Meme biyopsisi nedir, nasıl yapılır? Hazırlık ve işlem sonrası

Meme biyopsisi nedir?

Biyopsi, vücuttaki bir dokudan küçük bir parça alınarak incelenmesidir. Meme biyopsisinde alınan doku örnekleri patoloji laboratuvarına gönderilir. Patoloji uzmanı örnekleri mikroskopla inceleyerek dokunun yapısını değerlendirir ve bir rapor hazırlar.

Görüntüleme yöntemleri bir bulgunun yerini, boyutunu ve görünümünü gösterir; ancak çoğu zaman bulgunun ne olduğunu tek başına netleştiremez. MedlinePlus'a göre biyopsi, mamografi ya da ultrasonda saptanan anormal bir bulgunun kanser olup olmadığını anlamak için yapılır. Halk arasında "memeden parça alınması" ya da kullanılan iğne türüne göre "tru-cut biyopsi" olarak da bilinir.

Neden yapılır?

Meme biyopsisi genellikle şu durumlarda istenir:

• Muayenede ya da kişinin kendisinin fark ettiği yeni bir kitle varsa
• Mamografide şüpheli bir gölge, düzensiz bir alan ya da kireçlenmeler (mikrokalsifikasyonlar) görülmüşse
• Ultrasonda katı ya da karmaşık görünümlü bir kitle saptanmışsa
• Daha önce iyi huylu olduğu düşünülen bir kitle büyüyor ya da değişiyorsa

NHS'e göre memede kitle fark eden kişilerde meme polikliniğinde muayene ve görüntülemeye ek olarak biyopsi yapılabilir; bu üç basamağa "üçlü değerlendirme" denir. MedlinePlus, örneğin fibroadenom olduğu düşünülen bir kitlede tanının ultrason eşliğinde iğne biyopsisi, mamografi eşliğinde (stereotaktik) iğne biyopsisi ya da kitlenin tamamen çıkarılmasıyla netleştirilebileceğini belirtir. Genç kadınlarda, kendiliğinden kaybolan ya da boyutu değişmeyen bazı kitlelerde ise biyopsi yapılmadan izlem tercih edilebilir. Memede kitle nedenleri hakkında bilgi için bkz. Memede kitle

Meme biyopsisi türleri

MedlinePlus'a göre iğneyle yapılan meme biyopsilerinde üç tür alet kullanılabilir:

• İnce iğne aspirasyonu: Çok ince bir iğneyle kitleden hücre ya da sıvı çekilir. Kistlerin boşaltılmasında ve bazı lenf bezlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
• Kalın iğne (kor) biyopsisi: İçi boş, biraz daha kalın bir iğneyle küçük doku silindirleri alınır. Halk arasında "tru-cut biyopsi" olarak da bilinir. Genellikle birkaç örnek alınır.
• Vakum yardımlı biyopsi: Vakum gücüyle çalışan bir cihazla, tek giriş noktasından daha fazla miktarda doku alınabilir.

İğnenin hedefe yönlendirilmesinde kullanılan görüntüleme yöntemine göre de biyopsiler adlandırılır:

• Ultrason eşliğinde biyopsi: Ultrasonda görülebilen kitlelerde en sık kullanılan yöntemdir. Bkz. Ultrason nedir?
• Stereotaktik (mamografi eşliğinde) biyopsi: MedlinePlus'a göre mamografide görülen ancak ultrasonda görülemeyen küçük kitleler ya da kireçlenme alanları için kullanılır. Bkz. Mamografi nedir?
• Cerrahi (açık) biyopsi: Kitlenin bir bölümü ya da tamamı ameliyatla çıkarılır. MedlinePlus'a göre iğne biyopsisi sonucu net olmayan ya da çıkarılması gereken kitlelerde bu yola başvurulabilir.

Hangi yöntemin kullanılacağına; bulgunun büyüklüğü, yeri ve hangi görüntüleme yönteminde en net görüldüğü dikkate alınarak hekim karar verir.

İşlem öncesi hazırlık

MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• İlaçlar: Aspirin dahil kan sulandırıcı ilaçlar ve bazı bitkisel takviyeler kullanıyorsanız işlemden önce hekiminize söyleyin. Bu ilaçların kesilip kesilmeyeceğine hekiminiz karar verir; kendi başınıza bırakmayın.
• Gebelik ve hastalık: Gebe olabileceğinizi düşünüyorsanız ya da hastaysanız işlemden önce bildirin.
• Cilt ürünleri: İşlem günü koltuk altlarınıza ve memelerinize losyon, parfüm, pudra ya da deodorant sürmeyin.
• Giyim: İki parçalı ve rahat giysiler giymek, yalnızca üst bedeninizi açmanızı kolaylaştırır. İşlem sonrasında memeyi destekleyen bir sütyen rahatlatabilir.
• Raporlar: Önceki mamografi, ultrason ve MR raporlarınızı ve görüntülerinizi yanınızda götürün.

İşlem öncesinde aç gelmeniz gerekip gerekmediğini, yanınızda refakatçi getirip getirmemeniz gerektiğini ve işlemin ne kadar süreceğini randevu sırasında sormanız, güne hazırlıklı başlamanızı sağlar. Kaygılı hissetmeniz olağandır; aklınızdaki soruları önceden not etmek görüşmeyi kolaylaştırır.

İşlem nasıl yapılır?

Ultrason eşliğinde biyopsi

MedlinePlus'a göre bu işlemde sırt üstü yatarsınız. Hekim bölgeyi temizler, uyuşturucu ilaç enjekte eder ve meme üzerinde çok küçük bir kesi yapar. Ardından ultrason görüntüsü eşliğinde iğneyi kitleye yönlendirerek birkaç doku örneği alır.

Stereotaktik biyopsi

MedlinePlus'a göre bu işlemde çoğunlukla, memenin bir açıklıktan sarktığı özel bir masaya yüzüstü yatarsınız; bazı merkezlerde işlem oturur pozisyonda yapılır. Meme, mamografide olduğu gibi iki plaka arasında sabitlenir. Farklı açılardan çekilen görüntüler sayesinde bilgisayar, iğnenin gideceği noktayı hesaplar. Bölge uyuşturulduktan sonra küçük bir kesiden iğne ya da vakum cihazı ilerletilerek örnekler alınır. MedlinePlus'a göre görüntülerle birlikte işlem genellikle yaklaşık 1 saat sürer; biyopsinin kendisi ise birkaç dakikadır.

İşaretleyici klips

MedlinePlus'a göre gerekirse biyopsi yapılan bölgeye çok küçük metal bir klips yerleştirilir. Bu klips, ileride aynı alanın görüntülemede kolayca bulunabilmesini sağlar ve genellikle bir rahatsızlık yaratmaz.

İşlem sırasında ve sonrasında neler hissedilir?

MedlinePlus'a göre uyuşturucu ilaç enjekte edilirken hafif bir yanma ya da batma hissedilebilir. İşlem sırasında çoğunlukla hafif rahatsızlık ya da basınç hissi olur. Stereotaktik biyopsilerde uzun süre yüzüstü yatmak bazı kişilere zor gelebilir.

İşlem bittikten sonra kanamayı durdurmak için bölgeye buz ve baskı uygulanır. Dikiş gerekmez; küçük kesi genellikle bantla kapatılır. MedlinePlus'a göre birkaç gün boyunca memede hassasiyet olabilir, morarma sık görülür ve iğnenin girdiği yerde çok küçük bir iz kalabilir.

İşlem sonrası dönemde:

• Hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanabilirsiniz; kanamayı artırabilecek ilaçlar için önce danışın.
• Ağır kaldırma ve memeyi zorlayan sporlara ne zaman dönebileceğinizi ekibinize sorun.
• Bandajın ne zaman çıkarılacağını ve ne zaman duş alabileceğinizi ekibinize sorun.

Riskler

MedlinePlus'a göre meme biyopsisi genellikle düşük riskli bir işlemdir. Olası riskler şunlardır:

• Morarma ve şişlik: Sık görülür ve genellikle kendiliğinden geçer.
• Kanama: Fazla kanama nadirdir.
• Enfeksiyon: İğne ya da kesi yerinde küçük bir enfeksiyon olasılığı vardır.
• Yetersiz örnek: Bazen alınan örnek tanı koymak için yeterli olmayabilir; bu durumda biyopsinin tekrarlanması ya da cerrahi biyopsi gerekebilir.

Sonuçlar ne anlama gelir?

NHS'e göre biyopsi sonuçlarının çıkması genellikle yaklaşık bir hafta sürer. Bu bekleme dönemi kaygı verici olabilir; sonucun ne zaman ve nasıl bildirileceğini işlem günü sormanız yararlıdır.

• Normal ya da iyi huylu sonuç: MedlinePlus'a göre normal sonuç, kanser ya da başka bir meme sorunu belirtisi olmadığı anlamına gelir. Fibroadenom gibi iyi huylu bir sonuç çıkarsa çoğu zaman ameliyat gerekmez ve yalnızca izlem önerilebilir. Bkz. Fibroadenom
• Uyumsuz ya da belirsiz sonuç: Biyopsi sonucu görüntüleme bulgularıyla uyuşmuyorsa ya da net değilse, MedlinePlus'a göre kitlenin cerrahi olarak çıkarılması önerilebilir.
• Kanser saptanması: Bu durumda tümörün türü ve özellikleri belirlenir ve tedavi planı hekiminizle birlikte yapılır. Bkz. Meme kanseri cerrahisi

Sonuçlarınızı mutlaka biyopsiyi isteyen hekiminizle birlikte değerlendirin.