Kısaca
Göz kapağı düşüklüğü (tıbbi adıyla pitozis ya da ptozis), üst göz kapağının fazla sarkmasıdır. MedlinePlus'a göre üst göz kapağının kenarı olması gerekenden aşağıda olabilir ya da üst kapakta gevşek, fazla deri bulunabilir; çoğu zaman ikisi bir arada görülür. Yaşlanma, göz kapağını kaldıran kasın zayıflaması, bu kası yöneten sinirlerin hasar görmesi, yaralanmalar ve bazı hastalıklar nedenler arasındadır; MedlinePlus'a göre olguların çoğu yaşlanmaya bağlıdır. Çocuklarda doğuştan da görülebilir ve ağır olduğunda tembel göze yol açabilir. Bir hastalık saptanırsa o tedavi edilir; sarkmış kapak göz kapağı kaldırma ameliyatıyla düzeltilebilir. Göz kapağının aniden düşmesi hemen değerlendirilmelidir; yüzde kayma, kolda güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu gibi inme belirtileri eşlik ediyorsa 112'yi arayın.
Göz kapağı düşüklüğü nedir?
Üst göz kapağı, onu kaldıran bir kas ve bu kası yöneten sinirler sayesinde yukarı kalkar. MedlinePlus göz kapağı düşüklüğünü, üst göz kapağının aşırı sarkması olarak tanımlar. Bu durum iki şekilde ortaya çıkabilir:
- Pitozis: Üst göz kapağının kenarının olması gerekenden aşağıda durması
- Dermatokalazis: Üst göz kapağında gevşek ve torba gibi fazla deri bulunması
MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğü çoğu zaman bu iki durumun birleşimidir. Nedene bağlı olarak bir ya da iki göz kapağında görülebilir. Kapak yalnızca gözün üst kısmını örtebilir ya da göz bebeğinin tamamını kapatabilir. Hafif olduğunda daha çok görünümü etkilerken, ağır olduğunda görmeyi engelleyebilir.
MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğü aynı düzeyde kalabilir, zamanla kötüleşebilir ya da gelip geçebilir. NHS de yaş ilerledikçe göz kapaklarının düşmesinin ya da daha "kapüşonlu" bir görünüm almasının oldukça sık görüldüğünü ve çoğu göz kapağı sorununun ciddi olmadığını belirtir.
Nedenleri nelerdir?
MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğü çoğu zaman şu nedenlerden kaynaklanır:
- Göz kapağını kaldıran kasın zayıflaması
- Bu kası yöneten sinirlerin hasar görmesi
- Üst göz kapağı derisinin gevşemesi
MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğü şu şekillerde ortaya çıkabilir:
- Yaşlanmanın olağan bir sonucu olarak
- Doğuştan
- Bir yaralanma ya da hastalığın sonucu olarak
MedlinePlus'ın saydığı hastalık ve durumlar şunlardır: göz çevresinde ya da arkasında tümör, diyabet, Horner sendromu, myastenia gravis, inme ve arpacık gibi nedenlerle göz kapağının şişmesi.
Çocuklarda nedenler
MedlinePlus'a göre doğumda ya da ilk bir yaş içinde ortaya çıkan göz kapağı düşüklüğüne doğuştan (konjenital) pitozis denir. Bebek ve çocuklarda göz kapağı düşüklüğü çoğu zaman göz kapağını kaldıran kasın bir sorunundan kaynaklanır; göz kapağındaki bir sinir sorunu da kapağın düşmesine neden olabilir. MedlinePlus ayrıca şu durumları da nedenler arasında sayar:
- Doğum sırasında oluşan travmalar (örneğin forseps kullanımına bağlı)
- Göz hareket bozuklukları
- Beyin ve sinir sistemi sorunları
- Göz kapağında tümör ya da kitleler
Çocukluğun ileri dönemlerinde ya da yetişkinlikte ortaya çıkan göz kapağı düşüklüğünün başka nedenleri olabilir.
Belirtileri nelerdir?
MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğünde çoğu zaman görme sorunları da bulunur:
- Bir ya da iki göz kapağının aşağıda durması
- Başlangıçta yalnızca görme alanının en üst kısmının kapandığı hissi
- Düşük kapak göz bebeğini örttüğünde görmenin tamamen engellenebilmesi
- Göz çevresinde yorgunluk ve sızı
- Gözde kuruluk hissine rağmen sulanmada artış
Çocuklarda belirtiler
MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğü olan çocuklar görebilmek için başlarını geriye doğru yatırabilir ya da göz kapağını kaldırmak için kaşlarını yukarı kaldırabilir. Bir ya da iki göz kapağında düşme, sulanmada artış ve ağır durumlarda görmenin engellenmesi fark edilebilir. Bu belirtileri fark ederseniz çocuğunuzu bir göz hastalıkları uzmanına muayene ettirin. Bkz. Çocuk göz muayenesi
Çocuklarda neden önemlidir?
MedlinePlus'a göre çocuklarda daha ağır göz kapağı düşüklüğü tembel göze (ambliyopi) yol açabilir ve bu da uzun süreli görme kaybına neden olabilir. MedlinePlus, ağır durumlarda tembel gözü önlemek için hemen ameliyat gerektiğini belirtir. Bkz. Tembel göz (ambliyopi)
Hekim, göz kapağı düşüklüğünün yol açtığı göz sorunlarını da tedavi eder. MedlinePlus'a göre çocuğun şunlara ihtiyacı olabilir:
- Zayıf gözdeki görmeyi güçlendirmek için göz bandı (kapama) kullanmak
- Korneanın düzensiz eğriliğine bağlı bulanık görmeyi (astigmatizma) düzeltmek için özel gözlük takmak; bkz. Astigmatizma nedir?
MedlinePlus'a göre hafif göz kapağı düşüklüğü olan çocuklar da tembel göz gelişmediğinden emin olmak için düzenli göz muayenesinden geçmelidir.
Bu konuda
Göz kapağı düşüklüğü (pitozis) konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
MedlinePlus'a göre düşüklük yalnızca bir taraftaysa iki göz kapağını karşılaştırarak fark etmek kolaydır. İki tarafta birden olduğunda ya da çok hafif olduğunda fark etmek daha zordur. Bugünkü durumu eski fotoğraflarla karşılaştırmak, düşüklüğün ilerleyip ilerlemediğini anlamaya yardımcı olabilir.
Nedeni belirlemek için fizik muayene yapılır. MedlinePlus'a göre yapılabilecek testler şunlardır:
- Yarık lamba muayenesi: Gözün ışıklı bir mikroskopla incelenmesi
- Göz hareketlerinin değerlendirilmesi
- Görme alanı testi: Bkz. Görme alanı testi
- Myastenia gravis için test
Göz kapağı düşüklüğüne yol açabilecek hastalıkları araştırmak için başka testler de yapılabilir.
Tedavi seçenekleri
Altta yatan nedenin tedavisi
MedlinePlus'a göre bir hastalık saptanırsa o hastalık tedavi edilir. Ancak göz kapağı düşüklüğünün çoğu yaşlanmaya bağlıdır ve altta yatan bir hastalık yoktur.
Göz kapağı ameliyatı
MedlinePlus'a göre sarkmış ya da düşmüş üst göz kapaklarını düzeltmek için göz kapağı kaldırma ameliyatı (blefaroplasti) yapılır:
- Daha hafif durumlarda göz kapaklarının görünümünü düzeltmek için yapılabilir.
- Daha ağır durumlarda görmeyi engelleyen kapağı düzeltmek için ameliyat gerekebilir.
- Çocuklarda tembel gözü önlemek için ameliyat gerekebilir.
MedlinePlus'a göre beklenen sonuç düşüklüğün nedenine bağlıdır. Ameliyatın olası yararlarını ve risklerini önceden cerrahınızla konuşun.
Çocuklarda tedavi
MedlinePlus'a göre görme etkilenmiyorsa ameliyat, çocuk biraz daha büyüyene kadar, 3–4 yaşına dek bekletilebilir. Ağır durumlarda ise tembel gözü önlemek için hemen ameliyat gerekir. MedlinePlus'a göre bazı çocuklarda birden fazla ameliyat gerekebilir.
Ani göz kapağı düşüklüğü neden önemlidir?
Göz kapağı düşüklüğü yaşlanmaya bağlı olarak yavaş yavaş gelişebilir. Ancak MedlinePlus, bir göz kapağının aniden düşmesi ya da kapanması veya düşüklüğe çift görme ya da ağrı gibi belirtilerin eşlik etmesi durumunda hekime başvurulmasını önerir. MedlinePlus inmeyi de göz kapağı düşüklüğünün nedenleri arasında sayar. NHS de göz kapağının aniden düşmesini, acil bir hekim ya da göz uzmanı randevusu gerektiren durumlar arasında sayar.
NHS'e göre inmenin başlıca belirtileri aniden ortaya çıkabilir. Bunları akılda tutmak için şu kısaltma kullanılır (İngilizcede FAST):
- Yüz: Yüzün bir tarafı düşebilir, sarkabilir ve gülümsemek zorlaşabilir.
- Kollar: Bir koldaki güçsüzlük ya da uyuşma nedeniyle kişi iki kolunu birden tam olarak kaldırıp orada tutamayabilir.
- Konuşma: Konuşma peltekleşebilir ya da kişi karışık konuşabilir.
- Zaman: Bu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden acil yardım çağrılmalıdır.
NHS'e göre vücudun bir tarafında güçsüzlük ya da uyuşma, bir ya da iki gözde bulanık görme ya da görme kaybı, konuşmakta ya da kelime bulmakta güçlük, bilinç bulanıklığı ve bellek kaybı, baş dönmesi ya da düşme, şiddetli baş ağrısı ve bulantı-kusma da inme belirtileri arasında yer alabilir. NHS, belirtiler kısa sürede geçse bile hemen tıbbi yardım istenmesini ve kişinin kendi aracıyla acil servise gitmemesini önerir. Bu durumda 112'yi arayın. İnme belirtileri hakkında bilgi için bkz. İnme (felç) belirtileri
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Göz kapağı düşüklüğüyle birlikte yüzün bir tarafında kayma, bir kolda ya da vücudun bir tarafında güçsüzlük veya uyuşma, konuşma bozukluğu
- Ani görme kaybı, şiddetli baş ağrısı ya da bilinç bulanıklığı gibi diğer inme belirtileri; belirtiler geçmiş olsa bile
Aynı gün hekime ya da göz uzmanına başvurun (NHS ve MedlinePlus):
- Göz kapağınız aniden düştüyse ya da kapandıysa
- Gözünüzü açamıyor ya da açık tutamıyorsanız
- Ağrı göz kapağında değil gözün kendisindeyse
- Göz belirtilerinizle birlikte baş ağrısı, bulantı ya da kusma varsa
- Görmenizde değişiklik olduysa
- Göz kapağı düşüklüğüne çift görme eşlik ediyorsa
Hekiminize başvurun:
- MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğü görünümünüzü ya da görmenizi etkiliyorsa
- Yetişkinlikte yeni başlayan ya da hızla değişen bir göz kapağı düşüklüğü varsa (göz hastalıkları uzmanı)
- Çocuğunuzda göz kapağı düşüklüğü fark ettiyseniz ya da çocuğunuz görmek için başını geriye yatırıyorsa
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Göz kapağı düşüklüğü neden olur?
MedlinePlus'a göre göz kapağını kaldıran kasın zayıflaması, bu kası yöneten sinirlerin hasarı ve göz kapağı derisinin gevşemesi başlıca nedenlerdir. Yaşlanma, doğuştan nedenler, yaralanma ve diyabet, myastenia gravis, inme gibi hastalıklar bu duruma yol açabilir.
Çocuklarda göz kapağı düşüklüğü tehlikeli mi?
Ağır göz kapağı düşüklüğü çocuklarda tembel göze yol açabilir. MedlinePlus'a göre ağır durumlarda tembel gözü önlemek için hemen ameliyat gerekir; hafif durumlarda da düzenli göz muayenesi önerilir.
Göz kapağı düşüklüğü kendiliğinden düzelir mi?
MedlinePlus'a göre göz kapağı düşüklüğü aynı kalabilir, zamanla kötüleşebilir ya da gelip geçebilir; beklenen seyir nedenine bağlıdır. Hekiminiz nedenine göre size uygun yolu açıklar.
Göz kapağı ameliyatı ne işe yarar?
MedlinePlus'a göre göz kapağı kaldırma ameliyatı (blefaroplasti), sarkmış ya da düşmüş üst göz kapaklarını düzeltmek için yapılır. Hafif durumlarda görünümü düzeltmek, ağır durumlarda görmeyi engelleyen kapağı düzeltmek amacıyla uygulanabilir.
Ani göz kapağı düşüklüğü inme belirtisi olabilir mi?
Olabilir. MedlinePlus inmeyi göz kapağı düşüklüğünün nedenleri arasında sayar. Göz kapağının aniden düşmesine yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kolda güçsüzlük eşlik ediyorsa beklemeden 112'yi arayın.
Göz kapağı düşüklüğü için hangi doktora gidilir?
MedlinePlus, çocuklardaki göz kapağı düşüklüğünde ve yetişkinlerde yeni başlayan ya da hızla değişen düşüklükte göz hastalıkları uzmanına başvurulmasını önerir. Altta yatan nedene göre başka uzmanlık alanları da sürece katılabilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
