Kısaca
Meme kisti, meme dokusunda içi sıvıyla dolu, yuvarlak ya da oval bir kesedir. Breast Cancer Now'a göre memede kitle fark edilmesinin en sık nedenlerinden biridir ve çoğunlukla 35–50 yaş arasındaki, hâlâ adet gören ya da hormon tedavisi kullanan kadınlarda görülür. Kistler kanser değildir ve çoğu tedavi gerektirmeden kendiliğinden kaybolur. Büyük ya da rahatsızlık veren kistler ince bir iğneyle boşaltılabilir. Yine de memede fark edilen her yeni kitlenin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir; çünkü bir kitlenin kist olduğu ancak muayene ve görüntülemeyle anlaşılabilir.
Meme kisti nedir?
Meme; süt bezleri, süt kanalları, yağ ve bağ dokusundan oluşur. Breast Cancer Now'a göre kistler, süt bezlerinin sıvıyla dolmasıyla oluşur. NCI (ABD Ulusal Kanser Enstitüsü) kistleri, meme dokusu içinde kapalı, kese benzeri cepler olarak tanımlar ve içi yalnızca sıvıyla dolu olanlara "basit kist" dendiğini belirtir.
MedlinePlus, kistlerin görüntülemedeki görünümlerine göre basit, komplike (karmaşık görünümlü) ya da kompleks olarak gruplandırılabildiğini belirtir. Basit kistler en sık görülen ve en az endişe verici olanlardır. Görünümü daha karmaşık olan kistlerde hekim ek tetkik ya da izlem önerebilir.
Kistlerin boyutu birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilir. Tek bir kist olabileceği gibi bir ya da her iki memede birden fazla kist de bulunabilir.
Neden olur, kimlerde görülür?
Breast Cancer Now'a göre kistler, memelerin yaşla birlikte geçirdiği doğal değişikliklerin bir parçası olarak ortaya çıkar ve yumurtalık hormonlarındaki dalgalanmalarla ilişkilidir. Bu nedenle:
- En sık 35 yaş üstündeki, özellikle 35–50 yaş arasındaki kadınlarda görülür.
- NCI'ye göre en sık menopoz öncesindeki kadınlarda ve menopozal hormon tedavisi alanlarda görülür.
- Breast Cancer Now'a göre menopozdan sonra, hormon tedavisi alınmıyorsa seyrektir.
- Erkeklerde nadirdir.
Kistler, MedlinePlus'ın "fibrokistik meme değişiklikleri" olarak tanımladığı yaygın bir tablonun parçası da olabilir. MedlinePlus'a göre kadınların yarısından fazlası yaşamlarının bir döneminde bu değişiklikleri yaşar; en sık 30–50 yaş arasında görülür. Bu durum bir hastalık değil, meme dokusunun hormonlara verdiği olağan bir yanıttır.
Belirtileri nelerdir?
Breast Cancer Now'a göre meme kistinin başlıca belirtisi memede ele gelen bir kitledir. Bu kitle:
- Yumuşak ya da sert olabilir.
- Genellikle yuvarlak ya da oval biçimlidir.
- Kısa sürede ortaya çıkabilir.
- Adet öncesinde büyüyüp hassaslaşabilir, adetten sonra küçülebilir.
Bazı kistler ağrı ve rahatsızlığa yol açabilir. NCI, kistlerin adet öncesinde ağrılı olabileceğini belirtir. Breast Cancer Now'a göre ise birçok kist ele gelmeyecek kadar küçüktür ve ancak mamografi ya da ultrason sırasında rastlantısal olarak fark edilir.
Fibrokistik değişikliklerde MedlinePlus'a göre adet öncesinde artan meme ağrısı, şişlik ve ağırlık hissi ile adet döngüsüne göre değişen yumrular görülebilir. Meme ağrısı hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Meme ağrısı (mastalji)
Tanı nasıl konur?
Breast Cancer Now'a göre memede kitle fark eden kişi önce aile hekimi tarafından muayene edilir, ardından çoğunlukla bir meme polikliniğine yönlendirilir. Burada:
- Muayene: Hekim her iki memeyi ve koltuk altlarını elle muayene eder.
- Ultrason: Kistin içinin sıvı mı yoksa katı doku mu olduğunu göstermede çok yararlıdır. Breast Cancer Now'a göre 40 yaşın altındaki kadınlarda öncelikle ultrason tercih edilir. MedlinePlus da genç kadınlarda ultrasonun kullanılabileceğini belirtir. Bkz. Ultrason nedir?
- Mamografi: Özellikle 40 yaş üstündeki kadınlarda ultrasonla birlikte kullanılabilir. Bkz. Mamografi nedir?
- İnce iğne aspirasyonu: Breast Cancer Now'a göre uzman, kitlenin sıvı dolu olduğunu doğrulamak için ince bir iğneyle içindeki sıvıyı çekebilir. MedlinePlus da iğneyle sıvı boşaltmayı meme kitlesinin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemler arasında sayar.
Kistin görünümü net değilse ya da içinde katı bir bölüm varsa hekim iğne biyopsisi önerebilir. Bkz. Meme biyopsisi
Bu konuda
Meme kisti konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Meme kisti nasıl tedavi edilir?
Breast Cancer Now'a göre meme kistlerinin çoğu herhangi bir tedavi gerektirmez ve kendiliğinden kaybolur. Kaybolma süresi kişiden kişiye değişir.
Kistin iğneyle boşaltılması (aspirasyon)
Büyük ya da rahatsızlık veren kistlerde uzman, ince bir iğne ve enjektörle kistin içindeki sıvıyı çekebilir. Bu işlem, kitlenin gerçekten sıvı dolu bir kist olduğunu doğrulamaya da yardımcı olur. Sıvı çekildiğinde kistin oluşturduğu gerginlik ve rahatsızlık genellikle azalır.
Breast Cancer Now'a göre çekilen sıvı kanlıysa laboratuvarda incelenir. İşlemden sonra kitlenin tamamen kaybolup kaybolmadığı da değerlendirilir; kitle kalıyorsa ya da görüntülemede katı bir bölüm görülüyorsa hekim ek tetkik isteyebilir.
İzlem
Breast Cancer Now'a göre basit bir kist tanısı alan kadınların çoğunun ek tedaviye ya da düzenli kontrole ihtiyacı olmaz. Görüntülemede daha karmaşık görünen kistlerde ise hekim belirli aralıklarla ultrason kontrolü önerebilir ya da iğne biyopsisiyle doku örneği alınmasını isteyebilir. Size önerilen izlem planını ve bir sonraki kontrol tarihini netleştirmeniz, önceki görüntüleme raporlarınızı saklamanız ve sonraki başvurularınızda yanınızda götürmeniz karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır.
Ağrı ve hassasiyet için
Fibrokistik değişikliklere bağlı hassasiyette MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:
- Bezelenmeyen, iyi oturan ve memeyi destekleyen bir sütyen kullanmak
- Bölgeye sıcak ya da soğuk uygulamak
- Gerekirse reçetesiz ağrı kesiciler kullanmak; ilaç seçiminizi hekiminize ya da eczacınıza danışın
- Şikâyetleri çok belirgin olan bazı kadınlarda hekimin değerlendirmesiyle hormonal tedaviler düşünülebilir
MedlinePlus, kafein ve yağ tüketimini azaltmanın şikâyetleri hafiflettiğine dair kanıtların sınırlı olduğunu belirtir.
Kist tekrarlar mı, kansere dönüşür mü?
Breast Cancer Now'a göre kistler sık tekrarlayabilir; yeni bir kist oluştuğunda benzer şekilde değerlendirilip gerekirse yeniden boşaltılabilir. Bazı kadınlarda yıllar içinde farklı zamanlarda birden fazla kist görülebilir.
Breast Cancer Now, meme kisti olmanın meme kanseri riskini artırmadığını belirtir. MedlinePlus da fibrokistik değişikliklerin meme kanseri riskini değiştirmediğini vurgular. Ancak kist geçirmiş olmak, memede ileride olabilecek başka değişiklikleri göz ardı etmek için bir neden değildir. Memenizi tanımak ve yaşınıza uygun tarama programlarına katılmak önemlidir. Bkz. Meme kanseri belirtileri
Meme kisti ile diğer meme kitleleri arasındaki fark
Memedeki kitlelerin çoğu iyi huyludur. MedlinePlus'a göre kadınlarda en sık görülen meme kitleleri fibroadenomlar, kistler ve fibrokistik değişikliklerdir:
- Meme kisti: İçi sıvı dolu bir kesedir; ultrasonda kolayca ayırt edilir.
- Fibroadenom: İçi dolu (katı), sert-kauçuğumsu ve kaygan bir kitledir; en sık genç kadınlarda görülür. Bkz. Fibroadenom
- Diğer nedenler: Yaralanmaya bağlı kan birikmesi, yağ bezesi, emzirme dönemindeki süt kistleri ve meme apsesi de kitleye yol açabilir.
Bir kitlenin hangisi olduğu elle muayeneyle her zaman anlaşılamaz. Bu nedenle kitlenin yapısı görüntülemeyle netleştirilir. Memede kitle nedenleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Memede kitle
Ne zaman doktora başvurmalı?
Memede yeni bir kitle fark ettiğinizde, kist olduğunu düşünseniz bile aile hekiminize başvurun. MedlinePlus ve NCI'ye göre şu durumlarda da hekime gidin:
- Memede ya da koltuk altında yeni bir kitle veya kalınlaşma
- Daha önce kist tanısı almış olup aynı yerde ya da başka bir yerde yeni bir kitle
- Meme derisinde çukurlaşma, büzülme ya da kızarıklık
- Meme ucunun içe çekilmesi ya da renginin değişmesi
- Meme ucundan kanlı ya da şeffaf akıntı
- Açıklanamayan morarma
- 40 yaş ve üzerindeyseniz ve yakın zamanda mamografi çektirmediyseniz
Meme kisti acil bir durum değildir. Ancak memede hızla büyüyen, kızarık, sıcak ve çok ağrılı bir şişlikle birlikte ateş varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun; bu, meme iltihabı ya da apseyi düşündürebilir. Nefes darlığı, bilinç bulanıklığı veya ağır bir genel durum bozukluğu gibi acil belirtilerde 112'yi arayın.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Meme kisti kendiliğinden geçer mi?
Çoğu zaman evet. Breast Cancer Now'a göre kistlerin çoğu tedavi gerektirmeden kendiliğinden kaybolur. Ne kadar sürede kaybolacağı kişiden kişiye değişir.
Meme kisti kansere dönüşür mü?
Breast Cancer Now'a göre meme kisti olması meme kanseri riskini artırmaz. Yine de memede yeni bir değişiklik fark ettiğinizde hekime başvurmanız gerekir.
Meme kisti mutlaka boşaltılmalı mı?
Hayır. Kistlerin çoğu tedavi gerektirmez. Büyük ya da rahatsızlık veren kistler ince bir iğneyle boşaltılabilir.
Kist boşaltıldıktan sonra tekrar eder mi?
Edebilir. Breast Cancer Now'a göre kistler sık tekrarlar ve gerekirse yeniden boşaltılabilir.
Meme kisti ağrı yapar mı?
Bazı kistler, özellikle adet öncesinde, hassasiyet ve ağrıya yol açabilir. Birçok kist ise hiçbir şikâyet yaratmaz ve rastlantısal olarak fark edilir.
Meme kistine hangi doktor bakar?
İlk değerlendirmeyi aile hekimi yapabilir. Ultrason ve gerekirse aspirasyon radyoloji uzmanları tarafından, izlem ve gerektiğinde cerrahi değerlendirme genel cerrahi uzmanları tarafından yapılır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
