Klamidya enfeksiyonu nedir? Belirtileri, testi ve tedavisi

Klamidya nedir?

CDC, klamidyayı hem kadınlarda hem erkeklerde enfeksiyona yol açabilen yaygın bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyon (CYBE) olarak tanımlar. Enfeksiyon rahim ağzı, idrar yolu, makat (rektum), boğaz ve gözlerde yerleşebilir.

Klamidyanın en önemli özelliği sessiz seyretmesidir. Belirti vermediği için fark edilmeden aylarca sürebilir ve bu sürede üreme organlarına zarar verebilir. CDC'ye göre tedavi edilmeyen klamidya kadınların üreme sistemine kalıcı zarar verebilir ve gebeliği zorlaştırabilir ya da imkânsız hâle getirebilir. Bu nedenle risk taşıyan kişilerde belirti olmasa da düzenli test önemlidir.

Nasıl bulaşır?

NHS'e göre klamidya vajina sıvısı ve meni yoluyla bulaşır. Başlıca bulaşma yolları şunlardır:

• Prezervatif kullanılmadan yapılan vajinal, anal veya oral seks
• Cinsel organların birbirine teması (boşalma olmasa bile)
• Yıkanmamış ya da her kullanımda yeni prezervatifle örtülmemiş cinsel oyuncakların paylaşılması
• NHS'e göre enfekte meni veya vajina sıvısının ellerle göze taşınması
• CDC'ye göre doğum sırasında enfekte anneden bebeğe

Klamidya geçirmiş ve tedavi olmuş biri, enfekte bir kişiyle korunmasız ilişkiye girerse yeniden enfekte olabilir. CDC bu nedenle tedaviden sonra da korunma önlemlerinin sürdürülmesini vurgular.

Belirtileri nelerdir?

NHS'e göre klamidyası olan kişilerin çoğunda belirti yoktur. Belirti olduğunda, enfeksiyondan sonraki bir hafta ile birkaç ay arasında ortaya çıkabilir.

Kadınlarda

NHS ve CDC'nin sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Olağan dışı vajinal akıntı
• Cinsel ilişki sonrasında ya da adet dönemleri arasında kanama
• İdrar yaparken ağrı veya yanma
• Alt karın bölgesinde ağrı

Erkeklerde

• Penisten beyaz, bulanık ya da sulu akıntı
• Cinsel organ çevresinde yanma veya kaşıntı
• Testislerde ağrı ya da şişlik
• İdrar yaparken ağrı veya yanma

Makat, boğaz ve göz

NHS'e göre enfeksiyon makatta ağrı, kanama ya da akıntıya yol açabilir. Boğaz enfeksiyonu boğaz ağrısı yapabilir; gözdeki enfeksiyon ise gözde kızarıklık, ağrı ve akıntıyla seyredebilir. Göz iltihabı hakkında genel bilgi için Konjonktivit yazısına bakabilirsiniz.

Bu belirtilerin bazıları bel soğukluğu, idrar yolu enfeksiyonu ya da vajinal enfeksiyonlarla da görülebilir. Belirtilere bakarak ayırt etmek mümkün olmadığı için test gerekir. Bkz. Bel soğukluğu (gonore)

Kimler test yaptırmalı?

CDC'nin önerilerine göre şu gruplar belirti olmasa da yılda bir kez test yaptırmalıdır:

• Cinsel olarak aktif 25 yaş altı kadınlar
• Yeni ya da birden fazla partneri olan veya partnerinde CYBE bulunan 25 yaş ve üzeri kadınlar
• Erkeklerle ilişki kuran erkekler

NHS de 25 yaş altındaki cinsel olarak aktif kişilerin düzenli test yaptırmasını önerir. Bunlara ek olarak şu durumlarda test yaptırmak önemlidir:

• Belirtiniz varsa
• Partnerinizde klamidya ya da başka bir CYBE saptandıysa
• Prezervatifsiz ilişkiye girdiyseniz
• Gebeyseniz ya da gebelik planlıyorsanız

Test nasıl yapılır?

NHS'e göre klamidya testi basittir ve genellikle şu yollardan biriyle yapılır:

• İdrar örneği: Özellikle erkeklerde sık kullanılır.
• Sürüntü (swab) örneği: Vajinadan, makattan ya da boğazdan pamuklu küçük bir çubukla örnek alınır. NHS'e göre bazı durumlarda kişi örneği kendisi alabilir.

Test genellikle acı vermez ve kısa sürer. Sonuçlar gizlilik içinde size iletilir; pozitif çıkarsa tedavi aynı süreçte planlanabilir. Test sonucunuz negatif çıksa bile risk durumunuz sürüyorsa testi düzenli aralıklarla tekrarlamanız önerilir. Klamidya testi yaptırırken gonore, HIV ve frengi gibi diğer CYBE'ler için de test yaptırmanız önerilebilir. Bkz. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

Tedavisi nasıl yapılır?

CDC'ye göre doğru tedavi klamidyayı iyileştirebilir. NHS'e göre tedavi, tek doz ya da 7–14 gün süren bir antibiyotik kürüyle yapılır. Hangi antibiyotiğin ve ne kadar süre kullanılacağına hekiminiz karar verir.

Tedavi sırasında ve sonrasında dikkat edilmesi gerekenler:

• İlaçları eksiksiz kullanın: Belirtileriniz geçse bile kürü yarıda bırakmayın. Başkasının antibiyotiğini kullanmayın ve kendi ilacınızı paylaşmayın. Ayrıntılar için Antibiyotiklerin doğru kullanımı
• Cinsel ilişkiye ara verin: NHS, siz ve partneriniz tedaviyi bitirene kadar vajinal, anal veya oral seks yapılmamasını önerir. CDC, tek doz tedaviden sonra yedi gün beklenmesini ya da yedi günlük tedavinin tamamlanmasını önerir.
• Partnerlerinizi bilgilendirin: Son dönemdeki partnerlerinizin de test edilmesi ve tedavi alması gerekir; aksi hâlde enfeksiyon size yeniden geçebilir.
• Kontrol testi: CDC, yeniden enfeksiyon sık olduğu için tedaviden yaklaşık üç ay sonra tekrar test yaptırılmasını önerir. NHS, gebelerde tedaviden sonra kontrol testi yapılmasını önerir.

Tedavi edilmezse ne olur?

CDC ve NHS'e göre tedavi edilmeyen klamidya şu sorunlara yol açabilir:

• Pelvik inflamatuvar hastalık (PİH): Enfeksiyon rahim, tüpler ve yumurtalıklara yayılabilir. CDC'ye göre bu durum tüpleri tıkayan yara dokusuna, uzun süren kasık ağrısına, dış gebeliğe ve kısırlığa yol açabilir. Bkz. Dış gebelik
• Testis enfeksiyonu: NHS'e göre erkeklerde testislerde ağrılı iltihap gelişebilir.
• Reaktif artrit: NHS'e göre enfeksiyona bağlı olarak eklemlerde iltihap gelişebilir.
• HIV riskinde artış: CDC, tedavi edilmeyen klamidyanın HIV'e yakalanma ya da bulaştırma riskini artırabileceğini belirtir. Bkz. HIV enfeksiyonu

Gebelikte klamidya

CDC'ye göre gebelikte tedavi edilmeyen klamidya bebek için ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir; enfeksiyon doğum sırasında bebeğe geçebilir. NHS'e göre bebekte göz iltihabı ve zatürre gelişebilir. CDC, enfeksiyonun hızla tedavi edilmesinin bu riskleri azalttığını belirtir. Gebelikte kullanılacak ilacı gebelik takibinizi yapan hekim seçer. NHS, gebelerde tedaviden sonra kontrol testi yapılmasını önerir.

Tanıdan sonra: partneri bilgilendirmek

Klamidya tanısı almak kaygı, utanç ya da öfke gibi duygulara yol açabilir. Oysa klamidya çok yaygın bir enfeksiyondur ve tanı almak, sorumlu bir adım atıldığını gösterir. Belirti vermediği için enfeksiyonun ne zaman ve kimden bulaştığını anlamak çoğu zaman mümkün değildir; bu nedenle tanı tek başına bir aldatılma ya da suçlama göstergesi değildir.

Tedavinin başarılı olması için son dönemdeki partnerlerin de test edilip tedavi alması gerekir. NHS, cinsel sağlık birimlerinin partnerleri bilgilendirme konusunda yardımcı olabildiğini ve bunun kimliğiniz açıklanmadan yapılabildiğini belirtir. Türkiye'de de sağlık bilgileriniz hasta mahremiyeti kapsamında korunur; partnerlerinizi nasıl bilgilendireceğinizi hekiminizle konuşabilirsiniz. Bkz. Hasta mahremiyeti

Nasıl korunulur?

CDC ve NHS'in önerileri şunlardır:

• Her vajinal, anal ve oral ilişkide doğru biçimde prezervatif kullanmak
• Test edilmiş ve enfeksiyonu olmayan tek bir partnerle karşılıklı tek eşli ilişki
• Risk durumunuza göre yılda en az bir kez ve her yeni partnerden önce test yaptırmak
• Cinsel oyuncakları paylaşmamak ya da her kullanımda yıkayıp yeni prezervatifle örtmek
• Tanı aldığınızda partnerlerinizi bilgilendirmek