Boyun MR (servikal MR) nedir, nasıl çekilir?

Boyun MR nedir?

Boyun omurgası (servikal omurga), kafatasının hemen altından başlayan yedi omurdan oluşur. Omurların arasında yastık görevi gören diskler bulunur; omurların ortasındaki kanalda ise omurilik uzanır. Omurilikten çıkan sinir kökleri omuzlara, kollara ve ellere gider. Bu nedenle boyundaki bir sorun yalnızca boyunda değil, kollarda ve ellerde de belirtilere yol açabilir.

MedlinePlus'a göre servikal MR, güçlü mıknatısların enerjisini kullanarak omurganın boyundan geçen bölümünün görüntülerini oluşturur. RadiologyInfo (Amerikan Radyoloji Koleji ile Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin ortak hasta bilgilendirme sitesi), omurga MR'ının omuriliği ve sinirleri diğer görüntüleme yöntemlerine göre daha iyi gösterdiğini belirtir. MR hakkında genel bilgi için bkz. MR nedir?

Hangi durumlarda istenir?

MedlinePlus'a göre boyun MR'ının en sık istenme nedenleri şunlardır:

• Tedaviye rağmen düzelmeyen şiddetli boyun ağrısı
• Boyun ağrısına kolda ya da bacakta güçsüzlük, uyuşma veya başka belirtilerin eşlik etmesi

MedlinePlus ve RadiologyInfo'ya göre boyun MR'ı ayrıca şu durumların değerlendirilmesinde kullanılır:

• Omurganın doğumsal yapı bozuklukları
• Omurga ve çevresindeki enfeksiyonlar
• Boyun yaralanmaları (travma)
• Multipl skleroz (MS) gibi omuriliği etkileyebilen hastalıklar. Bkz. Multipl skleroz belirtileri
• Omurga eğrilikleri (skolyoz)
• Omurga ya da omurilikteki tümörler
• Eklem iltihabı ve kireçlenme (artrit)
• RadiologyInfo'ya göre sinir sıkışması ya da iltihabı
• Omurganın hizalanması ve yapısının değerlendirilmesi
• Sinir basısını gidermeye yönelik ya da omurları birleştiren (füzyon) ameliyatların planlanması ve ameliyat sonrası değişikliklerin izlenmesi

Her boyun ağrısı MR gerektirmez; tetkikin gerekip gerekmediğine yakınmalarınız ve muayene bulgularınıza göre hekiminiz karar verir. Bkz. Boyun ağrısı nedenleri

Boyun MR'ında neler görülebilir?

MedlinePlus'a göre en sık saptanan anormallikler şunlardır:

• Disk fıtığı (servikal disk hernisi): Diskin iç kısmının dışarı taşarak sinir köküne baskı yapması. Bu durum kola yayılan ağrı ve uyuşmaya (servikal radikülopati) yol açabilir. Bkz. Boyun fıtığı belirtileri
• Omurilik kanalında daralma (spinal stenoz): Omuriliğin ya da sinirlerin geçtiği kanalın daralması.
• Servikal spondiloz: Yaşla birlikte disklerde ve omurlarda görülen aşınma ve kireçlenme değişiklikleri.

Daha seyrek olarak şu bulgular da saptanabilir:

• Omurgada aşınmaya bağlı (dejeneratif) değişiklikler
• Kemik enfeksiyonu ve disk iltihabı
• Omurilik yaralanması ya da omuriliğe bası
• Omur kırıkları
• Tümörler

Raporda sık geçen terimler

Aşağıdaki açıklamalar raporu okurken fikir vermesi içindir; bulgunun sizin için anlamını hekiminiz değerlendirir.

• Disk hernisi (fıtık): Diskin iç kısmının dış halkayı aşarak taşması.
• Bulging / protrüzyon: Diskin sınırlarının dışına doğru farklı derecelerde taşması; genellikle fıtığın daha hafif biçimlerini anlatır.
• Radikülopati: Sinir kökünün sıkışmasına bağlı olarak kola yayılan ağrı, uyuşma ya da güçsüzlük.
• Spinal stenoz: Omuriliğin ya da sinirlerin geçtiği kanalın daralması.
• Spondiloz: Yaşla birlikte diskler ve omurlarda görülen aşınma ve kireçlenme değişiklikleri.
• Omuriliğe bası: Omuriliğin fıtık, kemik çıkıntısı ya da başka bir yapı tarafından sıkıştırılması.

MR'da görülen her değişiklik yakınmalarınızın nedeni olmayabilir. MedlinePlus'ın en sık bulgular arasında saydığı spondiloz gibi yaşa bağlı aşınma değişikliklerinin yakınmalarınızla ilişkili olup olmadığına, muayenenizde saptanan bulgulara bakılarak karar verilir. Bu nedenle rapor, muayene bulgularınız ve yakınmalarınızla birlikte hekiminiz tarafından yorumlanmalıdır.

İlaçlı (kontrastlı) boyun MR

MedlinePlus'a göre bazı çekimlerde belirli bölgeleri daha iyi görebilmek için koldaki ya da eldeki bir damardan gadolinyum adı verilen bir kontrast madde (boya) verilir.

• MedlinePlus, gadolinyumun çok güvenli olduğunu ve alerjik tepkinin nadir görüldüğünü belirtir.
• Ancak MedlinePlus'a göre diyalize giren böbrek hastaları için gadolinyum zararlı olabilir; bu kişilere genellikle kontrast verilmez. Böbrek hastalığınız varsa mutlaka bildirin.
• RadiologyInfo, birden fazla kontrastlı çekimden sonra vücutta çok küçük miktarlarda gadolinyum kalabileceğini belirtir.

Ayrıntılı bilgi için bkz. İlaçlı (kontrastlı) MR ve tomografi

Çekime hazırlık

Metal implantlar ve cihazlar

MR cihazının güçlü manyetik alanı, vücuttaki bazı metal cihazların çalışmasını bozabilir ya da yer değiştirmelerine yol açabilir. RadiologyInfo'ya göre manyetik alan zararlı değildir, ancak bazı tıbbi cihazların arızalanmasına neden olabilir. MedlinePlus, çekimden önce şunların bildirilmesi gerektiğini belirtir:

• Beyin damar balonlaşması (anevrizma) için takılmış klipsler
• Bazı yapay kalp kapakları
• Kalp pili ya da şok cihazı (defibrilatör)
• İç kulak (koklear) implantları
• Yakın zamanda takılmış metal içeren yapay eklemler
• Bazı damar stentleri
• Geçmişte metal işlerinde çalışmış olmak; bu durumda gözde metal parçacık olup olmadığını anlamak için tetkik gerekebilir

Diğer hazırlıklar

• MedlinePlus'a göre çekimden önce 4–6 saat bir şey yiyip içmemeniz istenebilir. RadiologyInfo, yeme-içme kurallarının kurumdan kuruma değiştiğini belirtir.
• RadiologyInfo'ya göre aksi söylenmedikçe düzenli ilaçlarınızı almaya devam edin.
• Takıları, saati, kalemi, işitme cihazını ve çıkarılabilir diş protezlerini çıkarın. MedlinePlus'a göre bu eşyalar zarar görebilir ya da görüntüyü bozabilir.
• Gebelik olasılığınız, ameliyat öyküleriniz ve alerjileriniz varsa bildirin.
• Kapalı alan korkusu: MedlinePlus'a göre kapalı alandan korkan kişilere sakinleştirici ilaç verilebilir ya da "açık MR" cihazı önerilebilir; ancak açık MR'da görüntü kalitesi daha düşük olabilir.

Çekim nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre önlük ya da metal içermeyen giysilerle dar bir masaya uzanırsınız ve masa tünel biçimindeki cihazın içine kayar. Çekim çoğu zaman 30–60 dakika sürer, ancak daha uzun da sürebilir.

Çekim sırasında ne hissedilir?

• MedlinePlus'a göre MR incelemesi ağrıya yol açmaz.
• Cihaz çalışırken yüksek sesli vuruntu ve uğultu sesleri çıkar. Gürültüyü azaltmak için kulak tıkacı verilebilir.
• Odadaki bir konuşma sistemiyle (interkom) çekimi yapan kişiyle her an iletişim kurabilirsiniz.
• RadiologyInfo'ya göre net görüntü için tamamen hareketsiz kalmanız gerekir; hareket görüntüleri bulanıklaştırır.

MedlinePlus'a göre sakinleştirici ilaç verilmediyse çekimden sonra dinlenmeniz gerekmez ve olağan etkinliklerinize dönebilirsiniz. Sakinleştirici aldıysanız eve dönerken size eşlik edecek birini ayarlayın.

Sonuçlar ve sınırlar

RadiologyInfo'ya göre görüntüler bir radyoloji uzmanı tarafından incelenir ve rapor tetkiki isteyen hekime gönderilir.

RadiologyInfo'nun belirttiği sınırlar şunlardır:

• Kaliteli görüntü, tamamen hareketsiz kalabilmenize bağlıdır.
• Metal implantlar görüntü kalitesini bozabilir.
• Omur kırıkları bazı durumlarda BT ile daha iyi saptanabilir.

MR ile tomografi arasındaki farklar için bkz. MR ile tomografi arasındaki fark

Güvenli mi?

MedlinePlus'a göre MR radyasyon kullanmaz ve manyetik alan ile radyo dalgalarına bağlı bildirilmiş bir yan etki yoktur. Asıl risk, güçlü mıknatısın kalp pili gibi cihazları etkilemesi ve vücuttaki bazı metal parçaların yer değiştirmesidir. Bu nedenle çekim öncesi güvenlik sorgulamasına doğru ve eksiksiz yanıt vermeniz çok önemlidir. RadiologyInfo, sakinleştirici kullanıldığında buna bağlı riskler olabileceğini ve kontrast maddeye alerjik tepkinin nadir olduğunu ekler.