Kısaca
Jinekomasti, erkeklerde ve erkek çocuklarda meme dokusunun olağandan fazla gelişmesidir. Tek ya da iki tarafta olabilir; memede ya da meme ucunda şişlik ve hassasiyet eşlik edebilir. NHS'e göre sık görülen bir durumdur. Yenidoğan erkek bebeklerde ve ergenlikte görülen jinekomasti çoğu zaman hormon değişikliklerine bağlıdır ve kendiliğinden geçer. İleri yaş, fazla kilo, bazı ilaçlar, alkol ve uyuşturucu maddeler, anabolik steroidler ve karaciğer, böbrek ya da tiroid hastalıkları da jinekomastiye yol açabilir. Tedavi nedene göre planlanır; bazı durumlarda ilaç ya da ameliyat gündeme gelir. Memede sert bir kitle, meme ucundan kanlı akıntı ya da deride değişiklik varsa hekime başvurmak gerekir.
Jinekomasti nedir?
MedlinePlus jinekomastiyi, erkeklerde meme dokusunun anormal miktarda gelişmesi olarak tanımlar. NHS de durumu, erkeklerin memelerinin olağandan büyük olması şeklinde açıklar.
Erkeklerde de az miktarda meme dokusu bulunur. Vücutta östrojen (kadınlık hormonu olarak bilinir ama erkeklerde de az miktarda bulunur) ile testosteron (erkeklik hormonu) arasındaki denge bozulduğunda, özellikle östrojenin etkisi göreceli olarak arttığında meme dokusu büyüyebilir.
Jinekomasti ile yağlanma arasındaki fark
Fazla kilolu erkeklerde göğüs bölgesinde yağ birikimi de meme büyümesi gibi görünebilir. MSD Manual'a göre gerçek jinekomastide meme bez dokusu büyür; bez dokusu büyümeden yalnız yağ dokusunun artmasına ise "psödojinekomasti" (yalancı jinekomasti) denir. NHS ve MedlinePlus fazla kiloyu jinekomasti nedenleri arasında sayar; hangi durumun söz konusu olduğunu hekim muayeneyle ayırt eder.
Belirtileri nelerdir?
NHS'e göre başlıca belirtiler şunlardır:
- Memelerin olağandan büyük olması
- Meme ya da meme ucunda şişlik
- Memede hassasiyet ya da ağrı
- Bir ya da iki tarafın etkilenmesi
- MSD Manual'a göre özellikle yeni başlayan durumlarda ağrı ve hassasiyet daha belirgin olabilir
Bazı belirtiler ise jinekomasti dışındaki durumları düşündürür ve hekim değerlendirmesi gerektirir. Bunlar "Ne zaman doktora başvurmalı?" bölümünde sıralanmıştır.
Neden olur?
Yaşamın belirli dönemlerindeki hormon değişiklikleri
- Yenidoğan dönemi: MedlinePlus'a göre erkek bebeklerin yaklaşık yarısında, anneden geçen östrojene bağlı olarak meme tomurcuğu görülür; bu durum genellikle 2–6 ay içinde geçer. NHS de gebelik hormonlarının yenidoğanları etkileyebileceğini belirtir.
- Ergenlik: MedlinePlus'a göre ergenlik dönemindeki erkek çocukların yarısından fazlasında bir miktar meme büyümesi olur ve genellikle 6 ay ile 2 yıl içinde kendiliğinden geçer.
- İleri yaş: NHS ve MedlinePlus'a göre 50 yaş üzerindeki erkeklerde hormon değişiklikleri jinekomastiye yol açabilir; fazla kilo da bu riski artırır.
Fazla kilo
NHS ve MedlinePlus fazla kiloyu (obeziteyi) jinekomastinin nedenleri arasında sayar. Bkz. Obezite nedir?
İlaçlar
MedlinePlus'a göre bazı ilaçlar jinekomastiye yol açabilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:
- Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar
- Prostat hastalıklarında kullanılan bazı ilaçlar
- Saç dökülmesi tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar
- HIV tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar
- Kortikosteroidler
- Bazı kalp ilaçları, mantar ilaçları ve antidepresanlar
İlacınızın jinekomastiye yol açtığını düşünüyorsanız ilacı kendi başınıza bırakmayın; hekiminizle konuşun. Gerekirse hekiminiz ilacı değiştirebilir.
Alkol, uyuşturucular ve anabolik steroidler
MedlinePlus alkol, esrar, amfetamin, eroin ve metadonu; NHS ise vücut geliştirmede kullanılan anabolik steroidleri jinekomasti nedenleri arasında sayar. MedlinePlus, uyuşturucu maddelerin ve vücut geliştirme takviyelerinin bırakılmasını önerir.
Bazı hastalıklar
NHS ve MedlinePlus'ın saydığı hastalıklar şunlardır:
- Süregen karaciğer hastalıkları (örneğin siroz)
- Böbrek yetmezliği (Bkz. Kronik böbrek hastalığı)
- Tiroid bezinin fazla çalışması (Bkz. Hipertiroidi belirtileri)
- Düşük testosteron düzeyi (hipogonadizm)
- MSD Manual'a göre testis tümörleri, yetersiz beslenme ve seyrek olarak hormon üreten böbrek üstü bezi tümörleri
MSD Manual'a göre bazı kişilerde tüm araştırmalara rağmen belirgin bir neden bulunamaz.
Bu konuda
Erkekte meme büyümesi (jinekomasti) konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
Hekim önce öykünüzü alır; kullandığınız ilaçları, alkol ve madde kullanımını, takviyeleri ve diğer sağlık sorunlarınızı sorar. Ardından memeleri ve gerekirse testisleri muayene eder.
MedlinePlus'a göre şu testler istenebilir:
- Hormon testleri: Testosteron, östrojen ve ilgili diğer hormonların kan düzeyleri. MSD Manual'a göre özellikle yeni başlayan ve ağrılı durumlarda testosteron, LH, FSH, östradiol ve hCG ölçülebilir.
- Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
- Meme ultrasonu: Meme dokusunun yapısını ve kitle olup olmadığını gösterir. Bkz. Ultrason nedir?
- Mamografi: Memede şüpheli bir kitle varsa çekilebilir. Bkz. Mamografi nedir?
Hangi testlerin gerektiğine yaşınız, belirtileriniz ve muayene bulgularınıza göre hekiminiz karar verir.
Muayeneye hazırlanırken
Hekiminizin nedeni bulabilmesi için şu bilgileri önceden not etmeniz yararlı olur:
- Meme büyümesini ne zaman fark ettiğiniz, ağrı ya da hassasiyet olup olmadığı
- Reçeteli ve reçetesiz kullandığınız tüm ilaçlar, bitkisel ürünler ve spor takviyeleri
- Alkol ve madde kullanımı
- Son dönemde kilo değişiklikleri
- Karaciğer, böbrek ya da tiroid hastalığı gibi bilinen sağlık sorunlarınız
- Cinsel istekte azalma, sakal ve kıl büyümesinde değişiklik gibi hormonla ilişkili olabilecek belirtiler
Tedavi
NHS ve MedlinePlus'a göre birçok jinekomasti kendiliğinden geçer. Tedavi seçenekleri şunlardır:
- Nedenin tedavisi: NHS'e göre öncelik altta yatan nedeni düzeltmektir. Örneğin jinekomastiye yol açan bir ilaç hekim kararıyla değiştirilebilir ya da tiroid hastalığı tedavi edilebilir.
- İzlem: NHS'e göre ergenlikte ve yenidoğanlarda jinekomasti genellikle zamanla kendiliğinden geçer.
- Kilo vermek: NHS'e göre fazla kilolu kişilerde kilo vermek yardımcı olabilir.
- İlaç tedavisi: NHS ve MedlinePlus'a göre bazı durumlarda östrojenin etkisini engelleyen ya da hormon dengesini düzenleyen ilaçlar kullanılabilir.
- Ameliyat: MedlinePlus'a göre kalıcı ve rahatsız edici meme büyümesinde meme küçültme ameliyatı bir seçenek olabilir. MSD Manual'a göre ameliyat genellikle büyüme 12 aydan uzun sürdüğünde ve kişiyi rahatsız ettiğinde düşünülür.
- Prostat kanseri tedavisi sırasında: MSD Manual'a göre erkeklik hormonlarının etkisini baskılayan tedaviler alan prostat kanseri hastalarında jinekomastiyi önlemek amacıyla memeye düşük doz ışın uygulanabilir; bu karar onkoloji ekibi tarafından verilir.
Evde neler yapılabilir?
MedlinePlus'a göre hassas memelere soğuk kompres uygulanabilir; hekiminizin onayıyla ağrı kesici kullanılabilir. Uyuşturucu maddelerin ve vücut geliştirme takviyelerinin bırakılması önerilir.
Duygusal etkiler
Jinekomasti, özellikle ergenlik çağındaki gençlerde utanma, kaygı ve özgüven sorunlarına yol açabilir. NHS, belirtiler konusunda hekimle konuşmaktan çekinilmemesini vurgular. Ergenlikteki jinekomastinin çoğu zaman geçici olduğunu bilmek rahatlatıcı olabilir. Duygusal sıkıntı günlük yaşamı etkiliyorsa hekiminizden destek isteyin.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Beklemeden 112'yi arayın:
- Memede ya da göğüste ani başlayan şiddetli ağrıyla birlikte nefes darlığı, terleme, bulantı (kalp krizi gibi acil durumlar olabilir)
Hekime başvurun (NHS ve MedlinePlus):
- Memede yakın zamanda başlayan şişlik ya da geçmeyen ağrı
- Memede sert bir kitle
- Meme ucundan akıntı; özellikle kanlı ya da koyu renkli akıntı
- Meme derisinde döküntü, çukurlaşma, kızarıklık ya da yara
- Meme büyümesinin yalnız bir tarafta olması ve sertlik eşlik etmesi
- MSD Manual'a göre meme ucunun içe çekilmesi, şişliğin meme ucunun tam altında değil kenarda olması, kitlenin deriye yapışık olması ya da koltuk altında şişlik
- MSD Manual'a göre testis tümörleri de nedenler arasında olduğundan, testislerde şişlik ya da sertlik
- Ergenlikte başlayan meme büyümesinin 2 yıldan uzun sürmesi
Memede sert kitle ve meme ucu değişiklikleri, başka durumları dışlamak için mutlaka değerlendirilmelidir. Bkz. Meme kanseri belirtileri
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Ergenlikte erkek çocuklarda meme büyümesi normal mi?
MedlinePlus'a göre ergenlikteki erkek çocukların yarısından fazlasında bir miktar meme büyümesi olur ve genellikle 6 ay ile 2 yıl içinde kendiliğinden geçer. Bu süre uzarsa ya da sert bir kitle, akıntı gibi belirtiler varsa hekime başvurulmalıdır.
Jinekomasti kendiliğinden geçer mi?
NHS ve MedlinePlus'a göre birçok durumda kendiliğinden geçer; özellikle yenidoğan ve ergenlik dönemindeki jinekomasti zamanla kaybolur. İlaç ya da hastalığa bağlı durumlarda nedenin düzeltilmesi gerekir.
Spor takviyeleri jinekomasti yapar mı?
NHS, vücut geliştirmede kullanılan anabolik steroidleri jinekomasti nedenleri arasında sayar. MedlinePlus da vücut geliştirme takviyelerinin bırakılmasını önerir.
Jinekomasti meme kanseri demek mi?
Hayır. Jinekomasti meme dokusunun iyi huylu büyümesidir. Ancak memede sert kitle, meme ucundan kanlı akıntı ya da deride değişiklik varsa başka durumları dışlamak için hekime başvurulmalıdır.
Jinekomasti için ameliyat ne zaman düşünülür?
MSD Manual'a göre ameliyat genellikle meme büyümesi 12 aydan uzun sürdüğünde ve kişiyi rahatsız ettiğinde düşünülür. Önce altta yatan bir neden olup olmadığı araştırılır; neden düzeltildiğinde birçok durumda büyüme geriler.
Jinekomasti için hangi doktora gidilir?
Nedenin araştırılması için endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanına, çocuk ve ergenlerde çocuk endokrinolojisi uzmanına başvurulabilir. Ameliyat gerektiğinde plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi ya da genel cerrahi uzmanları değerlendirme yapar.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Erkekte meme büyümesi (jinekomasti)
- Karaciğer sirozu
- Klinefelter sendromu
- Kronik böbrek hastalığı
- Meme kanseri
- Memede kitle
- Obezite
- Testosteron eksikliği (hipogonadizm)
- Tiroid bezi fazla çalışması (hipertiroidi)
- Jinekomasti ameliyatı
- Mamografi
- Meme ultrasonu
- Çocuk Endokrinolojisi
- Genel Cerrahi
- Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
- Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi
- Üroloji
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
