Kısaca
Fibroadenom, memede süt bezi dokusu ile onu destekleyen bağ dokusundan oluşan, kanser olmayan (iyi huylu) bir kitledir. MedlinePlus'a göre 30 yaşından genç kadınlarda en sık görülen meme kitlesidir. Genellikle ağrı yapmayan, sert-kauçuğumsu, kenarları düzgün ve deri altında kolayca kayan bir yumru olarak fark edilir. Tanı muayene, ultrason ya da mamografi ve gerektiğinde iğne biyopsisiyle konur. Birçok fibroadenom yalnızca izlenir; büyüyen, şikâyet yaratan ya da tanısı netleşmeyen kitleler çıkarılabilir. Memede fark edilen her yeni kitle hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Fibroadenom nedir?
Meme; süt üreten bezler, sütü meme ucuna taşıyan kanallar, yağ ve bağ dokusundan oluşur. Fibroadenom, bu süt bezi dokusu ile çevresindeki destek dokusunun birlikte çoğalmasıyla oluşan iyi huylu bir tümördür. "İyi huylu" ifadesi, kitlenin kanser olmadığı ve vücudun başka yerlerine yayılmadığı anlamına gelir.
MedlinePlus, fibroadenomun en sık görülen iyi huylu meme tümörü olduğunu belirtir. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) de fibroadenomların özellikle 30 yaş altındaki kadınlarda en sık görülen iyi huylu meme tümörleri olduğunu, ancak her yaşta görülebileceğini vurgular.
Neden olur, kimlerde görülür?
Fibroadenomun nedeni tam olarak bilinmemektedir. MedlinePlus'a göre hormonların bu kitlelerin oluşumunda rol oynadığı düşünülmektedir. Bu görüşü destekleyen bazı gözlemler şunlardır:
- Fibroadenomlar en sık ergenliğe yaklaşan genç kızlarda ve gebelerde görülür.
- MedlinePlus ve NCI'ye göre gebelik ya da hormon tedavisi gibi östrojen düzeyinin arttığı dönemlerde büyüyebilir.
- Menopozdan sonra, hormon tedavisi alınmıyorsa çoğunlukla küçülür. MedlinePlus, fibroadenomun menopoz sonrası kadınlarda seyrek görüldüğünü belirtir.
Fibroadenom bulaşıcı değildir ve belirli bir yaşam tarzı alışkanlığına bağlanabilen bir durum olarak tanımlanmaz.
Belirtileri nelerdir?
MedlinePlus'ın tarifine göre fibroadenom genellikle şu özellikleri taşır:
- Tek bir kitle olarak görülür; ancak bazı kadınlarda birden fazla kitle olabilir ve bir ya da her iki memede bulunabilir.
- Deri altında kolayca hareket eder; parmakla itildiğinde kayıyormuş gibi hissedilir.
- Sert ve kauçuğumsu bir kıvamı vardır.
- Kenarları düzgün ve belirgindir.
- Çoğunlukla ağrıya yol açmaz.
NCI'ye göre bazı fibroadenomlar elle hissedilemeyecek kadar küçüktür ve ancak meme ultrasonu ya da mamografi sırasında fark edilir. Fibroadenomun boyutu zamanla değişebilir; bazıları küçülür veya kaybolur, bazıları ise büyüyebilir.
Bu özellikler fibroadenomu düşündürse de memedeki bir kitlenin ne olduğu yalnızca elle muayeneyle anlaşılamaz. Memede kitle nedenleri hakkında genel bilgi için bkz. Memede kitle
Tanı nasıl konur?
NHS'e göre memede kitle fark eden kişiye aile hekimi muayenesinden sonra çoğunlukla meme polikliniğinde "üçlü değerlendirme" yapılır:
- Muayene: Hekim her iki memeyi ve koltuk altlarını elle muayene eder.
- Görüntüleme: Genç kadınlarda çoğunlukla meme ultrasonu, daha ileri yaşlarda mamografi ile birlikte ultrason kullanılır. Bkz. Ultrason nedir? ve Mamografi nedir?
- Biyopsi: Gerekirse ince bir iğneyle kitleden doku örneği alınır. NHS'e göre muayene ve görüntüleme sonuçları çoğu zaman aynı gün öğrenilir; biyopsi sonucu ise yaklaşık bir hafta sürebilir.
MedlinePlus'a göre tanıyı netleştirmek için biyopsi gerekebilir. Biyopsi; ultrason eşliğinde iğne biyopsisi, mamografi eşliğinde (stereotaktik) iğne biyopsisi ya da kitlenin tamamen çıkarılması şeklinde yapılabilir. MedlinePlus, genç kadınlarda kitle kendiliğinden kaybolursa ya da boyutu değişmeden kalırsa biyopsiye gerek duyulmayabileceğini de belirtir. Biyopsi süreci için bkz. Meme biyopsisi
Bu konuda
Fibroadenom konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Fibroadenom nasıl tedavi edilir?
Her fibroadenom tedavi gerektirmez. Seçim; kitlenin boyutuna, büyüyüp büyümediğine, şikâyet yaratıp yaratmadığına, biyopsi sonucuna ve kişinin tercihine göre hekimle birlikte yapılır. MedlinePlus'ın sıraladığı seçenekler şunlardır:
İzlem
Biyopsiyle fibroadenom olduğu doğrulanmış, büyümeyen ve şikâyet yaratmayan kitleler çıkarılmadan izlenebilir. İzlem; düzenli aralıklarla muayene, ultrason ve gerektiğinde mamografi ile yapılır. NCI de fibroadenomların izlenmesini önerir. İzlem sırasında kitlenin boyutunun ölçülmesi, büyümenin erken fark edilmesini sağlar.
Cerrahi olarak çıkarma
MedlinePlus'a göre şu durumlarda kitlenin çıkarılması önerilebilir:
- Biyopsi sonucu net değilse
- Kitle ağrı gibi şikâyetlere yol açıyorsa
- Kanser şüphesi varsa
- Kitle büyüyorsa
Ameliyat genellikle küçük bir kesiyle yapılır ve çoğu zaman aynı gün eve dönülür. Çıkarılan doku patoloji laboratuvarında incelenir.
Ameliyat dışı yöntemler
MedlinePlus, bazı fibroadenomların cerrahi kesi yapılmadan yok edilebileceğini belirtir:
- Kriyoablasyon: Kitlenin içine yerleştirilen ve soğutulmuş gaz taşıyan ince bir iğneyle dokunun dondurulması
- Radyofrekans ablasyonu: Yüksek frekanslı enerji dalgalarıyla kitlenin yok edilmesi
Bu yöntemlerin uygun olup olmadığına, kitlenin özellikleri ve biyopsi sonucu değerlendirilerek karar verilir.
İzlem döneminde nelere dikkat edilmeli?
İzlem kararı verildiğinde, kontrol randevularının aksatılmaması önemlidir. Hekiminiz size bir sonraki ultrason ya da muayene için bir zaman önerecektir. Bu arada kitlenin belirgin biçimde büyüdüğünü, sertleştiğini, şeklinin değiştiğini ya da üzerindeki deride değişiklik olduğunu fark ederseniz kontrol tarihini beklemeden başvurun. Önceki ultrason ve mamografi raporlarınızı saklamanız, karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırır. Farklı bir merkeze başvurduğunuzda bu raporları yanınızda götürmeniz, gereksiz tekrarların önlenmesine de yardımcı olur.
Fibroadenom kansere dönüşür mü?
MedlinePlus'a göre fibroadenomun seyri genellikle çok iyidir. NHS de meme kitlelerinin çoğunun zararsız olduğunu ve bazılarının tedavisiz kendiliğinden geçebildiğini belirtir. Ancak MedlinePlus, nadir durumlarda kitlenin kanser çıkabileceğini ve ek tedavi gerektirebileceğini de not eder. Bu nedenle fibroadenom olduğu düşünülen bir kitlenin hekim tarafından değerlendirilmesi, gerekirse biyopsiyle doğrulanması ve önerilen izlem planına uyulması önemlidir.
Fibroadenom tanısı almış olmak, düzenli meme kontrollerini ve yaşınıza uygun tarama programlarını aksatmanız için bir neden değildir. Meme kanseri belirtileri ve tarama hakkında bilgi için bkz. Meme kanseri belirtileri
Memenizi tanımak: hangi değişiklikler önemlidir?
Memenizin normalde nasıl göründüğünü ve elle nasıl hissettirdiğini bilmek, yeni bir değişikliği erken fark etmenizi kolaylaştırır. MedlinePlus, bazı kadınlarda memelerin adet öncesinde daha yumrulu ve hassas hâle gelebildiğini, bunun çoğu zaman iyi huylu "fibrokistik değişiklikler" ile ilişkili olduğunu belirtir. Bu nedenle değişiklikleri adet döngüsünün farklı dönemlerinde gözlemlemek yararlı olabilir.
NCI, memede şu değişikliklerden herhangi birini fark eden kişilerin hekime başvurmasını önerir:
- Memede ya da koltuk altında yeni bir kitle veya kalınlaşma
- Meme ucundan akıntı
- Meme derisinde çukurlaşma ya da çekinti
- İçe çekilmiş ya da renk değiştirmiş meme ucu
- Memede kızarıklık veya şişlik
NHS, memede kitle fark edildiğinde her zaman aile hekimine gösterilmesini; erken değerlendirmenin, ciddi bir durum varsa tedaviyi kolaylaştırdığını vurgular.
Fibroadenom ile meme kisti arasındaki fark
Fibroadenom ve meme kisti, memede en sık görülen iyi huylu kitlelerdir ve sık karıştırılır:
- Fibroadenom: İçi dolu (katı), sert-kauçuğumsu, kaygan bir kitledir. En sık genç kadınlarda görülür.
- Meme kisti: İçi sıvı dolu bir kesedir. NCI'ye göre en sık menopoz öncesi kadınlarda ve menopozal hormon tedavisi alanlarda görülür; adet öncesinde ağrılı olabilir.
İkisi arasındaki ayrım çoğunlukla ultrasonla kolayca yapılır. Ayrıntılar için bkz. Meme kisti
Ne zaman doktora başvurmalı?
NHS, memede ya da koltuk altında fark edilen her kitlenin aile hekimine gösterilmesini önerir. MedlinePlus'a göre şu durumlarda hekime başvurun:
- Memede yeni bir kitle fark ettiyseniz
- Daha önce bilinen bir fibroadenomun boyutu, şekli ya da kıvamı değiştiyse
- Memede açıklanamayan morarma varsa
- Meme derisinde kızarıklık, portakal kabuğu görünümü ya da çekinti varsa
- Meme ucu içe çekildiyse
- Meme ucundan şeffaf ya da kanlı akıntı geliyorsa
Fibroadenom acil bir durum değildir. Ancak memede hızla büyüyen, kızarık, sıcak ve çok ağrılı bir şişlikle birlikte yüksek ateş varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun. Ağır alerjik tepki, nefes darlığı veya bilinç bulanıklığı gibi acil durumlarda 112'yi arayın.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Fibroadenom kendiliğinden geçer mi?
Bazı fibroadenomlar zamanla küçülebilir ya da kaybolabilir. MedlinePlus'a göre menopozdan sonra, hormon tedavisi alınmıyorsa genellikle küçülür. Bazıları ise aynı boyutta kalır ya da büyüyebilir.
Fibroadenom mutlaka ameliyat edilmeli mi?
Hayır. Biyopsiyle doğrulanmış, büyümeyen ve şikâyet yaratmayan fibroadenomlar izlenebilir. MedlinePlus'a göre büyüyen, şikâyet yaratan, kanser şüphesi taşıyan ya da biyopsi sonucu net olmayan kitlelerin çıkarılması önerilebilir.
Gebelikte fibroadenom büyür mü?
Büyüyebilir. MedlinePlus ve NCI'ye göre fibroadenomlar östrojen düzeyinin arttığı gebelik gibi dönemlerde büyüyebilir. Gebelikte memede fark edilen değişiklikleri hekiminize bildirin.
Fibroadenom ağrı yapar mı?
Fibroadenomlar çoğunlukla ağrıya yol açmaz. Ağrı yapan bir kitlenin nedeni hekim tarafından değerlendirilmelidir; kitlenin çıkarılması seçenekler arasında olabilir.
Fibroadenom için biyopsi şart mı?
Her zaman değil. MedlinePlus'a göre tanıyı netleştirmek için biyopsi gerekebilir; ancak genç kadınlarda kitle kendiliğinden kaybolursa ya da boyutu değişmeden kalırsa biyopsi yapılmadan izlenebilir. Biyopsi gerekip gerekmediğine muayene ve görüntüleme bulgularına göre hekiminiz karar verir.
Fibroadenoma hangi doktor bakar?
İlk değerlendirmeyi aile hekimi yapabilir. Tanı ve izlem genellikle genel cerrahi uzmanları ile meme görüntülemesi yapan radyoloji uzmanları tarafından birlikte yürütülür.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
