Kulak ağrısı neden olur? Evde bakım ve ne zaman doktora gidilmeli

Kulak ağrısı nedir?

Kulak üç bölümden oluşur: kulak kepçesi ve kulak yolundan oluşan dış kulak, kulak zarının arkasındaki hava dolu boşluk olan orta kulak ve işitme ile dengeden sorumlu iç kulak. MedlinePlus'a göre östaki borusu adı verilen kanal orta kulaktan boğazın arka bölümüne uzanır ve orta kulakta oluşan sıvıyı boşaltır. Bu kanal tıkandığında sıvı birikebilir; bu da kulak zarının arkasında basınca ya da kulak enfeksiyonuna yol açabilir.

MedlinePlus kulak ağrısını, bir ya da iki kulakta hissedilen keskin, künt ya da yanıcı bir ağrı olarak tanımlar. Kulak ağrısı kulak yolunun, orta kulağın ya da kulak çevresindeki yapıların sorunlarından kaynaklanabilir. Ağrının tek ya da iki taraflı olması, ne zaman ve nasıl başladığı, çiğnemekle ya da kulak kepçesine dokunmakla artıp artmadığı ve ateş, akıntı ya da işitme kaybı gibi eşlik eden belirtiler, hekimin nedeni bulmasında önemli ipuçları verir. Hekime gitmeden önce bu ayrıntıları not etmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Kulak ağrısı neden olur?

Kulaktan kaynaklanan nedenler

NHS ve MedlinePlus'ın sıraladığı başlıca nedenler şunlardır:

• Kulak enfeksiyonu (orta kulak iltihabı): NHS'e göre çocuklardaki kulak ağrılarının çoğu kulak enfeksiyonundan kaynaklanır. MedlinePlus ise erişkinlerde kulak ağrısının enfeksiyondan kaynaklanma olasılığının daha düşük olduğunu belirtir.
• Dış kulak yolu iltihabı: Kulak yolunun tahriş olması ya da enfeksiyonudur; sık yüzenlerde görülebildiği için "yüzücü kulağı" olarak da bilinir. Bkz. Dış kulak yolu iltihabı (otitis eksterna)
• Orta kulakta sıvı birikmesi: NHS bunu, işitmede değişiklikle birlikte görülen kulak ağrısının olası nedenleri arasında sayar.
• Kulak kiri birikmesi ya da kulak yolunda yabancı cisim. Bkz. Kulak kiri tıkacı (buşon)
• Kulak zarının delinmesi
• Basınç değişiklikleri: MedlinePlus'a göre uçak yolculuğu gibi yükseklik değişikliklerinde basınç değişimi kulağı zorlayarak ağrıya yol açabilir.
• Çocuklarda tahriş: MedlinePlus, pamuklu çubukların kulak yolunu tahriş etmesini ve kulakta kalan sabun ya da şampuanı çocuklardaki diğer nedenler arasında sayar.

Başka bölgelerden yansıyan ağrı

MedlinePlus'a göre kulak ağrısı bazen kulağın kendisinde bir sorun olmadan, çevredeki yapılardan yansıyan ağrı olarak hissedilir. Bunun nedenleri şunlar olabilir:

• Diş sorunları: NHS, diş çıkarma dönemini ve diş sorunlarını da kulak ağrısının nedenleri arasında sayar.
• Çene eklemi sorunları: Çene ekleminin (temporomandibular eklem) bozuklukları ve çene eklemindeki kireçlenme
• Boğaz ağrısı ve bademcik iltihabı: NHS, yutkunurken ağrıyla birlikte görülen kulak ağrısında boğaz ağrısını, bademcik iltihabını ve bademcik çevresinde apse gelişmesini olası nedenler arasında sayar. Bkz. Bademcik iltihabı (tonsillit)
• Sinüs enfeksiyonu. Bkz. Sinüzit belirtileri
• Grip ve soğuk algınlığı: NHS, ateşle birlikte görülen kulak ağrısının nedenleri arasında kulak enfeksiyonunun yanı sıra grip ve soğuk algınlığını da sayar.

Kulak muayenesi olağan çıkan bir kulak ağrısında hekim bu yansıyan ağrı nedenlerini araştırabilir.

Uçak yolculuğunda ve dalışta kulak ağrısı

Uçak yolculuğu gibi yükseklik değişikliklerinde dış ortamdaki basınç hızla değişir; MedlinePlus, basınç değişikliklerine bağlı kulak zorlanmasını kulak ağrısının nedenleri arasında sayar.

MedlinePlus'a göre uçak alçalırken yutkunmak ya da sakız çiğnemek yardımcı olabilir; bebeklerin bu sırada biberon emmesine ya da emzirilmesine izin verilmesi önerilir. Sakızın küçük çocuklarda boğulma tehlikesi oluşturabileceğini unutmayın. Yolculuktan sonra geçmeyen ağrı, işitmede değişiklik ya da kulaktan akıntı olursa hekime başvurun.

Çocuklarda kulak ağrısı

NHS'e göre çocuklardaki kulak ağrılarının çoğu kulak enfeksiyonundan kaynaklanır ve birkaç gün içinde düzelmeye başlar. Küçük çocuklar ağrıyı tarif edemeyebilir; şu durumlar kulak ağrısını düşündürebilir:

• Kulağını çekiştirmek ya da ovuşturmak
• Huzursuzluk, sinirlilik ve ağlamada artış
• 38 °C ya da üzerinde ateş
• Yeme-içmede azalma
• Bazı seslere tepki vermemek
• Sık sık dengesini kaybetmek

NHS, iki yaşından küçük bir çocukta her iki kulakta ağrı olduğunda acil bir hekim değerlendirmesi önerir. MedlinePlus da çocukta yüksek ateş, şiddetli ağrı ya da olağan bir kulak enfeksiyonundan daha hasta görünme durumunda hekime başvurulmasını önerir.

Evde bakım: kulak ağrısına ne iyi gelir?

NHS ve MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Ağrı kesici: Ağrı için eczaneden alınabilen ağrı kesiciler kullanılabilir. NHS ve MedlinePlus, çocuklara aspirin verilmemesi gerektiğini hatırlatır; NHS, bazı ağrı kesicilerin herkes için (örneğin gebelikte) güvenli olmadığını belirtir. Çocuklarda ilaç seçimini ve dozunu eczacınıza ya da hekiminize danışın.
• Sıcak ya da soğuk uygulama: NHS kulağın üzerine ılık bir bez konmasını önerir. MedlinePlus ise dış kulağa yaklaşık 20 dakika soğuk kompres uygulanmasının rahatlatabileceğini belirtir. Size hangisi iyi geliyorsa onu tercih edebilirsiniz.
• Çiğneme: MedlinePlus'a göre çiğnemek kulak enfeksiyonuna bağlı ağrıyı ve basınç hissini hafifletebilir.
• Dik konumda dinlenmek: MedlinePlus, uzanmak yerine dik konumda dinlenmenin orta kulaktaki basıncı azaltabileceğini belirtir.

Kaçınılması gerekenler (NHS)

• Kulağın içine pamuklu çubuk ya da başka bir şey sokmayın.
• Kulak kirini kendiniz çıkarmaya çalışmayın.
• Kulağınıza su kaçırmayın.

MedlinePlus, eczanede satılan kulak damlalarının yalnızca kulak zarı sağlamsa kullanılabileceğini hatırlatır. Kulaktan akıntı geliyorsa kulak zarı delinmiş olabileceği için hekime danışmadan damla kullanmayın.

Eczacıdan destek

NHS'e göre eczacı, kulak ağrısını evde nasıl hafifletebileceğinizi, kulak damlası gibi reçetesiz bir ürünün işe yarayıp yaramayacağını ve hekime görünmeniz gerekip gerekmediğini söyleyebilir. Reçeteli ilaçlar için hekim değerlendirmesi gerekir.

Hekim nasıl değerlendirir?

MedlinePlus'a göre hekim fizik muayene yapar ve kulak, burun ve boğaz bölgelerine bakar. MedlinePlus, kulağın arkasındaki kafatası kemiğinde (mastoid kemik) ağrı, hassasiyet ya da kızarıklığın çoğu zaman ciddi bir enfeksiyon işareti olduğunu belirtir.

Tedavi nedene göre değişir. NHS'e göre kulak ağrılarının çoğu kendiliğinden geçer ve nedeni kendi kendinize bulmaya çalışmamanız önerilir. Yansıyan ağrıda ise diş, çene ya da boğazdaki soruna yönelik değerlendirme yapılır. Sık tekrarlayan ya da geçmeyen kulak ağrılarında hekiminiz sizi kulak burun boğaz uzmanına yönlendirebilir.

Kulak ağrısını önlemek için

MedlinePlus'ın önerileri şunlardır:

• Sigara dumanına maruz kalmaktan kaçının; bu özellikle çocuklar için önemlidir. Bkz. Pasif içicilik
• Banyo ve yüzme sonrasında kulağın dış kısmını nazikçe kurulayın.
• Kulak yoluna yabancı cisim sokmayın.
• Alerjilerinizi kontrol altında tutun ve alerji tetikleyicilerinden kaçınmaya çalışın.
• Uçak inişinde sakız çiğnemek ya da yutkunmak yardımcı olabilir.

MedlinePlus ayrıca sigara dumanının çocuklarda kulak enfeksiyonlarının önemli bir nedeni olduğunu, steroidli burun spreyinin kulak enfeksiyonlarını azaltmaya yardımcı olabileceğini, reçetesiz antihistaminik ve burun açıcı ilaçların ise kulak enfeksiyonlarını önlemediğini belirtir. Bu tür bir ilacı kullanmadan önce hekiminize danışın.