olabileceğini belirtir. NHS'e göre MR cihazları yüksek sesli vuruntu ve tıkırtılar çıkardığı için kulaklarınızı korumak amacıyla kulak tıkacı ya da kulaklık verilir.
• Hareketsizlik: Görüntülerin bulanık çıkmaması için hareketsiz kalmanız gerekir. RadiologyInfo'ya göre hareket, görüntü kalitesini bozan başlıca etkenlerdendir.

NHS'e göre çekimden sonra olağan şekilde yiyip içebilirsiniz. Sakinleştirici aldıysanız NHS, 24 saat araç kullanmamanızı ve eve dönerken size eşlik edecek birini ayarlamanızı önerir.

Sonuçlar

RadiologyInfo'ya göre görüntüleri bir radyoloji uzmanı inceler ve raporu tetkiki isteyen hekime gönderir. Sonuçlar, yakınmalarınız ve muayene bulgularınızla birlikte ortopedi, spor hekimliği ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı tarafından değerlendirilir. MR'da bir yırtık görülmesi her zaman ameliyat gerektiği anlamına gelmez; tedavi kararı yakınmalarınıza, dizinizin işlevine ve yaşam biçiminize göre birlikte verilir.

Güvenlik ve sınırlar

Güvenlik:

• MedlinePlus ve RadiologyInfo'ya göre MR radyasyon kullanmaz.
• RadiologyInfo, güvenlik kurallarına uyulduğunda risklerin çok düşük olduğunu belirtir. Asıl risk, güçlü mıknatısın vücuttaki bazı metal cihazları etkilemesidir.

Sınırlar (RadiologyInfo):

• Hareket, metal implantlar ve kapalı alan korkusu görüntü kalitesini bozabilir.
• Çok iri yapılı kişiler klasik MR cihazının açıklığına sığmayabilir.