Vajinal enfeksiyon (vajinit) nedir? Belirtileri ve tedavisi

Vajinit nedir?

MedlinePlus vajiniti, vajinanın iltihaplanması ya da enfeksiyonu olarak tanımlar. Vajinada doğal olarak bulunan bakteriler ve mantarlar belirli bir denge içindedir. Bu denge bozulduğunda ya da dışarıdan bir mikrop bulaştığında vajinit gelişebilir.

Vajinit tek bir hastalık değildir; farklı nedenlerin yol açtığı benzer yakınmaları anlatan genel bir terimdir. Bu nedenle akıntının rengi, kıvamı, kokusu ve eşlik eden belirtiler, olası nedeni anlamak için önemli ipuçları verir.

Normal akıntı nasıl olmalı?

NHS'e göre vajinal akıntı olağandır ve kadınların büyük çoğunluğunda görülür. Akıntı vajinayı nemli ve temiz tutmaya, enfeksiyonlara karşı korumaya yardımcı olur. Normal akıntı:

• Berrak ya da beyaz renkte olur
• Kıvamı yapışkan ve koyu ya da kaygan ve sulu olabilir
• Belirgin, rahatsız edici bir kokusu yoktur

NHS'e göre akıntının miktarı ve kıvamı adet döngüsü boyunca, gebelikte, cinsel etkinlikle ve kullanılan doğum kontrol yöntemine göre değişebilir. Bu değişiklikler tek başına hastalık belirtisi değildir.

Vajinit türleri ve belirtileri

MedlinePlus ve NHS'in tarif ettiği başlıca türler şunlardır.

Bakteriyel vajinoz

NHS'e göre bakteriyel vajinoz, vajinadaki bakterilerin dengesinin bozulmasıdır. MedlinePlus'a göre 15–44 yaş arasındaki kadınlarda en sık görülen vajinit türüdür. Belirtileri:

• Özellikle cinsel ilişkiden sonra belirginleşen, balık kokusunu andıran kötü kokulu akıntı
• Gri-beyaz renkli, ince ve sulu akıntı

NHS'e göre bakteriyel vajinozu olan kadınların yaklaşık yarısında hiçbir belirti olmaz; kaşıntı ve yanma genellikle görülmez. Bakteriyel vajinoz cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon sayılmaz; ancak NHS'e göre cinsel etkinlik bu durumu tetikleyebilir ya da eşe geçmesine yol açabilir. NHS ayrıca bakteriyel vajinozun vajinanın doğal asitliğini azaltarak cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yakalanma riskini artırabileceğini belirtir.

Mantar enfeksiyonu (kandidiyazis)

MedlinePlus'a göre vajinada doğal olarak bulunan Candida adlı mantarın aşırı çoğalmasıyla gelişir. Belirtileri:

• Lor peynirine benzeyen, beyaz, koyu kıvamlı akıntı
• Belirgin kaşıntı, kızarıklık ve yanma

MedlinePlus'a göre antibiyotik kullanımı, gebelik, kontrolsüz diyabet ve kortizon grubu ilaçlar mantar enfeksiyonu riskini artırır. Ayrıntı için Vajinal mantar enfeksiyonu yazımıza bakabilirsiniz.

Trikomonas enfeksiyonu

MedlinePlus'a göre trikomonas, bir parazitin yol açtığı ve cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Belirtileri:

• Yeşil, sarı ya da gri renkli, köpüklü olabilen kötü kokulu akıntı
• Kaşıntı ve yanma

Cinsel yolla bulaştığı için eşin de değerlendirilmesi ve tedavi edilmesi gerekebilir.

Enfeksiyon dışı nedenler

MedlinePlus'a göre vajinit her zaman bir mikroptan kaynaklanmaz:

• Tahriş ve alerji: Vajinal spreyler, vajina içinin yıkanması (vajinal duş), parfümlü sabunlar ve benzeri ürünlere karşı duyarlılık
• Hormon değişiklikleri: Gebelik ya da menopoz döneminde östrojen düzeyindeki değişiklikler vajina dokusunu inceltip kurutabilir; bkz. Menopoz belirtileri

Benzer belirtiler veren diğer durumlar

NHS'e göre akıntıya kasık ağrısı ya da adet arası kanama eşlik ediyorsa klamidya veya bel soğukluğu (gonore), genital bölgede su toplamış kabarcıklar ya da yaralar varsa genital uçuk (herpes) gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar düşünülmelidir. Bu durumlar ayrıca test ve tedavi gerektirir.

Risk etkenleri

MedlinePlus ve NHS'in saydığı risk etkenleri şunlardır:

• Antibiyotik kullanımı
• Vajina içini yıkamak (vajinal duş)
• Parfümlü sabun, köpük, vajinal deodorant ve ıslak mendil kullanmak
• Rahim içi araç (spiral) kullanımı; NHS bunu bakteriyel vajinozla ilişkili etkenler arasında sayar
• Korunmasız cinsel ilişki, yeni ya da birden fazla eş
• Gebelik
• Kontrolsüz diyabet
• Menopoz
• Sigara (NHS bakteriyel vajinozdan korunmak için sigaradan uzak durmayı önerir)

Nasıl teşhis edilir?

MedlinePlus'a göre hekim önce yakınmalarınızı ve sağlık geçmişinizi sorar, ardından jinekolojik muayene yapar. Muayene sırasında vajinadan alınan akıntı örneği mikroskopla incelenir. Gerekirse cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yönelik testler de istenebilir.

Görüşmede şu bilgileri paylaşmak tanıyı kolaylaştırır:

• Akıntının rengi, kıvamı ve kokusundaki değişiklikler
• Belirtilerin ne zaman başladığı, daha önce benzer yakınma yaşayıp yaşamadığınız
• Son dönemde antibiyotik kullanıp kullanmadığınız
• Gebelik olasılığınız
• Kullandığınız hijyen ürünleri
• Yeni bir eşinizin olup olmadığı

Eczaneden aldığınız ürünleri kullanmaya başlamadan önce hekime başvurmanız, testlerin daha doğru sonuç vermesini sağlar.

Tedavi nasıl yapılır?

Tedavi, vajinitin nedenine göre değişir. MedlinePlus'a göre:

• Bakteriyel vajinoz ve trikomonas: Hekimin reçete ettiği antibiyotiklerle tedavi edilir. NHS'e göre bakteriyel vajinoz tedavisinde antibiyotikler tablet, jel ya da krem olarak verilebilir.
• Mantar enfeksiyonu: Mantar öldürücü krem ya da ilaçlarla tedavi edilir.
• Tahrişe bağlı vajinit: Soruna yol açan ürünün belirlenip kullanılmaması gerekir.
• Hormon değişikliğine bağlı vajinit: Hekim, vajinaya uygulanan östrojenli kremleri değerlendirebilir.

İlaçları hekimin önerdiği şekilde ve sürede kullanmak önemlidir; belirtiler erken geçse bile tedaviyi yarıda bırakmayın. Antibiyotiklerle ilgili genel bilgi için Antibiyotiklerin doğru kullanımı yazımıza bakabilirsiniz.

Tekrarlayan bakteriyel vajinoz

NHS'e göre bakteriyel vajinoz tedaviden sonraki aylar içinde sıklıkla yeniden ortaya çıkabilir. Bir yılda dört kezden fazla tekrarlayan durumlarda hekim daha uzun süreli bir tedavi planı önerebilir.

Gebelikte vajinit

NHS'e göre gebelikteki bakteriyel vajinoz, gebeliklerin çoğunda soruna yol açmaz; ancak erken doğum ya da düşük gibi komplikasyonlar için küçük bir risk taşır. Bu nedenle gebelikte akıntınızda değişiklik fark ederseniz hekiminize ya da ebenize bilgi verin; gebelikte kullanılacak ilaçlara hekim karar verir.

Korunma

NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Genital bölgeyi yalnızca ılık su ve parfümsüz, yumuşak bir sabunla dıştan yıkamak
• Vajina içini yıkamamak (vajinal duş yapmamak)
• Parfümlü sabun, köpük, vajinal deodorant ve kokulu ıslak mendil kullanmamak
• Küvette banyo yerine duş tercih etmek
• İç çamaşırlarını sert deterjanlarla yıkamamak
• Pamuklu iç çamaşırı giymek, ısıyı ve nemi hapseden dar giysilerden kaçınmak
• Cinsel ilişkide prezervatif kullanmak
• Sigara içmemek

Vajinit için hangi doktora gidilir?

İlk değerlendirme için aile hekiminize ya da kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurabilirsiniz. Muayenede alınan akıntı örneği çoğu zaman nedeni ayırt etmeye yeterlidir. Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon düşünülürse ek testler yapılır ve gerekirse eşin de değerlendirilmesi istenir. Tekrarlayan ya da tedaviye yanıt vermeyen durumlarda hekim, örneğin kültür gibi ileri testlerle nedeni daha ayrıntılı araştırabilir; altta yatan diyabet gibi bir sorun düşünülürse ilgili branşa yönlendirme yapılabilir. Muayeneye gitmeden önceki bir-iki gün vajinal krem ya da ovül kullanmamak, alınacak örneğin daha doğru değerlendirilmesine yardımcı olabilir; bu konuda sağlık ekibinin önerisine uyun.