Kısaca
Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişen bir kanserdir. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre 2024 yılında 186 ülkenin 164'ünde kadınlarda en sık görülen kanserdi. En sık belirtisi memede, göğüste veya koltuk altında ele gelen kitle ya da şişliktir; meme cildinde çekinti, meme ucunda içe dönme veya akıntı ve memenin boyutunda ya da şeklinde değişiklik de görülebilir. Ancak memedeki kitlelerin çoğu kanser değildir. DSÖ'ye göre meme kanserlerinin yaklaşık %80'i, cinsiyet ve yaş dışında belirgin bir risk etkeni olmayan kadınlarda gelişir; bu nedenle kendi memenizi tanımak ve tarama programlarına katılmak önemlidir. Türkiye'de 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi öngörülür.
Meme kanseri nedir?
Meme, süt üreten bezlerden (lobüller), sütü meme ucuna taşıyan kanallardan, yağ ve bağ dokusundan oluşur. Meme kanseri çoğunlukla kanalları veya lobülleri döşeyen hücrelerden gelişir. Kanser hücreleri zamanla çevre dokuya, koltuk altındaki lenf bezlerine ve vücudun başka bölgelerine yayılabilir.
Ne kadar yaygın?
DSÖ'nün 2026 tarihli bilgi notuna göre meme kanseri 2024 yılında dünyada tahminen 694 bin ölüme yol açmış ve aynı yıl 186 ülkenin 164'ünde kadınlarda en sık görülen kanser olmuştur. DSÖ, meme kanserlerinin yaklaşık %0,5–1'inin erkeklerde görüldüğünü belirtir. Yani meme kanseri erkeklerde nadir olsa da görülebilir.
Meme kanseri belirtileri nelerdir?
NHS ve DSÖ'nün saydığı belirtiler şunlardır:
- Memede, göğüste veya koltuk altında kitle ya da şişlik: DSÖ'ye göre çoğu zaman ağrı yapmayan bir sertlik şeklindedir.
- Meme cildinde değişiklik: Çekinti, portakal kabuğu görünümü, kızarıklık veya cilt dokusunda değişiklik
- Memenin boyutunda veya şeklinde değişiklik: Bir ya da iki memede
- Meme ucunda değişiklik: İçe doğru çekilme, şeklinde ya da görünümünde değişiklik, döküntü
- Meme ucundan akıntı: Gebelik veya emzirme dışında görülen akıntı, özellikle kanlı akıntı
- Göğüste yara veya ülser
Memede kitle her zaman kanser mi?
Hayır. NHS, memede kitle gibi bazı belirtilerin çok yaygın olduğunu ve başka durumlardan kaynaklanabileceğini vurgular. Memede fark edilen bir kitle çoğu zaman kanser dışı, zararsız bir durumdan kaynaklanabilir. Yine de yeni fark edilen her kitlenin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. NHS ayrıca memelerin adet döngüsünün farklı dönemlerinde, gebelik ve emzirme sırasında ve menopozdan sonra doğal olarak değişebildiğini hatırlatır.
Meme kanseri risk faktörleri
DSÖ, meme kanserlerinin yaklaşık %80'inin cinsiyet (kadın olmak) ve yaş (40 yaş üzeri) dışında değiştirilebilir bir risk etkeni olmayan kadınlarda geliştiğini belirtir. Yani risk etkeni olmaması meme kanseri olmayacağı anlamına gelmez.
NHS'in saydığı riski artıran durumlar şunlardır:
- 50 yaşın üzerinde olmak
- Yoğun (dens) meme dokusuna sahip olmak
- Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
- Bazı iyi huylu meme hastalıkları veya daha önce saptanmış bazı kanser öncesi meme değişiklikleri
- Adetlerin 12 yaşından önce başlaması veya menopozun 55 yaşından sonra olması
- Hiç doğum yapmamış olmak ya da ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
- Emzirmemiş olmak
- Son 10 yıl içinde doğum kontrol hapı kullanmış olmak veya hormon replasman tedavisi almak
DSÖ bunlara ek olarak obezite, alkol kullanımı, radyasyona maruz kalma ve tütün kullanımını da risk etkenleri arasında sayar.
Ailede meme kanseri olanlar
Ailesinde genç yaşta meme kanseri, yumurtalık kanseri veya birden fazla yakında meme kanseri bulunan kişilerde kalıtsal risk söz konusu olabilir. Bu durumda hekim genetik danışmanlık ve gerekli görülürse genetik test önerebilir; tarama genellikle daha erken yaşta ve farklı yöntemlerle planlanır. Aile öykünüzü hekiminizle paylaşın.
Kendi kendine meme kontrolü nasıl yapılır?
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün tarama programı, kadınlara ayda bir kendi kendine meme muayenesi yapmaları için danışmanlık verilmesini öngörür. NHS de memelerin yaklaşık ayda bir kontrol edilmesini ve neyin sizin için normal olduğunu bilmenin önemini vurgular. NHS'in önerdiği adımlar:
- Bakın: Ayna karşısında, önce kollarınız yanlarınızda, sonra kollarınızı kaldırarak memelerinizde değişiklik olup olmadığına bakın.
- Dokunun: Her memenin çevresini dairesel hareketlerle, köprücük kemiğinize kadar ve koltuk altlarınızı da içine alacak şekilde yoklayın.
- Meme uçlarını kontrol edin: Her meme ucunun çevresini ve üzerini yoklayın.
Bu kontrol bir tanı yöntemi değildir; amacı kendi bedeninizi tanımanız ve olağan dışı bir değişikliği erken fark etmenizdir. Kontrol sırasında bir değişiklik fark ederseniz panik yapmadan hekiminize başvurun.
Türkiye'de meme kanseri taraması
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün kanser tarama programında meme kanseri için şunlar öngörülür:
- Ayda bir kendi kendine meme muayenesi için danışmanlık
- Yılda bir klinik meme muayenesi
- 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi
Tarama için aile hekiminize başvurabilirsiniz. Mamografi hakkında ayrıntılı bilgi için mamografi nedir yazımıza bakabilirsiniz. Tarama, belirtisi olmayan kişiler içindir; belirtiniz varsa tarama zamanını beklemeden hekime başvurun.
Bu konuda
Meme kanseri konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Meme kanseri nasıl teşhis edilir?
Memede bir değişiklik fark edildiğinde hekim önce muayene yapar. Sonrasında yaşa ve bulgulara göre şu incelemeler istenebilir:
- Mamografi: Memenin düşük dozlu röntgenle görüntülenmesi
- Meme ultrasonu: Kitlenin katı mı sıvı dolu mu olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur. İnceleme yapan doktorları meme ultrasonu sayfamızda görebilirsiniz.
- Meme MR: Bazı özel durumlarda ek bilgi sağlar.
- Biyopsi: Şüpheli alandan iğneyle doku örneği alınması; tanı ancak bu incelemeyle doğrulanır.
Tedavi seçenekleri
DSÖ'ye göre meme kanseri tedavisinde cerrahi, radyoterapi ve ilaç tedavileri (hormonal tedaviler, kemoterapi ve hedefe yönelik biyolojik tedaviler) kullanılır ve bunlar kanserin alt tipine ve evresine göre sıklıkla birlikte uygulanır. Tedavi planı; genel cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarının birlikte çalıştığı bir ekip tarafından yapılır. DSÖ, erken ve zamanında tanının kapsamlı tedaviyle birleştirilmesinin meme kanserinin yükünü azaltmak için temel olduğunu vurgular.
Riski azaltmak için neler yapılabilir?
NHS'in önerileri doğrultusunda:
- Alkolü azaltın.
- Fazla kilonuz varsa vermeye çalışın.
- Sigarayı bırakın.
- Doğum kontrol hapı veya hormon replasman tedavisinin riskinizi nasıl etkileyebileceğini hekiminizle konuşun.
- Tarama davetlerine katılın; NHS, mamografinin görülemeyecek ya da ele gelemeyecek kadar küçük kanserleri bulmaya yardımcı olabileceğini belirtir.
Genel bilgi için kanser riskini azaltan yaşam tarzı yazımıza bakabilirsiniz.
Meme kanseri için hangi doktora gidilir?
Memede değişiklik fark ettiğinizde ilk olarak aile hekiminize veya doğrudan genel cerrahi uzmanına başvurabilirsiniz. Meme hastalıklarının cerrahi tedavisi genel cerrahi uzmanlarınca yapılır. Tanı konduktan sonraki tedavide tıbbi onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanları da ekibin parçasıdır. Ailesel risk durumunda tıbbi genetik uzmanları genetik danışmanlık verir. İlgili doktorlar için meme kanseri konu sayfamıza ve memede kitle konu sayfamıza bakabilirsiniz.
Ne zaman doktora başvurmalı?
NHS'e göre şu durumlarda hekiminize başvurun:
- Memede, göğüste veya koltuk altında kitle ya da şişlik fark ettiyseniz
- Memelerinizde veya meme uçlarınızda sizin için olağan olmayan herhangi bir değişiklik varsa
- Gebelik veya emzirme dışında meme ucundan akıntı geliyorsa
- Meme cildinde çekinti, kızarıklık veya yara oluştuysa
NHS, özellikle ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü olan kişilerin değişiklikleri vakit kaybetmeden hekime göstermesini önerir. Erkekler de göğüslerinde kitle fark ederlerse hekime başvurmalıdır.
Şu durumlarda vakit kaybetmeden 112'yi arayın: memede hızla büyüyen, kızarık ve sıcak bir şişlikle birlikte yüksek ateş ve titreme, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı, bilinç bulanıklığı.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Memede ağrı meme kanseri belirtisi mi?
Meme ağrısının pek çok nedeni olabilir. DSÖ'ye göre meme kanserindeki kitle çoğu zaman ağrı yapmaz; bu nedenle ağrının olmaması bir kitleyi önemsiz kılmaz. Memenizde geçmeyen ağrı ya da başka bir değişiklik varsa hekiminize başvurun.
Kendi kendine meme muayenesi ne sıklıkla yapılmalı?
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün tarama programı ve NHS, memelerin yaklaşık ayda bir kontrol edilmesini önerir. Amaç, memelerinizi tanıyarak olağan dışı değişiklikleri fark etmektir.
Mamografi kaç yaşında başlar?
Türkiye'deki ulusal tarama programında 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi öngörülür. Ailesel risk taşıyorsanız taramanın daha erken başlaması gerekebilir; hekiminize danışın.
Erkeklerde meme kanseri olur mu?
Evet, ancak nadirdir. DSÖ'ye göre meme kanserlerinin yaklaşık %0,5–1'i erkeklerde görülür. Göğsünde kitle fark eden erkekler de hekime başvurmalıdır.
Risk etkenim yoksa meme kanseri olabilir miyim?
Evet. DSÖ'ye göre meme kanserlerinin yaklaşık %80'i, kadın olmak ve 40 yaş üzerinde olmak dışında değiştirilebilir bir risk etkeni olmayan kadınlarda gelişir. Bu yüzden tarama programlarına katılmak herkes için önemlidir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Fibroadenom
- Kalıtsal kanser riski (BRCA ve benzeri)
- Meme ağrısı (mastalji)
- Meme iltihabı (mastit)
- Meme kanseri
- Meme kisti
- Memede kitle
- BRCA gen testi
- Genetik danışmanlık
- Mamografi
- Meme biyopsisi
- Meme kanseri cerrahisi
- Meme MR
- Meme ultrasonu
- Dijital meme tomosentezi (3B mamografi)
- Görüntüleme eşliğinde biyopsi
- Mamografi
- Ultrasonografi (USG)
- Genel Cerrahi
- Cerrahi Onkoloji
- Tıbbi Onkoloji
- Radyasyon Onkolojisi
- Radyoloji
- Tıbbi Genetik
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
