Üre nefes testi nedir? Helikobakter testi nasıl yapılır?

Helicobacter pylori nedir?

MedlinePlus'a göre H. pylori, mide iç yüzeyine ve ince bağırsağın ilk bölümüne yerleşen yaygın bir bakteridir. Mide ve onikiparmak bağırsağı ülserlerinin (peptik ülser) başlıca nedenidir ve mide iltihabına (gastrit) yol açabilir. MedlinePlus, bakterinin kirlenmiş yiyecek ve su yoluyla ya da enfekte kişinin vücut sıvılarıyla temas yoluyla bulaşabildiğini belirtir. Bkz. Helicobacter pylori nedir?

MedlinePlus'ın mide kanserine ilişkin sayfasında H. pylori enfeksiyonu mide kanseri risk etkenleri arasında sayılır ve enfeksiyonun antibiyotiklerle tedavi edilmesi korunma önlemleri arasında gösterilir. Bu nedenle enfeksiyonun doğru testle saptanması önemlidir. Bkz. Mide kanseri

Üre nefes testi nasıl çalışır?

H. pylori bakterisi, üre adı verilen maddeyi parçalayabilen bir enzim üretir. Üre parçalandığında karbondioksit açığa çıkar; bu karbondioksit kana geçer, akciğerlere ulaşır ve nefesle dışarı atılır.

Testte kullanılan üre, özel olarak işaretlenmiş karbon atomları içerir. MedlinePlus'a göre midede H. pylori varsa bakteri bu üreyi parçalar ve nefeste bu işaretli karbonu içeren karbondioksit belirir. Midede bakteri yoksa üre parçalanmaz ve nefeste işaretli karbon saptanmaz. NIDDK'ye göre sağlık profesyoneli nefes örneğini bu işaretli karbon atomları açısından inceleyerek enfeksiyonun varlığını doğrular.

Neden yapılır?

Üre nefes testi şu durumlarda istenebilir:

• Peptik ülser ve gastrit yakınmalarında: NIDDK'ye göre peptik ülserin en sık belirtisi, göbek ile göğüs kemiği arasındaki bölgede hissedilen ağrı ya da rahatsızlıktır. Ağrı künt ya da yanma tarzında olabilir, gelip gidebilir; bazı kişilerde mide boşken ya da geceleri ortaya çıkar. Erken doyma, bulantı, kusma, şişkinlik ve geğirme de eşlik edebilir. NIDDK, H. pylori enfeksiyonunu ve steroid olmayan iltihap giderici ağrı kesicileri peptik ülserin en sık iki nedeni olarak sayar ve hekimlerin enfeksiyonu araştırmak için nefes testinden yararlanabileceğini belirtir. Bkz. Peptik ülser ve Gastrit nedir?
• Tedavi sonrası kontrol: MedlinePlus'a göre tedavi tamamlandıktan sonra hekim, bakterinin tamamen temizlenip temizlenmediğini anlamak için testi tekrarlayabilir.
• Hazımsızlık yakınmalarının değerlendirilmesi: Uzun süren hazımsızlıkta altta yatan neden araştırılırken. Bkz. Hazımsızlık (dispepsi)

Diğer H. pylori testleri

MedlinePlus ve NIDDK, H. pylori için şu testleri de sayar:

• Dışkı testleri: MedlinePlus'a göre dışkıda bakteriye ait proteinleri (antijen testi) ya da bakterinin genetik materyalini arayan testler vardır. Örnek, hekimin verdiği kapla ve talimata göre toplanır.
• Kan testleri (antikor testi): MedlinePlus'a göre kandaki antikorlar ölçülür; ancak bu testler etkin bir enfeksiyonu geçmişte geçirilmiş bir enfeksiyondan ayıramaz. Bu nedenle tanıdaki yararları sınırlıdır.
• Endoskopi ve biyopsi: Ucunda kamera bulunan ince bir tüple mide ve onikiparmak bağırsağı incelenir ve doku örneği alınır. NIDDK'ye göre endoskopi peptik ülser tanısını doğrulamak ve nedenini bulmak için de kullanılır. Bkz. Endoskopi nedir?

MedlinePlus'a göre nefes ve dışkı testlerinin bilinen bir riski yoktur ve bu testler iğne ya da endoskopi gerektirmez. Hangi testin sizin için uygun olduğuna, yaşınız, yakınmalarınız ve uyarıcı belirtilerin olup olmadığına göre hekiminiz karar verir.

İşlem öncesi hazırlık

MedlinePlus'a göre bazı ilaçların testten birkaç hafta önce bırakılması gerekebilir; çünkü bazı ilaçlar test sonucunu etkileyebilir. Bu konuda dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle son haftalarda aldığınız antibiyotikleri ve mide ilaçlarını hekiminize bildirin.
• Hangi ilacı ne zaman bırakmanız gerektiğini hekiminize ya da testi yapacak merkeze sorun; ilaçlarınızı kendi kararınızla bırakmayın.
• Testten önce bir süre aç kalmanız istenebilir; merkezin size verdiği talimata uyun.

Test nasıl yapılır?

NIDDK ve MedlinePlus'a göre test genellikle şu adımlarla yapılır:

1. İlk olarak bir kaba ya da torbaya nefes verirsiniz; bu, karşılaştırma için kullanılan ilk örnektir.
2. İşaretli üre içeren bir sıvı, kapsül ya da puding yutarsınız.
3. Birkaç dakika beklenir. Bu sırada midede bakteri varsa üre parçalanır.
4. İkinci nefes örneğini aynı şekilde verirsiniz.
5. Örnekler incelenerek nefesteki işaretli karbon miktarı ölçülür.

Test sırasında iğne kullanılmaz ve endoskopi yapılmaz. Bekleme süresinde size verilen talimatlara uymanız, sonuçların güvenilir olması için önemlidir. Test gününe giderken kullandığınız ilaçların listesini ve son haftalarda aldığınız antibiyotik ya da mide ilaçlarının tarihlerini yanınızda bulundurmanız, testi yapan sağlık personelinin sonucu doğru yorumlamasına yardımcı olur.

Sonuçlar

MedlinePlus'a göre olumlu (pozitif) sonuç, midede etkin bir H. pylori enfeksiyonu olduğunu gösterir ve antibiyotik tedavisi gerektirir. Olumsuz (negatif) sonuç ise o anda enfeksiyon bulunmadığını düşündürür.

Test pozitif çıkarsa: tedavi

NIDDK'ye göre H. pylori tedavisinde iki ya da daha fazla antibiyotik, mide asidini azaltan bir proton pompası inhibitörüyle birlikte kullanılır; bazı durumlarda tedaviye bizmut içeren bir ilaç eklenir. İlaçların türünü, süresini ve nasıl kullanılacağını hekiminiz belirler.

NIDDK, tedavinin eksiksiz tamamlanmasının çok önemli olduğunu vurgular: İlaçlar erken bırakılırsa bazı bakteriler midede yaşamaya devam edebilir ve bu durum antibiyotik direncine yol açabilir. Bu nedenle yakınmalarınız geçse bile ilaçlarınızı önerilen süre boyunca kullanın. Bkz. Antibiyotiklerin doğru kullanımı

Tedaviden sonra kontrol

MedlinePlus'a göre tedavi tamamlandıktan sonra hekim, bakterinin tamamen temizlendiğinden emin olmak için testleri tekrarlayabilir. NIDDK'ye göre bu kontrol testi antibiyotik tedavisi bittikten en az dört hafta sonra yapılır. Enfeksiyon sürüyorsa hekim farklı bir antibiyotik birleşimi önerebilir. Kontrol testinden önce hangi ilaçlara ara vermeniz gerektiğini hekiminizle konuşun.

Ağrı kesiciler ve ülser ilişkisi

H. pylori, mide ve onikiparmak bağırsağı ülserlerinin tek nedeni değildir. NIDDK'ye göre steroid olmayan iltihap giderici ağrı kesiciler de ülser riskini artırır; bu risk uzun süreli ve yüksek dozda kullanımda ve H. pylori enfeksiyonu ile birlikte olduğunda daha belirgindir. NIDDK, ülsere bu ilaçların yol açtığı durumlarda hekimin ilaçları değiştirebileceğini, dozu azaltabileceğini ya da başka ağrı kesici seçenekler önerebileceğini belirtir. Bu nedenle nefes testiniz olumsuz çıksa bile, düzenli kullandığınız ağrı kesicileri hekiminizle konuşmanız önemlidir.

Olası riskler

MedlinePlus'a göre nefes ve dışkı testlerinin bilinen bir riski yoktur. Endoskopiyle yapılan testlerde ise hafif rahatsızlık olabilir; bağırsakta yırtılma ya da hafif kanama gibi komplikasyonlar seyrektir.