Kısaca
Özofagus manometrisi, yemek borusunun (özofagus) yutkunma sırasında düzgün kasılıp gevşeyip gevşemediğini ölçen bir testtir. MedlinePlus'a göre burundan yemek borusuna ve mideye kadar ilerletilen, basınca duyarlı ince bir tüp kullanılır; kişi küçük yudumlarla su yutarken yemek borusunun farklı bölümlerindeki kas basınçları kaydedilir. Test özellikle yutma güçlüğünün ve diğer testlerle açıklanamayan mide yanmasının nedenini araştırmak için yapılır. Akalazya gibi yemek borusu hareket bozukluklarının tanısında temel testlerden biridir. MedlinePlus'a göre test yaklaşık bir saat sürer; tüp yerleştirilirken öğürme ve boğazda rahatsızlık hissedilebilir.
Özofagus manometrisi nedir?
Yemek borusu, ağızdan mideye uzanan kaslı bir borudur. Yutkunduğumuzda yemek borusunun duvarındaki kaslar yukarıdan aşağıya doğru dalga biçiminde sırayla kasılarak lokmayı mideye iter. Yemek borusunun alt ucunda ise alt özofagus sfinkteri adı verilen bir kas halkası bulunur. Bu halka normalde kapalı durarak mide içeriğinin yukarı kaçmasını engeller, yutma sırasında ise gevşeyerek lokmanın mideye geçmesini sağlar.
"Manometri" basınç ölçümü anlamına gelir. MedlinePlus özofagus manometrisini, yemek borusunun düzgün kasılıp gevşeyip gevşemediğini ölçen bir test olarak tanımlar. Test sırasında kullanılan tüp boyunca yerleştirilmiş algılayıcılar, yemek borusunun farklı bölümlerindeki basınçları aynı anda kaydeder. Böylece hem yemek borusu kaslarının kasılma gücü ve sırası hem de alt kas halkasının basıncı ve gevşeme yeteneği değerlendirilir.
Manometri bir görüntüleme testi değildir; yemek borusunun içini kamerayla göstermez. Yemek borusunun nasıl çalıştığını, yani işlevini ölçer. Bu nedenle çoğu zaman endoskopi ile birlikte değerlendirilir: Endoskopi yapısal sorunları (iltihap, daralma, kitle) gösterirken, manometri hareket bozukluklarını ortaya koyar. Bkz. Endoskopi nedir?
Neden yapılır?
MedlinePlus'a göre test, yemek borusunun düzgün kasılıp gevşeyip gevşemediğini değerlendirmek için yapılır ve özellikle diğer testler yeterli bilgi vermediğinde yutma güçlüğü ya da mide yanmasının nedenini bulmaya yardımcı olur. Başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Yutma güçlüğünün araştırılması: Lokmanın göğüste takıldığı hissi, yemek borusu kaslarının düzgün çalışmamasından kaynaklanabilir. Bkz. Yutma güçlüğü (disfaji)
- Akalazya tanısı: NHS ve MedlinePlus, manometriyi akalazyanın tanısında kullanılan başlıca testler arasında sayar. Akalazyada alt kas halkası yutma sırasında gevşemez ve yemek borusu kasları düzenli dalgalar hâlinde kasılmaz. Bkz. Akalazya nedir?
- Reflü ile ilişkili sorunlar: MedlinePlus'a göre test, mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasına (reflüye) yol açabilen zayıf bir alt kas halkasını gösterebilir. Bkz. Reflü nedir?
- Yemek borusu kaslarının olağan dışı kasılmaları: MedlinePlus'a göre test, besinlerin mideye düzgün iletilmesini engelleyen anormal kasılmaları saptayabilir.
MSD Manuals'a göre manometri, kalp kaynaklı ağrıya benzeyen göğüs ağrısına yol açabilen yemek borusu spazmının değerlendirilmesinde de kullanılır. Ancak yeni başlayan göğüs ağrısında önce kalp kaynaklı nedenlerin değerlendirilmesi gerekir. Bkz. Göğüs ağrısı nedenleri
Manometri ve diğer yemek borusu testleri
Yemek borusu yakınmalarında manometri çoğu zaman diğer testlerle birlikte kullanılır. Her testin yanıtladığı soru farklıdır:
- Endoskopi: Yemek borusunun iç yüzeyini kamerayla gösterir. MSD Manuals'a göre akalazya şüphesinde benzer belirtilere yol açabilen kanserin dışlanması için sıklıkla yapılır.
- Baryumlu yutma grafisi: İçilen kontrast sıvının yemek borusundan geçişi röntgenle izlenir. MSD Manuals'a göre akalazyada genişlemiş bir yemek borusu ve alt uçta daralma görülebilir.
- Fonksiyonel lümen görüntüleme probu (FLIP): MedlinePlus ve MSD Manuals'a göre bazı merkezlerde yemek borusunun açılabilirliğini değerlendirmek için kullanılır.
- pH izlemi: NIDDK'ye göre yemek borusuna mide asidi kaçışını saptamanın en doğru yoludur ve reflü tanısını doğrulamak için kullanılır. Bkz. pH metre ve empedans testi
Hangi testlerin hangi sırayla yapılacağına yakınmalarınıza göre hekiminiz karar verir.
İşlem öncesi hazırlık
MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:
- Açlık: Testten önceki sekiz saat boyunca bir şey yememeniz ve içmemeniz istenir. Test sabah yapılacaksa gece yarısından sonra bir şey yiyip içmemeniz söylenebilir.
- İlaçlar: Kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri, bitkisel ürünleri ve takviyeleri hekiminize bildirin. Bazı ilaçlar yemek borusu kaslarının çalışmasını etkileyebileceği için testten önce bir süre ara verilmesi istenebilir. Bu kararı hekiminizle birlikte verin; ilaçlarınızı kendi kararınızla bırakmayın.
Test burundan yapıldığı için burunla ilgili sorunlarınızı ve yutma güçlüğünüzün ayrıntılarını önceden paylaşmanız, hekimin testi planlamasına yardımcı olur.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Özofagus manometrisi nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre test genellikle şu adımlarla ilerler:
- Burun deliğinizin içine, tüpün geçişini kolaylaştırmak ve rahatsızlığı azaltmak için uyuşturucu bir ilaç uygulanır.
- Basınca duyarlı ince bir tüp burnunuzdan geçirilerek yemek borusuna ve oradan mideye kadar ilerletilir.
- Tüp doğru yere yerleştirildikten sonra size küçük yudumlarla su yutmanız söylenir.
- Her yutkunmada yemek borusunun farklı bölümlerindeki kas basınçları kaydedilir. MedlinePlus'a göre tüp yavaş yavaş geri çekilirken ölçümler sürdürülür.
- Ölçümler tamamlandığında tüp çıkarılır.
MedlinePlus'a göre test yaklaşık bir saat sürer. Ölçümler her yutkunmada alındığı için test sırasında size verilen yönlendirmelere uymanız, sonuçların güvenilir olması açısından önemlidir.
Ne hissedilir?
MedlinePlus'a göre tüp burundan ve boğazdan geçerken öğürme hissi ve boğazda rahatsızlık olabilir. Burnun uyuşturulması bu rahatsızlığı azaltmaya yardımcı olur. Tüp yerleştirildikten sonra çoğu kişi testi daha rahat tolere eder.
İşlem sonrası
Tüp çıkarıldıktan sonra ne zaman yiyip içebileceğiniz ve ilaçlarınıza ne zaman yeniden başlayacağınız size bildirilir; verilen talimata uyun. MedlinePlus'a göre testten sonra boğaz ağrısı ya da hafif burun kanaması olabilir; bu yakınmalar genellikle hafiftir.
Sonuçlar
MedlinePlus'a göre normal sonuçta yutkunma sırasında alt kas halkasının basıncı ve gevşemesi ile yemek borusu kaslarının kasılmaları olağan şekildedir. Olağan dışı bir sonuç şunlara işaret edebilir:
- Akalazya
- Reflüye yol açabilen zayıf bir alt kas halkası
- Besinlerin mideye düzgün iletilmesini engelleyen anormal kas kasılmaları
Sonuçlar, yakınmalarınız ve diğer test sonuçlarınızla birlikte değerlendirilir. Sonuç görüşmesinde hekiminize, ölçümlerin yakınmalarınızı açıklayıp açıklamadığını, başka bir teste gerek olup olmadığını ve sonuçlara göre hangi tedavi seçeneklerinin bulunduğunu sorabilirsiniz.
Manometrinin yol gösterdiği iki durum
Akalazya: MSD Manuals'a göre akalazyada yemek borusu kasılmaları bozulur, alt kas halkası yutma sırasında olağan şekilde gevşemez ve bu halkanın dinlenme basıncı artar. MSD Manuals, manometriyi akalazya tanısında başlıca test olarak sayar; tanıda baryumlu grafi ve endoskopi de kullanılır. Akalazyanın tedavisinde balonla genişletme, kas liflerinin kesilmesi (miyotomi) ve botulinum toksini enjeksiyonu gibi seçenekler vardır. Bkz. Akalazya nedir?
Yemek borusu spazmı: MSD Manuals'a göre bu durumda yemek borusunun lokmayı ileten olağan kasılmaları zaman zaman lokmayı ilerletemeyen düzensiz kasılmalarla yer değiştirir. Göğüs kemiğinin arkasında sıkışma şeklinde ağrı ve yutma güçlüğü görülebilir; ağrı kalp kaynaklı ağrıya benzeyebilir ve sıcak ya da soğuk içeceklerle tetiklenebilir. MSD Manuals, hekimlerin önce kalp hastalığını dışladığını ve manometrinin spazmların en hassas ve ayrıntılı değerlendirmesini sağladığını belirtir.
Olası riskler
MedlinePlus'a göre özofagus manometrisinin riskleri azdır ve genellikle hafiftir:
- Hafif burun kanaması
- Boğaz ağrısı
- Çok seyrek olarak yemek borusunun delinmesi (perforasyon)
Testten sonra şiddetli göğüs ya da karın ağrısı, ateş, nefes darlığı veya kan kusma gibi beklenmeyen yakınmalar ortaya çıkarsa hemen sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Testten sonra şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da ateş geliştiyse
- Kan kustuysanız
- Durmayan burun kanaması varsa
Hekime başvurun (test öncesi değerlendirme için):
- Yutma güçlüğünüz birkaç haftadır sürüyor ya da artıyorsa
- Yediğiniz yiyecekler sindirilmeden ağzınıza geri geliyorsa
- Mide yanması tedaviye rağmen geçmiyorsa
- İstemeden kilo kaybediyorsanız
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Özofagus manometrisi acıtır mı?
MedlinePlus'a göre tüp burundan ve boğazdan geçerken öğürme ve boğazda rahatsızlık hissedilebilir. Burun uyuşturulduğu için rahatsızlık azaltılır; test genellikle uyanıkken yapılır.
Özofagus manometrisi ne kadar sürer?
MedlinePlus'a göre test yaklaşık bir saat sürer.
Manometri ile endoskopi arasındaki fark nedir?
Endoskopi yemek borusunun içini kamerayla gösterir ve iltihap, daralma ya da kitle gibi yapısal sorunları ortaya koyar. Manometri ise yemek borusunun nasıl çalıştığını, yani kas kasılmalarını ve basınçları ölçer.
Manometri testinden önce aç kalmak gerekir mi?
Evet. MedlinePlus'a göre testten önceki sekiz saat boyunca bir şey yenmemeli ve içilmemelidir. Test sabah yapılacaksa gece yarısından sonra bir şey yiyip içmemeniz istenebilir.
Manometri sonucu normal çıkarsa ne olur?
Normal sonuç, yemek borusu kaslarının ve alt kas halkasının ölçüm sırasında olağan çalıştığını gösterir. Yakınmalarınız sürüyorsa hekiminiz endoskopi ya da pH izlemi gibi başka testlerle nedeni araştırmaya devam edebilir.
Özofagus manometrisini hangi doktor ister?
MedlinePlus'a göre test gastroenteroloji uzmanınca yapılır. Akalazya gibi ameliyat gerektirebilecek durumlarda genel cerrahi uzmanı da sürece katılabilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
