Kardiyak MR (kalp MR) nedir, nasıl çekilir?

Kardiyak MR nedir?

MR, vücuttaki dokuların güçlü bir manyetik alan ve radyo dalgalarına verdiği yanıtları bilgisayarla görüntüye dönüştürür. Kalp ise sürekli hareket eden bir organdır; RadiologyInfo (Amerikan Radyoloji Koleji ile Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin ortak hasta bilgilendirme sitesi), kalbin sürekli hareketinin net görüntü elde etmeyi zorlaştırdığını belirtir. RadiologyInfo'ya göre bu güçlük, görüntülemenin EKG kaydıyla ya da solunumla eşzamanlanması veya çekim sırasında tekrarlanan kısa nefes tutmalar gibi yöntemlerle aşılır. Bu nedenle çekim sırasında tamamen hareketsiz kalmanız ve nefes tutma komutlarına uymanız gerekir.

British Heart Foundation'a göre kardiyak MR, kalbin ve kan damarlarının ayrıntılı görüntülerini sağlar ve kalp kasına giden kan akışını da değerlendirebilir. NHLBI (ABD Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü), kalp MR'ını koroner kalp hastalığı tanısında kullanılan testler arasında sayar ve kalp dokusundaki hasarı ve kalp ya da koroner damarlardaki kan akışı sorunlarını saptayabildiğini belirtir. MR hakkında genel bilgi için bkz. MR nedir?

Hangi durumlarda istenir?

RadiologyInfo'nun sıraladığı başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Kalp odacıklarının, kapakların ve damarlardaki kan akışının değerlendirilmesi
• Kalpteki tümörlerin, enfeksiyonların ve iltihaplı durumların tanısı
• Koroner arter hastalığının kalp kası üzerindeki etkilerinin ve iz dokusunun değerlendirilmesi. Bkz. Koroner arter hastalığı
• Doğumsal kalp hastalıklarının izlenmesi
• Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopati), kalp kası iltihabı (miyokardit) ve ritim bozukluklarının değerlendirilmesi
• Kalp zarı (perikard) hastalıkları ve kitleler
• Tedavinin planlanması

British Heart Foundation da kardiyak MR'ın doğumsal kalp hastalıkları, kalp kası hastalıkları, kalp tümörleri, kalp krizi ya da kalp yetmezliğine bağlı hasar ve kapak hastalıklarını göstermede kullanıldığını belirtir. Ayrıca kalp kasına giden kan akışını değerlendirerek göğüs ağrısına (anjina) yol açan akış azalmasını saptamaya yardımcı olabilir. Bkz. Kalp yetmezliği belirtileri

RadiologyInfo'ya göre kardiyak MR, bazı durumlarda kalbi diğer görüntüleme yöntemlerine göre daha iyi gösterebilir ve özellikle kalp kasını ilgilendiren bazı anormalliklerin erken tanısında değerlidir. NHLBI de kalp MR'ının diğer görüntüleme testlerinin sonuçlarını açıklamaya yardımcı olabileceğini belirtir.

Stres kardiyak MR

British Heart Foundation'a göre bazı durumlarda kardiyak MR "stres" testi olarak yapılır. Bu test, kalbin her zamankinden biraz daha fazla çalışması gerektiğinde ne kadar iyi çalıştığına bakar. İncelemede koldaki damardan kalp hızını artıran bir ilaç verilir; böylece kalbin egzersiz yaparken olduğu gibi yük altında nasıl çalıştığı görülür. Test boyunca yanınızda bir radyografer bulunur. British Heart Foundation, testin güvenli olduğunu ve ağrıya yol açmadığını; ilacın nefes darlığı ve ani sıcak basması hissine yol açabileceğini, ancak ilaç vücutta kısa süre kaldığı için bu etkilerin kısa sürede geçtiğini belirtir. Stres MR'ı, egzersiz sırasında kalbi değerlendiren efor EKG'sinden farklı bir testtir.

İlaçlı (kontrastlı) kardiyak MR

Bazı kardiyak MR çekimlerinde, çekimle aynı gün koldaki bir damardan kontrast madde (boya) verilir; RadiologyInfo'ya göre MR'da kullanılan kontrast madde gadolinyum içerir. British Heart Foundation'a göre bu madde kalbe giden kan akışının görüntülerde daha net görülmesini sağlar.

• RadiologyInfo'ya göre gadolinyum içeren kontrast maddeler, iyot içeren kontrast maddelere göre daha az alerjik tepkiye yol açar. Alerjik tepki riski çok düşüktür; görülürse genellikle hafiftir ve ilaçla kontrol edilir.
• RadiologyInfo'ya göre günümüzde kullanılan kontrast maddelerle risk çok düşük olduğundan çekim öncesi böbrek testinin artık rutin olarak gerekmediğini belirtir. Yine de böbrek hastalığınız varsa mutlaka bildirin; British Heart Foundation, böbrekleri iyi çalışmayan kişilerde kontrast maddenin böbreklere daha fazla zarar verebileceğini; bu durumda hekimin böbrek işlevini kan testiyle kontrol edebileceğini, kullanılacak boya miktarını azaltabileceğini ya da seyrek olarak çekimden önce damardan sıvı verilebileceğini belirtir.
• RadiologyInfo, birden fazla MR çekiminden sonra vücutta, özellikle beyinde, çok küçük miktarlarda gadolinyum kalabileceğini; bunun bilinen bir sağlık etkisi olmadığını belirtir.
• British Heart Foundation, kontrast madde verilen kişilerin çekimden sonraki 24 saat boyunca fazladan su içmesini önerir.

Ayrıntılı bilgi için bkz. İlaçlı (kontrastlı) MR ve tomografi

Çekime hazırlık

Kalp pili ve diğer cihazlar

British Heart Foundation'a göre kalp pili, şok cihazı (ICD), kalp ritim kaydedicisi gibi tıbbi implantlar, mekanik kalp kapağı ve vücuttaki diğer metaller MR bölümüne olabildiğince erken bildirilmelidir. RadiologyInfo'ya göre günümüzde üretilen pek çok cihaz MR cihazında kullanılmak üzere tasarlanıp test edilmiştir; eski cihazı olan kişiler de çoğu zaman uygun önlemlerle güvenle çekilebilir. Cihaz kimlik kartınızı yanınızda getirin; cihazın çekimden önce ve sonra genellikle kontrol edilmesi, gerekirse ayarlanması gerekir ve çekim sırasında kalp ritminiz izlenir. RadiologyInfo, ortopedik implantların çoğunun risk oluşturmadığını da belirtir; yine de tüm implantlarınızı bildirin. British Heart Foundation da kalp pili ya da ICD'si olan çoğu kişinin MR çektirebildiğini belirtir.

Diğer hazırlıklar

• Yeme-içme ve ilaçlar: British Heart Foundation'a göre aksi söylenmedikçe genellikle normal yiyip içebilir ve düzenli ilaçlarınızı alabilirsiniz; bazen bir süre kafeinden kaçınmanız istenebilir.
• Bildirmeniz gerekenler: British Heart Foundation'a göre kapalı alan korkusu, gebelik ya da gebelik olasılığı, inhaler kullandığınız astım ya da KOAH, böbrek hastalığı öyküsü ve 102 kilogramın üzerinde olmak.
• Eşyalar ve cilt: Elektronik cihazları ve metal eşyaları çıkarın. British Heart Foundation, cilde yağ ya da losyon sürülmemesini ve elektrotların yerleştirilmesi için göğüs kıllarının tıraş edilmesinin gerekebileceğini belirtir.
• Kaygı: RadiologyInfo'ya göre kapalı alan korkusu ya da kaygı yaşıyorsanız hafif bir sakinleştirici isteyebilirsiniz.

Çekim nasıl yapılır?

British Heart Foundation işlemi şöyle anlatır:

1. Bir yatağa uzanırsınız. Yatak, iki ucu açık, tünel biçimindeki cihazın içine kayar.
2. Kalp hızınızı izlemek için göğsünüze yapışkan pedler yerleştirilir; daha net görüntü için göğsünüze ya da karnınıza küçük bir cihaz konabilir ve tansiyonunuz koldaki bir manşonla izlenebilir.
3. Gerekiyorsa koldaki bir damardan kontrast madde verilir.
4. Görüntüler alınırken hareketsiz yatmanız ve kısa süreler nefesinizi tutmanız istenebilir.
5. Cihaz yüksek sesli tıkırtılar çıkarır; kulak tıkacı ya da müzik dinleyebileceğiniz bir kulaklık verilebilir. Cihazı kullanan radyografere seslenmeniz gerekirse basabileceğiniz bir zil vardır.

British Heart Foundation'a göre çekim 15–90 dakika sürer ve işlem sırasında ağrı hissedilmez. Kaliteli görüntü için RadiologyInfo'ya göre tamamen hareketsiz kalmanız ve nefes tutma komutlarına uymanız gerekir.

Çekimden sonra

British Heart Foundation'a göre çoğu kişi hemen olağan etkinliklerine döner. Sakinleştirici aldıysanız eve dönerken size eşlik edecek biri gerekir ve 24 saat araç kullanmamanız, alkol almamanız önerilir.

Sonuçlar

RadiologyInfo'ya göre görüntüleri bir radyoloji uzmanı inceler ve imzalı raporu tetkiki isteyen hekime gönderir; sonuçları sizinle bu hekim paylaşır. British Heart Foundation da sonuçları genellikle çekimi isteyen hekimin sizinle konuştuğunu belirtir. RadiologyInfo'ya göre bazen bir bulguyu daha ayrıntılı değerlendirmek ya da zaman içindeki değişimi görmek için kontrol çekimi gerekebilir. Görüşmede bulguların yakınmalarınızı açıklayıp açıklamadığını, tedavi planınızı değiştirip değiştirmediğini ve kontrol çekimi gerekip gerekmediğini sorabilirsiniz.

Güvenlik ve sınırlar

Güvenlik:

• RadiologyInfo'ya göre kardiyak MR radyasyon içermez ve girişimsel değildir.
• Güçlü manyetik alan vücuttaki bazı cihazların çalışmasını bozabilir ya da görüntüleri etkileyebilir; bu nedenle güvenlik sorgulaması çok önemlidir.
• RadiologyInfo'ya göre gadolinyum içeren kontrast maddenin bilinen bir komplikasyonu olan ve genellikle ciddi böbrek hastalığı olanlarda görülen nefrojenik sistemik fibroz, yeni kontrast maddelerle son derece nadirdir.
• RadiologyInfo'ya göre gadolinyum içeren kontrast maddeler gebelikte çok özel durumlar dışında genellikle kullanılmaz.

Sınırlar (RadiologyInfo):

• Nefes tutma komutlarına uyabilmek ve hareketsiz kalabilmek gerekir.
• Çok düzensiz kalp atımı görüntü kalitesini düşürür.
• Koroner damarların görüntülenmesi MR ile diğer yöntemlere göre daha zordur. Bkz. Koroner BT anjiyografi
• Cihazların bir ağırlık sınırı vardır; metal cisimler ve hareket görüntüyü bozar.
• Diğer görüntüleme yöntemlerine göre daha pahalıdır ve daha uzun sürer.