Kısaca
pH metre, yemek borusuna mideden kaçan asidin ne sıklıkla ve ne kadar süreyle geldiğini ölçen bir testtir. Empedans ölçümü eklendiğinde test, asit içermeyen geri kaçışları da saptayabilir. NIDDK'ye göre yemek borusu pH izlemi, yemek borusundaki mide asidini saptamanın en doğru yoludur ve reflü hastalığı tanısını doğrulamak ya da tedavinin işe yarayıp yaramadığını değerlendirmek için kullanılır. Ölçüm, burundan yemek borusuna yerleştirilen ince bir tüple ya da endoskopi sırasında yemek borusu duvarına tutturulan kablosuz bir kapsülle yapılır. Bu süre boyunca kişi bir kaydedici taşır ve yediklerini, uyku saatlerini ve yakınmalarını not eder.
pH metre ve empedans testi nedir?
"pH", bir sıvının ne kadar asidik olduğunu gösteren bir ölçüdür. Mide içeriği oldukça asidiktir; yemek borusunun içi ise normalde asidik değildir. Mide içeriği yemek borusuna kaçtığında, yemek borusundaki pH düşer. pH metre, bu düşüşleri gün boyunca kaydederek reflünün ne kadar sık olduğunu ve ne kadar sürdüğünü ortaya koyar.
MedlinePlus'a göre test, mideden yemek borusuna giren asidin miktarını ve bu asidin yemek borusundan ne kadar hızlı temizlendiğini ölçer. Empedans ölçümü ise yemek borusundaki sıvı ve gaz hareketini algılayan bir yöntemdir. NIDDK'ye göre burun yoluyla yerleştirilen tüp (kateter) ile yapılan izlem hem asidik hem de asidik olmayan reflüyü ölçebilir. Böylece mide yanması ya da öksürük gibi yakınmaların, asit içermeyen geri kaçışlarla ilişkili olup olmadığı da değerlendirilebilir.
NIDDK'ye göre reflü hastalığı (GÖRH), mide içeriğinin yemek borusuna tekrar tekrar kaçarak yakınmalara ya da komplikasyonlara yol açmasıdır. Bkz. Reflü nedir?
Neden yapılır?
NIDDK ve MedlinePlus'ın sıraladığı başlıca nedenler şunlardır:
- Reflü tanısını doğrulamak: MedlinePlus'a göre test, reflü hastalığının tanısında kullanılır. Özellikle yakınmaların reflüye bağlı olup olmadığı açık değilse önemlidir.
- Tedavinin etkisini değerlendirmek: NIDDK'ye göre tedaviye rağmen yakınmaları süren kişilerde, tedavinin işe yarayıp yaramadığını anlamak için kullanılabilir.
- Tipik olmayan yakınmaların araştırılması: NIDDK'ye göre reflü yemek borusu dışında astım, uzun süren öksürük, ses kısıklığı ve gırtlak iltihabına da yol açabilir. Bu tür yakınmaların reflüyle ilişkisini araştırmak için de test istenebilir. Bkz. Kronik öksürük nedenleri
Endoskopi ile pH izlemi farklı soruları yanıtlar. NIDDK'ye göre endoskopi reflünün komplikasyonlarını ve benzer yakınmalara yol açan başka durumları araştırmak için yapılır; pH izlemi ise asit kaçışını doğrudan ölçer. Bkz. Endoskopi nedir?
Reflü neden önemsenir?
NIDDK'ye göre tedavi edilmeyen reflü hastalığı zamanla ciddi sorunlara yol açabilir:
- Yemek borusu iltihabı (özofajit): İç yüzeyde yaralara ve kanamaya neden olabilir.
- Yemek borusu darlığı: Uzun süreli iltihap sonucu yemek borusu daralarak yutma güçlüğüne yol açabilir.
- Barrett özofagusu: Yemek borusu iç yüzeyindeki hücrelerin değişmesi; bu kişilerin küçük bir bölümünde yemek borusu kanseri gelişebilir.
- Yemek borusu dışı etkiler: Astım, uzun süren öksürük, ses kısıklığı, gırtlak iltihabı ve diş minesinde aşınma.
Bu nedenle yakınmaların gerçekten reflüden kaynaklanıp kaynaklanmadığını ölçümle göstermek, doğru tedavinin seçilmesine yardımcı olur.
Test türleri
NIDDK ve MedlinePlus iki yöntem tanımlar:
Tüple (kateter) yapılan izlem
MedlinePlus'a göre ince bir tüp burundan ya da ağızdan mideye kadar ilerletilir, ardından yemek borusunun içine doğru geri çekilerek uygun yere yerleştirilir. Tüpün dış ucu, bel bölgesinde taşınan küçük bir kaydediciye bağlanır. Ölçüm genellikle 24 saat sürer. NIDDK'ye göre bu yöntem hem asidik hem de asidik olmayan reflüyü ölçebilir; empedans ölçümü bu yöntemle yapılır.
Kablosuz kapsülle yapılan izlem
MedlinePlus'a göre endoskopi sırasında küçük bir kapsül yemek borusu duvarına tutturulur. Kapsül, ölçtüğü değerleri kablosuz olarak kişinin taşıdığı bir alıcıya gönderir. MedlinePlus'a göre kapsül dört ile on gün içinde kendiliğinden yerinden ayrılır ve dışkıyla vücuttan atılır. NIDDK'ye göre bu yöntem asidik reflüyü ölçer. Burunda tüp bulunmadığı için günlük yaşam daha rahat sürdürülebilir.
Hangi yöntemin kullanılacağına, yakınmalarınız ve merkezin olanakları göz önüne alınarak hekiminiz karar verir.
İşlem öncesi hazırlık
MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:
- Açlık: Testten önceki gece yarısından sonra bir şey yememeniz ve içmemeniz istenebilir.
- Sigara ve alkol: Test öncesinde sigara ve alkolden kaçınmanız istenir.
- İlaçlar: Bazı ilaçlar test sonucunu etkileyebilir. MedlinePlus'a göre mide asidini nötralize eden antasitler, asit salgısını azaltan H2 reseptör blokerleri ve proton pompası inhibitörleri bu ilaçlar arasındadır. MedlinePlus, bazı başka ilaç gruplarının da ancak hekimin yönlendirmesiyle bırakılabileceğini belirtir. Hangi ilacın ne zaman bırakılacağı, testin amacına göre değişir; bazı durumlarda tedavinin etkisini görmek için test ilaç kullanılırken de yapılabilir. Bu nedenle ilaçlarınızı kendi kararınızla bırakmayın, hekiminizin talimatına uyun.
Bu konuda
Reflü konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Test nasıl yapılır?
Tüple yapılan testte
- MedlinePlus'a göre ince tüp burnunuzdan ya da ağzınızdan geçirilir; tüp boğazdan geçerken kısa süreli öğürme hissi olabilir.
- Tüp yemek borusunda uygun yere yerleştirildikten sonra taşınabilir kaydediciye bağlanır.
- Ölçüm süresince kaydediciyi üzerinizde taşırsınız ve olağan günlük yaşamınızı sürdürmeniz istenir.
Kablosuz kapsülle yapılan testte
Kapsül endoskopi sırasında yerleştirildiği için hazırlık ve sedasyon süreci endoskopiyle aynıdır. MedlinePlus'a göre kapsül yerleştirildikten sonra genellikle rahatsızlık hissedilmez.
Ölçüm süresince günlük tutmak
MedlinePlus'a göre ölçüm süresince bir günlük tutmanız istenir. NIDDK de kişinin yediklerini, uyku saatlerini ve yakınmalarını kaydettiğini belirtir. Günlüğe genellikle şunlar yazılır:
- Yemek ve içecek saatleri
- Yatma ve kalkma saatleri
- Mide yanması, ekşime, öksürük ya da göğüs ağrısı gibi yakınmaların başladığı saatler
Bu bilgiler, kaydedilen geri kaçışlarla yakınmalarınız arasında bağlantı kurulmasını sağlar. Ölçümün gerçek yaşamı yansıtması için alışkın olduğunuz şekilde yemek yemeniz ve etkinliklerinizi sürdürmeniz önemlidir.
Sonuçlar
MedlinePlus'a göre olağan dışı bir sonuç, yemek borusuna fazla asit kaçtığını gösterir. Bu durum reflü hastalığına işaret eder ve yemek borusu iltihabı (özofajit) ya da Barrett özofagusu gibi durumlarla ilişkili olabilir. Bkz. Yemek borusu iltihabı (özofajit) ve Barrett özofagusu
Sonuçlar; yakınmalarınız, endoskopi bulguları ve gerekirse yemek borusu kaslarının çalışmasını ölçen manometri ile birlikte değerlendirilir. Bkz. Özofagus manometrisi
Sonuçlara göre neler yapılabilir?
Test reflüyü doğrularsa hekiminiz tedavi seçeneklerini sizinle konuşur. NIDDK'ye göre reflü tedavisinde şu yöntemler kullanılır:
- Yaşam tarzı değişiklikleri: Fazla kiloların verilmesi, sigaranın bırakılması, yeme alışkanlıklarının düzenlenmesi ve uyurken baş tarafın köpük bir takoz ya da ek yastıklarla 15–20 santimetre kadar yükseltilmesi. Bkz. Sağlıklı kilo verme
- İlaçlar: Antasitler, H2 reseptör blokerleri ve proton pompası inhibitörleri. NIDDK'ye göre proton pompası inhibitörleri yakınmaları gidermede ve yemek borusunun iyileşmesinde en etkili ilaç grubudur.
- Ameliyat ve endoskopik işlemler: İlaçlara rağmen yakınmaları süren bazı kişilerde reflü ameliyatı ya da daha seyrek olarak endoskopik işlemler gündeme gelebilir.
Test reflüyü göstermezse, hekiminiz yakınmalarınızın başka nedenlerini araştırabilir.
Olası riskler
MedlinePlus'a göre pH izleminin riskleri seyrektir. Tüpün yerleştirilmesi sırasında kalp ritminde düzensizlik ya da kusma olursa kusmuğun soluk borusuna kaçması gibi seyrek riskler bildirilmiştir. Kablosuz kapsül yönteminde, kapsülün yerleştirildiği endoskopiye bağlı riskler geçerlidir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Test sırasında ya da sonrasında nefes almakta güçlük, şiddetli göğüs ağrısı ya da bayılma hissi olursa
- Kan kustuysanız ya da siyah, katran gibi dışkılama olduysa
Testi yapan merkezi arayın:
- Tüp yerinden çıktıysa ya da kaydedici çalışmıyorsa
- Kapsül yöntemiyle yapılan testten sonra yutkunurken giderek artan ağrı ya da lokma takılması hissediyorsanız
Hekime başvurun (test öncesi değerlendirme için):
- Mide yanması ve ekşime haftada birkaç kez oluyorsa ya da tedaviye rağmen geçmiyorsa
- Yutma güçlüğü, kilo kaybı veya kansızlık gibi belirtiler eşlik ediyorsa
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
pH metre testi ne kadar sürer?
MedlinePlus'a göre tüple yapılan test genellikle 24 saat sürer. Kablosuz kapsül yönteminde ölçüm daha uzun sürebilir; kapsül dört ile on gün içinde kendiliğinden düşer.
pH metre testi sırasında yemek yiyebilir miyim?
Ölçümün gerçek yaşamı yansıtması için genellikle olağan beslenmenizi sürdürmeniz ve yemek saatlerinizi günlüğe yazmanız istenir. Merkezin size verdiği talimata uyun.
Test öncesinde reflü ilaçlarımı bırakmam gerekir mi?
MedlinePlus'a göre bazı reflü ilaçları test sonucunu etkileyebilir. Ancak testin amacına göre ilaçların bırakılması ya da sürdürülmesi istenebilir; bu kararı hekiminizle birlikte verin.
Empedans testi neyi gösterir?
NIDDK'ye göre tüple yapılan izlem hem asidik hem de asidik olmayan reflüyü ölçebilir. Empedans ölçümü, asit içermeyen geri kaçışların da yakınmalarla ilişkisini değerlendirmeye yardımcı olur.
pH metre testini hangi doktor ister?
Test genellikle gastroenteroloji uzmanınca istenir ve değerlendirilir. Ses kısıklığı ya da öksürük gibi yakınmalarda kulak burun boğaz uzmanı, reflü ameliyatı planlanırken genel cerrahi uzmanı da test isteyebilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Barrett özofagusu
- Göğüs ağrısı
- Hazımsızlık (dispepsi)
- Kronik öksürük
- Mide fıtığı (hiatal herni)
- Reflü
- Ses kısıklığı
- Yemek borusu iltihabı (özofajit)
- Özofagus manometrisi
- pH metre ve empedans testi
- Üst gastrointestinal endoskopi
- Çocuk Gastroenterolojisi
- Genel Cerrahi
- Gastroenteroloji
- Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
