Miyokard perfüzyon sintigrafisi (kalp sintigrafisi) nedir?

Miyokard perfüzyon sintigrafisi nedir?

Kalp, kendi kasını besleyen koroner atardamarlar aracılığıyla kan alır. Bu damarlarda daralma varsa, kalp dinlenirken yeterli kan akımı sağlanabilir; ancak egzersiz gibi kalbin daha fazla çalışması gereken durumlarda daralmış damarın beslediği bölge yeterince kan alamayabilir. Bu durum göğüs ağrısı (angina) ya da nefes darlığı gibi belirtilere yol açabilir. Bkz. Koroner arter hastalığı

Miyokard perfüzyon sintigrafisinde damardan verilen az miktardaki radyoaktif madde kan yoluyla kalp kasına ulaşır. MedlinePlus'a göre özel bir kamera, bu maddenin kan içinde nasıl ilerleyip kalbe ulaştığını gösteren görüntüler oluşturur; British Heart Foundation'a göre bu görüntüler kalp kasına giden kan akımını gösterir. MedlinePlus'a göre hekim, zorlanma ve dinlenme sırasında alınan iki görüntü setini bilgisayarda karşılaştırır. Bu karşılaştırma, kalp hastalığı olup olmadığını ya da var olan kalp hastalığının kötüleşip kötüleşmediğini anlamaya yardımcı olabilir. MedlinePlus'a göre olağan dışı bulgular şunlara işaret edebilir:

• Kalp kasının bir bölümüne giden kan akımının azalması (en olası neden, kalp kasını besleyen damarlardan birinin ya da birkaçının daralması veya tıkanmasıdır),
• Geçirilmiş kalp krizine bağlı yara dokusu.

Bkz. Sintigrafi nedir?

Tetkik neden iki aşamalı yapılır?

NHLBI'ye göre bazı kalp sorunları yalnızca kalp yoğun çalışırken ya da hızlı atarken ortaya çıkar. Bu nedenle ilk görüntü seti, egzersiz ya da ilaçla yapılan zorlanmanın hemen ardından alınır. NHLBI'ye göre ikinci görüntü seti, kalp atışı normale döndükten sonra aynı gün ya da ertesi gün alınır ve her görüntü seti yaklaşık 15–30 dakika sürer.

NHLBI, nükleer kalp taramasının kan akımı sorunlarının yanı sıra geçirilmiş kalp krizine bağlı kas hasarını ve kalbin pompalama işlevini değerlendirmeye de yardımcı olabileceğini belirtir. Bu yönüyle tetkik, yalnızca "damar daralması var mı?" sorusuna değil, kalp kasının genel durumuna dair sorulara da yanıt arar.

Hangi durumlarda istenir?

MedlinePlus ve British Heart Foundation'ın saydığı başlıca nedenler şunlardır:

• Kalp kasının yeterli kan alıp almadığını değerlendirmek
• Koroner arter hastalığı tanısına yardımcı olmak
• Yeni başlayan göğüs ağrısının ya da kötüleşen anjinanın nedenini araştırmak. Bkz. Göğüs ağrısı nedenleri
• Kalp hastalığı için uygulanan tedavinin (ilaç, balon anjiyoplasti ya da kalp ameliyatı) ne kadar işe yaradığını değerlendirmek
• Kalp hastalığı ya da komplikasyonları açısından yüksek risk taşıyıp taşımadığınızı anlamak
• Bir egzersiz programına başlamadan ya da bir ameliyattan önce değerlendirme yapmak
• Kalp krizi geçirdikten sonraki dönemde neler beklenebileceğini öngörmek

MedlinePlus'a göre sonuçlar ayrıca kalbin ne kadar iyi pompaladığını ve kalbin büyüyüp büyümediğini görmeye, koroner kalp hastalığında uygun tedaviyi belirlemeye yardımcı olabilir. British Heart Foundation, koroner damarlarda daralma düşünüldüğünde stent ya da bypass ameliyatı önerilebileceği için hekimlerin bu tür tetkiklere yönlendirebileceğini belirtir. Bkz. EKG nedir?

Hazırlık

Hazırlık talimatları merkeze göre değişebilir; size verilen yazılı talimata uyun. Kaynaklarda öne çıkan noktalar şunlardır:

• Kafein yasağı: MedlinePlus ve British Heart Foundation, tetkikten önceki 24 saat boyunca kafeinden kaçınılmasını önerir. MedlinePlus'a göre bu; çay ve kahveyi, "kafeinsiz" yazanlar dahil tüm gazlı içecekleri, çikolatayı ve kafein içeren bazı ağrı kesicileri kapsar. British Heart Foundation yeşil çayı, enerji içeceklerini ve çikolatalı içecekleri de sayar. NHLBI de efor testinde kafeinli içeceklerin sonuçları etkileyebileceğini belirtir. Kafein aldıysanız bunu tetkikten önce ekibe söyleyin.
• Açlık: MedlinePlus'a göre gece yarısından sonra yiyip içmemeniz istenebilir; ilaç almanız gerekiyorsa birkaç yudum su içmenize izin verilir.
• İlaçlar: Kullandığınız tüm ilaçları hekiminize söyleyin. MedlinePlus'a göre bazı ilaçlara tetkikten önce ara vermeniz gerekip gerekmediğini hekiminiz söyler; hiçbir ilacı hekiminizle konuşmadan bırakmayın ya da değiştirmeyin. Şeker hastalığınız varsa açlık süresince ilaçlarınızın nasıl kullanılacağını önceden sorun.
• Giysi ve ayakkabı: MedlinePlus, rahat giysiler ve kaymayan, egzersize uygun ayakkabılar giyilmesini önerir.
• Gebelik ve emzirme: British Heart Foundation, gebelik olasılığı ya da emzirme durumunun önceden bildirilmesini ister; bu durumda tetkik yapılamayabilir.

Tetkik nasıl yapılır?

Tetkik iki bölümden oluşur: zorlanma (stres) ve dinlenme (istirahat) görüntülemesi. Bu bölümlerin sırası merkeze göre değişebilir. British Heart Foundation'a göre her iki bölüm aynı gün yapıldığında toplam süre yaklaşık 4 saattir; tetkik iki ayrı güne de bölünebilir ve bu durumda her gün yaklaşık 1–2 saat sürer.

Dinlenme görüntülemesi

MedlinePlus'a göre koldaki bir toplardamara damar yolu açılır ve işaretli madde (örneğin talyum ya da sestamibi) verilir. Yaklaşık 15–45 dakika bekledikten sonra kişi bir masaya uzanır ve gama kamera kalbin görüntülerini alır. British Heart Foundation'a göre çekim yaklaşık 20 dakika sürer. Bu sırada hareketsiz durmak önemlidir.

Zorlanma (stres) görüntülemesi

Kalp iki yoldan biriyle zorlanır:

• Egzersizle: Koşu bandında yürüyerek ya da sabit bisiklet çevirerek. Egzersiz yavaş başlar ve giderek zorlaşır.
• İlaçla: Egzersiz yapamayan kişilerde, kalbin egzersizdeki gibi çalışmasını taklit eden ya da damarları genişleten ilaçlar damardan verilir. MedlinePlus bu amaçla damar genişletici ilaçların ya da dobutamin adlı ilacın kullanıldığını belirtir.

MedlinePlus'a göre tetkik boyunca kan basıncı ve kalp ritmi (EKG) izlenir. Kalp en yoğun çalıştığı noktaya ulaştığında işaretli madde yeniden verilir. Ardından 15–45 dakika beklenir ve ikinci kez görüntü alınır. MedlinePlus, bu arada masadan kalkıp bir şeyler yiyip içmenize izin verilebileceğini belirtir.

British Heart Foundation'ın anlattığı sırada önce zorlanma bölümü yapılır; ardından dinlenme bölümü için bir saat ya da daha uzun bir ara verilir ve bu sürede radyoaktif maddenin vücuttan atılmasına yardımcı olmak için bol sıvı içmeniz istenir. Bölümlerin sırasını yapıldığı merkez belirler.

Tetkik sırasında ne hissedilir?

MedlinePlus'a göre:

• Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, yorgunluk, bacaklarda kramp ya da nefes darlığı olabilir. Böyle bir belirti olursa bunu hemen ekibe söyleyin; egzersiz durdurulabilir.
• Damar genişletici ilaç verildiğinde sıcaklık hissi, baş ağrısı, bulantı ya da kalbin hızlı attığı hissi görülebilir.
• Dobutamin verildiğinde baş ağrısı, bulantı ya da kalbin güçlü çarptığı hissi olabilir.

MedlinePlus'a göre seyrek olarak göğüste rahatsızlık, baş dönmesi ya da çarpıntı da olabilir; bu belirtilerden biri olursa tetkiki yapan kişiye hemen söyleyin. NHLBI'ye göre hekim, egzersiz ya da ilaca bağlı sorun riskini azaltmak için tetkik boyunca sizi yakından izler; kalp sorunu belirtisi görülürse ya da devam edemeyecek kadar yorulursanız test durdurulur.

Tetkikten sonra

British Heart Foundation'a göre tetkikten sonra yemek, içmek ve araç kullanmak dahil normal etkinliklerinize dönebilirsiniz. Verilen radyasyon miktarı küçüktür ve güvenli kabul edilir. Kaçınmanız gereken bir şey olup olmadığını ve sonuçlarınızı nasıl alacağınızı tetkiki yapan kişiye sorun. NHLBI'ye göre ilacın verildiği yerde morarma olabilir.

MedlinePlus'a göre normal bir sonuç çoğu zaman, yaşınızdaki ve cinsiyetinizdeki çoğu kişi kadar ya da daha uzun süre egzersiz yapabildiğiniz ve belirtilerde, kan basıncında, EKG'de ya da kalp görüntülerinde endişe verici bir değişiklik olmadığı anlamına gelir. Normal sonuç, koroner damarlardaki kan akımının büyük olasılıkla normal olduğunu gösterir.

Sonuçlar ne anlama gelir?

MedlinePlus'a göre olağan dışı bir sonuç şunlara işaret edebilir:

• Kalp kasının bir bölümüne giden kan akımında azalma
• Koroner atardamarlarda daralma ya da tıkanıklık
• Geçirilmiş kalp krizine bağlı yara dokusu

MedlinePlus, olağan dışı bir sonuçtan sonra hekimin; ilaç tedavisinde değişiklik, damar balonu ve stent gibi girişimler ya da bypass ameliyatı gibi seçenekleri değerlendirebileceğini belirtir. MedlinePlus'a göre sonuca bağlı olarak kalp kateterizasyonu gibi ek tetkikler gerekebilir; bazı durumlarda kalp dışındaki organ ve yapılar yanlış pozitif sonuca yol açabilir, ancak bunu önlemek için özel adımlar atılabilir. Bkz. Anjiyo nedir? MedlinePlus, sonuçların anlamının tetkikin yapılma nedenine, yaşınıza, kalp ve diğer hastalık öykünüze bağlı olduğunu belirtir.

Riskleri nelerdir?

British Heart Foundation'a göre bu tetkikte kullanılan radyasyon miktarı küçüktür ve genellikle yan etki ya da komplikasyon görülmez. MedlinePlus, seyrek de olsa şu sorunların gelişebileceğini belirtir:

• Kalp ritim bozuklukları
• Göğüs ağrısının (anginanın) artması
• Nefes alma sorunları
• Kan basıncında aşırı yükselme ya da düşme
• Ciltte döküntü

NHLBI'ye göre seyrek olarak işaretli maddeye karşı tedavi edilebilir bir alerjik tepki gelişebilir. NHLBI, koroner kalp hastalığı olan kişilerde zorlanma sırasında göğüs ağrısı olabileceğini ve bunun ilaçla rahatlatılabileceğini belirtir.

MedlinePlus'a göre riskleri hekiminiz tetkikten önce size açıklar.