Koroner BT anjiyografi nedir, nasıl çekilir?

Koroner BT anjiyografi nedir?

Koroner atardamarlar, kalp kasına oksijen taşıyan damarlardır. RadiologyInfo'ya (Amerikan Radyoloji Koleji ile Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin ortak hasta bilgilendirme sitesi) göre bu damarların iç yüzeyinde yağ, kolesterol ve kalsiyum gibi maddelerden oluşan plaklar birikebilir ve damarı daraltabilir. Bu duruma koroner arter hastalığı denir. Bkz. Koroner arter hastalığı

Koroner BT anjiyografide iyot içeren kontrast madde damar yolundan verilirken BT cihazı kalbin görüntülerini çeker. Kontrast madde damarların içini belirginleştirir. RadiologyInfo'ya göre elde edilen görüntüler üç boyutlu modellere dönüştürülebilir; ekranda incelenebilir, basılabilir ya da dijital ortama aktarılabilir. Halk arasında bu tetkike "BT anjiyo", "tomografik anjiyo" ya da "sanal anjiyo" da denir.

NHLBI (ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü), koroner kalp hastalığının tanısında kullanılan testler arasında koroner BT anjiyografiyi, koroner atardamarlardaki kan akışını özel röntgen görüntülemesiyle gösteren bir yöntem olarak sayar.

Kalsiyum skoru ile farkı nedir?

NHLBI'ye göre koroner kalsiyum taraması, BT ile koroner atardamarların duvarındaki kalsiyum miktarını ölçer. Yani bu tetkik, damar duvarındaki kalsiyumlu (sertleşmiş) plak miktarına odaklanır. British Heart Foundation, hem koroner BT anjiyografinin hem de kalsiyum skorlamasının BT ile yapıldığını ve her ikisinde de radyasyon düzeyinin düşük olduğunu belirtir. Koroner BT anjiyografi ise kontrast madde kullanarak damarın içini ve daralmaları göstermeyi amaçlar. Ayrıntılı bilgi için bkz. Koroner kalsiyum skorlaması

Hangi durumlarda istenir?

RadiologyInfo'nun sıraladığı başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Koroner atardamarların yapısında doğumsal bir farklılıktan şüphelenilmesi
• Koroner arter hastalığı açısından düşük ya da orta risk taşıyan, göğüs ağrısı olan ve EKG ile kan testi sonuçları normal ya da belirsiz olan kişiler. Bkz. Göğüs ağrısı nedenleri
• Acil serviste değerlendirilen, tipik olmayan göğüs ağrısı olan düşük-orta riskli kişiler
• Acil olmayan göğüs ağrısı
• Daha önce efor testi normal çıkmış olmasına rağmen yeni başlayan ya da kötüleşen yakınmalar
• Sonucu belirsiz ya da yorumlanamayan efor testleri
• Yeni başlayan, kalbin pompalama gücünün azaldığı kalp yetmezliği (düşük-orta risk grubunda)
• Koroner dışı kalp ameliyatları öncesinde orta risk taşıyan kişilerin değerlendirilmesi
• Daha önce yapılmış bypass greftlerinin kontrolü

NHLBI'ye göre koroner kalp hastalığı tanısı; yakınmalar, tıbbi ve ailesel öykü, risk etkenleri ve test sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle konur. EKG, efor testi, kalp MR'ı, kalp PET'i ve kateterle yapılan klasik anjiyografi de bu süreçte kullanılabilecek testler arasındadır. Hangi testin önce yapılacağına hekiminiz karar verir. Bkz. EKG nedir?

Klasik (kateterli) anjiyodan farkı

• Kateter: Klasik koroner anjiyografide kasıktan ya da bilekten bir kateter kalp damarlarına kadar ilerletilir. Koroner BT anjiyografide ise kontrast madde yalnızca koldaki bir damar yolundan verilir. Bkz. Anjiyo (koroner anjiyografi) nedir?
• Tedavi olanağı: RadiologyInfo'ya göre koroner BT anjiyografi sırasında saptanan bir tıkanıklık aynı anda tedavi edilemez. Klasik anjiyoda ise gerekirse aynı işlemde balon ya da stent uygulanabilir.
• Kullanım amacı: Koroner BT anjiyografi daha çok tanı ve risk değerlendirmesi amacıyla kullanılır; ileri tetkik ya da tedavi gerekip gerekmediğine karar vermede yardımcı olur.

Tetkike hazırlık

RadiologyInfo ve British Heart Foundation'ın önerileri şunlardır:

• Açlık: RadiologyInfo'ya göre çekimden birkaç saat önce yiyip içmemeniz istenir. British Heart Foundation, çekimden önceki 6 saat boyunca su dışında bir şey yiyip içilmemesini önerir. Kurumunuzun talimatına uyun.
• Kafein: RadiologyInfo ve British Heart Foundation'a göre çay, kahve, kola ve enerji içecekleri gibi kafeinli ürünlerden kaçınmanız istenir.
• İlaçlar: RadiologyInfo, sertleşme sorunu için kullanılan bazı ilaçlardan kaçınılması gerektiğini belirtir. British Heart Foundation'a göre çekimden önce kalp hızını yavaşlatan bir ilaç almanız istenebilir. Kullandığınız tüm ilaçları ekibe bildirin.
• Alerji: Kontrast maddeye bilinen alerjiniz varsa RadiologyInfo'ya göre hekiminiz çekimden 13 saat önce başlayan ve belirli aralıklarla alınan ilaçlar önerebilir.
• Bildirmeniz gerekenler: Gebelik olasılığı, emzirme, yakın zamanda geçirilen hastalıklar, böbrek sorunları ve alerjiler.
• Giysi: Takılarınızı evde bırakın, bol ve rahat giysiler giyin; size önlük verilebilir.

Çekim nasıl yapılır?

British Heart Foundation'a göre düz bir yatağa uzanırsınız ve yatak BT cihazının içine doğru hareket eder. Koldaki bir damardan kontrast madde verilir ve kısa süreler nefesinizi tutmanız istenir. Gerekirse çekimden önce kalp hızınızı yavaşlatan bir ilaç verilebilir. NHS'e göre cihazı yöneten kişi çekim sırasında başka bir odadadır, ancak iki yönlü bir sistemle sizinle konuşabilir.

• Süre: British Heart Foundation'a göre randevu, hazırlık dahil yaklaşık 30–60 dakika sürer; taramanın kendisi yaklaşık 10–20 dakikadır.
• His: NHS'e göre kontrast madde verilirken vücutta sıcaklık hissi, ağızda metalik tat ya da idrara çıkacakmış gibi bir his olabilir. Herhangi bir rahatsızlık hissederseniz ekibe söyleyin.

NHS'e göre kontrast madde verilen kişilerden olası bir tepkiyi izlemek için çekimden sonra 30 dakikaya kadar beklemeleri istenebilir. British Heart Foundation'a göre çekimden sonra olağan şekilde yiyip içmeye dönebilirsiniz. Böbrek hastalığınız varsa çekim sonrası için ekibin özel önerilerini sorun.

Tetkikin yararları

RadiologyInfo koroner BT anjiyografinin yararlarını şöyle sıralar: damara kateter yerleştirilmeden yapılır; BT incelemeleri hızlı ve basittir; kemik, yumuşak doku ve damarlar aynı anda görüntülenir; klasik röntgen filmlerine göre çok daha ayrıntılı bilgi verir; MR'dan farklı olarak vücuda yerleştirilmiş tıbbi cihazı olan kişilerde de yapılabilir ve çekimden sonra vücutta radyasyon kalmaz.

Sonuçlar

RadiologyInfo'ya göre görüntüleri bir radyoloji uzmanı değerlendirir ve rapor tetkiki isteyen hekime gönderilir. Göğüs ağrısıyla acil serviste değerlendiriliyorsanız, radyoloji uzmanı ön sonucu hemen acil hekimine bildirir. Raporda plakların yeri, yapısı ve damarlardaki daralmanın derecesi yer alabilir. Gerekirse kontrol ya da ek tetkikler (örneğin efor testi, sintigrafi ya da klasik anjiyografi) önerilebilir. Sonuçlarınızı, tetkiki isteyen kardiyoloji ya da ilgili hekiminizle konuşun.

Riskler ve sınırlar

Riskler (RadiologyInfo):

• Radyasyon: Aşırı radyasyona maruz kalmanın küçük bir kanser riski vardır; ancak doğru tanının yararı genellikle bu riskten ağır basar. British Heart Foundation, koroner BT anjiyografi ve kalsiyum skorlamasındaki radyasyon düzeyinin, insanların bir yıl içinde doğal çevreden aldığı radyasyona benzer olduğunu belirtir.
• Böbrek: Böbrek işlevi bozuk olan bazı kişilerde kontrast madde böbrek işlevini kötüleştirebilir.
• Alerji: İyotlu kontrast maddeye ciddi alerjik tepki nadirdir.
• Damar dışına sızma: Kontrast maddenin damar dışına sızarak cilde ya da damara zarar vermesi olasılığı düşüktür.
• Gebelik: Gebelerde tıbben gerekli olmadıkça BT genellikle önerilmez.

Sınırlar (RadiologyInfo):

• Kalp ritmi düzensiz olan ya da vücut ağırlığı cihaz sınırını aşan kişiler bu tetkik için uygun olmayabilir.
• Özellikle ileri yaştaki kişilerde sık görülen yaygın, kireçlenmiş (sertleşmiş) plaklar görüntülerin yorumlanmasını zorlaştırabilir.
• Saptanan bir tıkanıklık bu tetkik sırasında tedavi edilemez.

İlaçlı tetkiklerle ilgili genel bilgi için bkz. İlaçlı (kontrastlı) MR ve tomografi