Memede kitle neden olur? Nedenleri, tetkikler ve uyarı işaretleri

Memede kitle nedir?

Meme; süt üreten bezler, sütü meme ucuna taşıyan kanallar, yağ ve bağ dokusundan oluşur. Bu yapı doğal olarak düzgün değildir; birçok kadının memesi elle muayene edildiğinde yer yer yumrulu ya da tanecikli hissedilir. Bu "normal yumruluk" memenin her yerine yayılmıştır ve çoğu zaman her iki memede benzerdir.

Hekimlerin "kitle" olarak değerlendirdiği şey ise çevresindeki dokudan belirgin biçimde ayrılan, yeni fark edilen ya da diğer memede benzeri olmayan bir yumru, sertlik veya kalınlaşmadır. Kitle tek ya da birden fazla olabilir; ağrılı ya da ağrıya yol açmayan, yumuşak ya da sert, hareketli ya da yerinde sabit olabilir. Bu özellikler ipucu verse de bir kitlenin ne olduğu yalnızca elle muayeneyle anlaşılamaz.

Memede kitlenin olası nedenleri

MedlinePlus ve NHS'in sıraladığı başlıca nedenler şunlardır:

İyi huylu (kanser olmayan) nedenler

• Fibroadenom: Süt bezi ve bağ dokusundan oluşan, kauçuğumsu, kaygan ve kolayca yer değiştiren bir kitledir. NCI'ye göre 30 yaş altındaki kadınlarda en sık görülen iyi huylu meme tümörüdür. Bkz. Fibroadenom
• Meme kisti: İçi sıvı dolu bir kesedir. NCI'ye göre en sık menopoz öncesi kadınlarda ve menopozal hormon tedavisi alanlarda görülür. Bkz. Meme kisti
• Fibrokistik değişiklikler: MedlinePlus'a göre memelerin adet öncesinde ağrılı ve yumrulu hâle gelmesine yol açan, iyi huylu ve sık görülen değişikliklerdir. Kadınların yarısından fazlası yaşamının bir döneminde bunları yaşar.
• Yaralanma: Memeye alınan bir darbe sonrasında kan birikmesi (hematom) kitle gibi hissedilebilir.
• Yağ bezesi (lipom): Yağ dokusunun oluşturduğu yumuşak bir kitledir.
• Süt kistleri: Emzirme döneminde oluşabilir.
• Meme apsesi ve iltihap: MedlinePlus'a göre apse çoğunlukla emzirme ya da yakın zamanda doğum yapmış olmakla ilişkilidir. Kızarıklık, sıcaklık, ağrı ve ateş eşlik edebilir. Bkz. Meme iltihabı (mastit)

Meme kanseri

NHS, memede kitlenin meme kanseri gibi ciddi bir durumun belirtisi de olabileceğini hatırlatır. MedlinePlus, kitlelerin çoğunun kanser olmadığını vurgulasa da bu olasılığın dışlanması için değerlendirme gerekir. Meme kanserinin belirtileri ve tarama programları için bkz. Meme kanseri belirtileri

Erkeklerde memede kitle

Memede kitle yalnızca kadınlarda görülmez. MedlinePlus'a göre erkeklerde, özellikle ergenlik döneminde hormon değişikliklerine bağlı olarak meme dokusunda kitle gelişebilir. Erkeklerde de memede fark edilen kitleler hekime gösterilmelidir.

Hangi değişikliklere dikkat edilmeli?

Kitle dışında memede fark edilebilecek bazı değişiklikler de değerlendirme gerektirir. NCI ve NHS'e göre şunlara dikkat edin:

• Memede ya da koltuk altında yeni bir kitle veya kalınlaşma
• Meme ucunun içe dönmesi ya da renginin koyulaşması
• Meme derisinde çukurlaşma, büzülme veya portakal kabuğu görünümü
• Meme ucundan kendiliğinden gelen akıntı; özellikle kanlı ya da şeffaf akıntı
• Memede kızarıklık, şişlik ya da açıklanamayan morarma
• Memenin boyutunda ya da şeklinde yeni bir değişiklik

Memenizin normalde nasıl göründüğünü ve elle nasıl hissettirdiğini bilmek bu değişiklikleri fark etmenizi kolaylaştırır. MedlinePlus'a göre memeler adet öncesinde daha yumrulu ve hassas olabilir; bu nedenle adet sonrasında da geçmeyen kitleleri özellikle önemsemek gerekir.

Hekime gidince neler olur?

MedlinePlus'a göre hekim önce ayrıntılı bir öykü alır: kitleyi ne zaman fark ettiğiniz, boyutunun değişip değişmediği, adet döngüsüyle ilişkisi, ağrı ya da akıntı olup olmadığı, kullandığınız ilaçlar ve ailenizde meme ya da yumurtalık kanseri bulunup bulunmadığı sorulur. Ardından her iki meme ve koltuk altları dikkatlice muayene edilir.

Muayeneye giderken

Görüşmenin verimli geçmesi için şu bilgileri önceden not etmeniz yararlı olabilir:

• Kitleyi ilk ne zaman ve nasıl fark ettiğiniz, o zamandan beri büyüyüp büyümediği
• Son adet tarihiniz ve kitlenin adet döngüsüyle değişip değişmediği
• Gebelik ya da emzirme durumunuz
• Kullandığınız ilaçlar, özellikle hormon içeren ilaçlar ve doğum kontrol yöntemleri
• Ailenizde meme ya da yumurtalık kanseri geçiren yakınlarınız ve tanı aldıkları yaşlar
• Daha önce çekilmiş mamografi, ultrason raporları ve görüntüleri

Önceki görüntülemelerin yanınızda olması, yeni bulguların eskilerle karşılaştırılmasını kolaylaştırır.

Üçlü değerlendirme

NHS'e göre aile hekimi gerekli görürse sizi bir meme polikliniğine yönlendirir. Burada çoğunlukla üç basamaklı bir değerlendirme yapılır:

1. Muayene: Uzman hekim memeleri ve koltuk altlarını yeniden muayene eder.
2. Görüntüleme: Mamografi ya da ultrason çekilir. MedlinePlus'a göre 35 yaşından genç kadınlarda ultrason kullanılabilir; mamografi ise genellikle 40 yaş ve üzerindeki kadınlarda öne çıkar. Bkz. Mamografi nedir? ve Ultrason nedir?
3. Biyopsi: Gerekirse ince bir iğneyle kitleden hücre ya da doku örneği alınır. MedlinePlus, kistlerde sıvının iğneyle çekilmesinin de değerlendirmenin bir parçası olabileceğini belirtir. Bkz. Meme biyopsisi

NHS'e göre muayene ve görüntüleme sonuçları çoğu zaman aynı gün öğrenilir; biyopsi sonucu ise yaklaşık bir hafta sürebilir. Bazı durumlarda meme MR'ı gibi ek incelemeler de istenebilir.

Tedavi nasıl planlanır?

NHS'e göre tedavi, kitlenin nedenine bağlıdır. Meme kitlelerinin çoğu zararsızdır ve bazıları tedavi gerektirmeden kendiliğinden kaybolabilir. Genel olarak:

• Fibroadenom: Çoğu zaman yalnızca izlenir; büyüyen ya da şikâyet yaratan kitleler çıkarılabilir.
• Kist: Çoğu kendiliğinden kaybolur; büyük ya da rahatsızlık veren kistler iğneyle boşaltılabilir.
• Fibrokistik değişiklikler: MedlinePlus'a göre destekleyici sütyen, sıcak ya da soğuk uygulama ve gerektiğinde ağrı kesicilerle şikâyetler hafifletilebilir.
• Mastit ve apse: Antibiyotik ve gerekirse apsenin boşaltılmasıyla tedavi edilir.
• Meme kanseri: Tedavi; kanserin türüne ve evresine göre cerrahi, ilaç tedavileri ve ışın tedavisini kapsayabilir. Bkz. Meme kanseri cerrahisi

İyi huylu bir kitle tanısı aldıktan sonra da hekiminizin önerdiği izlem planına uymanız ve yaşınıza uygun tarama programlarını sürdürmeniz önemlidir.

Kendi kendine muayene ve tarama

Memenizi düzenli aralıklarla gözlemlemek ve elle yoklamak, sizin için neyin normal olduğunu öğrenmenize yardımcı olur. Ancak kendi kendine muayene, hekim muayenesinin ve yaşa uygun tarama mamografisinin yerini tutmaz. MedlinePlus, 40 yaş ve üzerindeyseniz ve yakın zamanda mamografi çektirmediyseniz hekiminize başvurmanızı önerir. Tarama programları ve yaşa göre öneriler için aile hekiminize danışabilirsiniz.