Gastrit nedir?
Gastrit, midenin iç yüzeyini kaplayan zarın tahriş olması ve iltihaplanmasıdır. Aniden ortaya çıkabileceği gibi uzun süre devam eden bir durum olarak da seyredebilir.
Gastrit bazı kişilerde hiç belirti vermez. Belirti olduğunda karnın üst bölgesinde ağrı veya rahatsızlık, hazımsızlık, şişkinlik, bulantı, kusma ve iştahsızlık görülebilir. Mide zarında kanama olursa dışkı siyah renkte olabilir ya da kanlı kusma görülebilir.
Gastritin sık nedenleri arasında Helicobacter pylori adlı bir bakteriyle enfeksiyon, bazı ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçların kullanımı ve fazla alkol tüketimi bulunur. Ağır stres ya da ağır hastalık dönemleri, geçirilmiş mide ameliyatları ve bağışıklık sisteminin mide zarına zarar verdiği durumlar da gastrite yol açabilir.
Ne amaçla değerlendirilir?
Mide ağrınız bir süredir geçmiyorsa ya da belirtileriniz giderek artıyorsa hekime başvurmanız önerilir. Değerlendirmenin amacı, şikâyetlerin gastritten mi yoksa benzer belirtilere yol açan başka bir durumdan mı kaynaklandığını anlamak ve altta yatan nedeni bulmaktır.
Gastritin nedeni bilinirse yaklaşım da buna göre planlanabilir. Örneğin bir enfeksiyon saptanması, kullanılan bir ilacın mideyi tahriş etmesi ya da alkol tüketimi farklı yaklaşımlar gerektirebilir.
Açıklanamayan iştah kaybı, çabuk doyma, istemeden kilo kaybı, yutma güçlüğü veya geçmeyen kusma gibi belirtileriniz varsa beklemeden, kısa sürede bir hekim tarafından değerlendirilmeniz önemlidir.
Hangi uzmanlıklarla ilişkilidir?
Gastrit, Gastroenteroloji ve İç Hastalıkları (dahiliye) uzmanlık alanlarıyla ilişkilidir. İlk değerlendirme çoğunlukla aile hekimi ya da iç hastalıkları uzmanı tarafından yapılabilir.
Endoskopi gibi ayrıntılı incelemeler gerektiğinde gastroenteroloji uzmanlarıyla çalışılır. Kanama gibi acil durumlarda acil servis ve ilgili diğer birimler de sürece katılır.
Mideyi etkileyebilecek bir ilacı başka bir hastalık nedeniyle düzenli kullanıyorsanız, bu ilaçla ilgili olası değişiklikler ilacı başlatan hekimle birlikte değerlendirilir. Bu nedenle tüm hekimlerinizi kullandığınız ilaçlar hakkında bilgilendirmeniz önemlidir.
Değerlendirmede neler konuşulur?
Görüşmede hekim, şikâyetlerinizin ne zamandır sürdüğünü, yemeklerle ilişkisini, kullandığınız ilaçları (özellikle ağrı kesicileri), alkol ve sigara alışkanlıklarınızı ve dışkı renginizde değişiklik olup olmadığını sorabilir. Karın muayenesi yapılabilir.
Gerekli görülürse Helicobacter pylori enfeksiyonunu araştıran nefes veya dışkı testleri, kansızlığı araştıran kan tetkikleri ya da dışkıda gizli kan testi istenebilir. Bazı durumlarda midenin ince bir kamerayla incelendiği endoskopi ve gerekirse doku örneği alınması gündeme gelebilir. Hazırlık talimatını işlemi yapacak kurumdan alın.
Tedavi seçenekleri nedene göre hekimle birlikte ele alınır. Genel olarak mide asidini azaltan ilaçlar, enfeksiyon saptandığında antibiyotik içeren tedaviler, mideyi tahriş eden ilaçların hekim kontrolünde gözden geçirilmesi ve alkolün bırakılması gibi yaklaşımlar gündeme gelebilir. Kullandığınız bir ilacı kendi başınıza bırakmadan önce hekiminize danışın.
Günlük yaşamda kafeinli içecekleri, asitli, baharatlı ve yağlı yiyecekleri azaltmak, geç saatte yemek yememek, sigarayı bırakmak ve sağlıklı kiloyu korumak gibi önlemler de konuşulabilir.
Genel sınırlılıklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel bir tanı ya da tedavi planı yerine geçmez. Tetkik ve tedavi kararları sizi muayene eden hekime aittir. Tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir.
Parlak kırmızı kan kusmak ya da kahve telvesine benzeyen kusmuk, siyah ve katran kıvamında dışkı veya aniden başlayan şiddetli karın ağrısı acil belirtilerdir. Acil durumlarda 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Gastrite benzeyen şikâyetler reflü veya mide ülseri gibi başka durumlarda da görülebilir. Belirtilerin nedenini ayırt etmek, hekimin değerlendirmesini gerektirir.
Kaynaklar
Sınırlılıklar
Bu yazı gastritin alt türlerini (ör. otoimmün gastrit), uzun dönem komplikasyonlarını ve ilaç tedavilerinin ayrıntılarını kapsamaz. Acil ve hızlı başvuru gerektiren belirtiler NHS ve MedlinePlus kaynaklıdır; reflü ve ülserle ayrım cümlesi genel bilgi olarak eklenmiştir, klinik kontrol gerekir. NHS sayfasındaki başvuru süresi eşiği bilinçli olarak metne alınmamıştır.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlişkili uzmanlık dalları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun.
