Boyun ağrısı neden olur? Nedenleri ve rahatlama yolları

Boyun ağrısı nasıl ortaya çıkar?

Boyun, başın ağırlığını taşıyan ve aynı zamanda çok yönlü hareket edebilen esnek bir yapıdır. Yedi boyun omuru, aralarındaki diskler, küçük eklemler, bağlar, kaslar ve buradan kollara uzanan sinirlerden oluşur. Bu yapılardan herhangi birindeki zorlanma, aşınma ya da iltihap ağrıya yol açabilir.

MedlinePlus'a göre boyun ağrısı sırasında boynu bir yana çevirmekte zorlanma sık görülür; buna halk arasında "boyun tutulması" denir. Boyundaki bir sinir sıkıştığında ise kola ya da ele yayılan uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük ortaya çıkabilir.

Sık görülen nedenler

Günlük yaşamla ilgili kas zorlanmaları

NHS ve MedlinePlus'a göre boyun ağrısının en sık nedenleri günlük alışkanlıklarla ilgilidir:

• Uygunsuz uyku pozisyonu: Yüksek ya da çok yumuşak yastık, yüzüstü yatmak
• Kötü duruş: Masa başında uzun süre öne eğik çalışmak, telefona sürekli aşağı bakmak
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmak: Uzun araç yolculukları, uzun süre okumak
• Ani ya da sarsıcı hareketler: Egzersiz sırasında boynu zorlayan hareketler
• Yanlış kaldırma teknikleri: Ağır yükleri boyun ve omuzları zorlayarak taşımak
• Stres: Gerginlik sırasında boyun ve omuz kaslarının kasılması

Bu tür ağrılar genellikle boynun belirli bir bölgesinde ve omuzlara doğru hissedilir, hareketle artar ve dinlenmeyle hafifler.

Sinir sıkışması ve boyun fıtığı

NHS, sıkışmış bir siniri boyun ağrısının nedenleri arasında sayar. Boyun fıtığında omurlar arasındaki diskin iç kısmı dışarı taşarak sinir köküne baskı yapabilir. Bu durumda ağrı omuza, kola ve parmaklara yayılabilir; uyuşma, karıncalanma ve kolda güç kaybı görülebilir.

Yaralanmalar

Araç kazalarında başın aniden öne-arkaya savrulmasıyla oluşan "kamçı yaralanması" (whiplash), düşmeler ve spor yaralanmaları boyun ağrısına yol açabilir. NHS, bu tür yaralanmaları da boyun ağrısının nedenleri arasında sayar. Ciddi bir kaza ya da düşme sonrası boyun ağrısı mutlaka değerlendirilmelidir.

Yaşa bağlı değişiklikler ve diğer hastalıklar

MedlinePlus'ın sıraladığı diğer nedenler şunlardır:

• Boyun omurlarında yaşa bağlı kireçlenme (servikal spondiloz) ve eklem iltihabı
• Boyun kanalının daralması (spinal stenoz)
• Fibromiyalji
• Kemik erimesine bağlı omur kırıkları
• Burkulmalar
• Doğuştan ya da sonradan gelişen boyun eğriliği (tortikolis)
• Omurga enfeksiyonları ve tümörler (seyrek)

Evde neler yapılabilir?

NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

Ağrıyı hafifletmek

• Sıcak ya da soğuk uygulama: MedlinePlus, ilk 48–72 saat soğuk, sonrasında sıcak uygulama yapılabileceğini belirtir. NHS, sıcak uygulamanın günde birkaç kez yaklaşık 20 dakika, havluya sarılmış buz torbasının ise kısa süreler boyunca uygulanabileceğini belirtir. Isıtıcı yastıklarla uykuya dalmayın.
• Ağrı kesiciler: Kısa süreli kullanım için uygun ağrı kesiciyi hekiminize ya da eczacınıza danışın. Mide, böbrek ya da kalp hastalığınız varsa veya düzenli ilaç kullanıyorsanız bu özellikle önemlidir.
• Hafif masaj: Kasların gevşemesine yardımcı olabilir.

Hareketi korumak

• Yavaş hareket egzersizleri: MedlinePlus, başı yavaşça aşağı-yukarı, sağa-sola ve kulağı omuza yaklaştıracak şekilde hareket ettiren esneme egzersizlerini önerir. Hareketler ağrıyı belirgin biçimde artırmamalıdır.
• Boynu sabit tutmamak: NHS, boynu uzun süre aynı pozisyonda tutmamayı önerir.
• Boyunluk: NHS, hekim önermedikçe boyunluk kullanılmamasını önerir; uzun süreli kullanım kasları zayıflatabilir.

Uyku düzeni

• NHS, alçak ve sıkı bir yastık kullanılmasını önerir. Baş, gövdeyle aynı hizada olmalıdır.
• Sıkı bir yatak tercih edilebilir.
• Yüzüstü yatmaktan kaçının.
• Yatakta boynu ani ve zorlayıcı biçimde çevirmekten kaçının.

Güvenlik

NHS, boynunuzu rahatça çeviremediğiniz dönemde araç kullanmak gibi baş hareketini gerektiren riskli etkinliklerden kaçınmanızı önerir.

Masa başı çalışanlar için öneriler

Uzun süre bilgisayar ve telefon kullanmak, boyun ağrısının günümüzde en sık nedenlerinden biridir. NHS'nin önleme önerileri ve genel ergonomi ilkeleri doğrultusunda şunlar yararlı olabilir:

• Ekranın üst kenarını göz hizasında ya da hafifçe altında tutmak
• Sandalyede dik oturmak, omuzları gevşek tutmak, sırtı desteklemek
• Klavye ve fareyi dirsekler yaklaşık dik açıda olacak şekilde yerleştirmek
• Telefonu göz hizasına kaldırarak kullanmak, uzun süre başı öne eğmemek
• Yarım saatte bir kalkıp omuz ve boyun esnetmeleri yapmak
• Telefonla uzun görüşmelerde telefonu kulakla omuz arasına sıkıştırmamak
• Düzenli fiziksel aktivite ile sırt ve omuz kaslarını güçlendirmek

Stres, uyku ve uzun süren boyun ağrısı

Boyun ağrısı yalnızca kas ve eklemlerle ilgili değildir. Stres ve kaygı dönemlerinde omuzlar farkında olmadan yukarı kalkar, boyun ve sırt kasları uzun süre gergin kalır. Kötü uyku da hem kasların dinlenmesini engeller hem de ağrı eşiğini düşürebilir. Bu nedenle uzun süren ya da sık tekrarlayan boyun ağrısında şu alışkanlıklar da gözden geçirilmelidir:

• Gün içinde birkaç kez omuzları bilinçli olarak gevşetmek, derin ve yavaş nefes egzersizleri yapmak
• Yürüyüş, yüzme ya da yoga gibi düzenli ve keyif veren bir fiziksel etkinlik edinmek
• Her gün benzer saatlerde yatıp kalkmak, yatmadan önce ekran kullanımını azaltmak
• Uzun süredir devam eden ağrının ruh hâlini ve uykuyu etkilediğini fark ederseniz bunu hekiminizle paylaşmak

Uzun süren ağrılarda fizik tedavi programları, düzenli egzersiz ve ağrıyla baş etme becerilerini geliştiren yaklaşımlar birlikte kullanıldığında daha iyi sonuç alınabilir.

Hekim nasıl değerlendirir?

MedlinePlus'a göre hekim ayrıntılı bir muayene yapar ve ağrının ne zaman başladığını, nasıl bir ağrı olduğunu ve hangi durumlarda arttığını sorar. Röntgen, tomografi, MR ve kan testleri yalnızca ciddi bir neden düşünüldüğünde istenir. Kola yayılan ağrı, uyuşma ya da güçsüzlük varsa sinir basısı açısından kas gücü, refleksler ve his muayenesi yapılır; gerekirse boyun MR'ı istenebilir.

Tedavi seçenekleri arasında kas gevşeticiler ya da hekimin uygun gördüğü diğer ilaçlar, fizik tedavi, egzersiz programları ve gerektiğinde ilgili uzmana yönlendirme yer alır. Uzun süren ya da tekrarlayan boyun ağrısında fizik tedavi ve düzenli egzersiz programları özellikle önemlidir.

Boyun ağrısı ve baş ağrısı

Boyun ve omuz kaslarındaki gerginlik, ense ve başın arka bölümünde hissedilen gerilim tipi baş ağrısına katkıda bulunabilir. Bazı boyun sorunları da başa yayılan ağrıya yol açabilir. Baş ağrısıyla birlikte ateş, ense sertliği ya da ışığa hassasiyet varsa bu durum menenjit gibi acil bir hastalığın belirtisi olabileceği için hemen değerlendirilmelidir.