Jinekomasti ameliyatı (erkek meme küçültme) nedir, nasıl yapılır?

Jinekomasti nedir?

NHS'e göre jinekomasti, erkeklerde ve erkek çocuklarda meme dokusunun büyümesidir; bir ya da iki memeyi birden etkileyebilir. Belirtileri arasında memelerin belirgin şekilde büyük görünmesi, meme başlarında şişlik ya da hassasiyet ve meme ağrısı bulunur. MedlinePlus'a göre çoğu zaman meme başının altında, dokununca hassas olabilen küçük bir şişlik şeklinde başlar ve kişide belirgin bir ruhsal sıkıntıya yol açabilir.

MedlinePlus, gerçek jinekomastiyi yalnızca yağ birikmesine bağlı görünümden (lipomasti) ayırt eder. ASPS'ye göre jinekomastide fazla yağ dokusu, fazla bez dokusu ve bazen de fazla deri birlikte bulunabilir. Bu ayrım, ameliyatta hangi tekniğin kullanılacağını belirlemede önemlidir. Kadınlarda büyük memelere bağlı sorunlar için bkz. Meme büyüklüğü (makromasti)

Neden olur?

MedlinePlus ve NHS'e göre jinekomastinin nedenleri yaşa göre değişir:

• Yenidoğanlar: MedlinePlus'a göre anneden geçen östrojen hormonu nedeniyle erkek bebeklerin yaklaşık yarısında meme tomurcukları görülür ve genellikle 2–6 ay içinde geçer.
• Ergenlik: MedlinePlus'a göre ergenlik dönemindeki erkek çocukların yarıdan fazlasında bir miktar meme büyümesi olur; bu genellikle 6 ay ile 2 yıl içinde geçer.
• İleri yaş: NHS ve MedlinePlus'a göre özellikle 50 yaşın üzerindeki erkeklerde hormon değişiklikleri rol oynar; fazla kilo da etkendir.

Diğer nedenler şunlardır:

• Hastalıklar: MedlinePlus ve NHS karaciğer hastalığı, böbrek yetmezliği, düşük testosteron düzeyi, tiroid bezinin fazla çalışması ve obeziteyi sayar. Bkz. Hipertiroidi belirtileri ve Kronik böbrek hastalığı
• İlaçlar: MedlinePlus'a göre prostat hastalıklarında kullanılan bazı ilaçlar, saç dökülmesi ilaçları, steroidler, bazı kalp ilaçları ve antidepresanlar. İlacınızı kendi başınıza bırakmayın; endişelerinizi hekiminizle konuşun.
• Maddeler: MedlinePlus'a göre alkol, esrar ve bazı uyuşturucular; NHS anabolik steroid kullanımını da sayar.

Ameliyattan önce: değerlendirme ve diğer tedaviler

Tanı ve tetkikler

MedlinePlus'a göre değerlendirmede kanda hormon düzeyleri, meme ultrasonu, gerekirse mamografi ve karaciğer-böbrek işlev testleri istenebilir. Amaç, altta yatan tedavi edilebilir bir neden olup olmadığını ortaya koymak ve memedeki büyümenin başka bir durumdan kaynaklanmadığından emin olmaktır.

Ameliyat dışı seçenekler

NHS'e göre tedavi seçenekleri şunlardır:

• Altta yatan bir hastalık varsa onun tedavi edilmesi
• Fazla kilo varsa kilo verilmesi
• Bazı durumlarda hormonları düzenleyen ilaçlar

NHS ve MedlinePlus'a göre yenidoğan ve ergenlik dönemindeki jinekomasti çoğu zaman kendiliğinden geçer; bu nedenle bu dönemlerde genellikle izlem önerilir.

Kimlere ameliyat düşünülür?

ASPS'ye göre ameliyat için uygun adaylar şunlardır:

• Yaşamı tehdit eden ya da yara iyileşmesini bozabilecek bir hastalığı olmayan, genel sağlığı iyi kişiler
• Sigara ve uyuşturucu kullanmayanlar
• Kilosu görece normal sınırlarda ve dengede olanlar
• Gerçekçi beklentileri ve belirli hedefleri olanlar
• Meme görünümünden gerçekten rahatsız olanlar
• Meme gelişimi durağan hâle gelmiş olanlar
• Durumu diğer tıbbi tedavilerle düzeltilemeyenler

ASPS'ye göre ergenlik çağındaki gençler de ameliyattan yararlanabilir; ancak meme gelişimi sürüyorsa ileride ek bir ameliyat gerekebilir. NHS'e göre bu ameliyat, sağlık sistemi tarafından her zaman karşılanmayabilir; çünkü çoğu zaman görünümle ilgili bir işlem olarak değerlendirilir.

Karar vermeden önce

NHS, estetik ve şekil değiştiren işlemlerden önce nedenlerin ve beklentilerin gözden geçirilmesini, işlemi yapacak kişinin bu konuda eğitimli ve deneyimli olmasına dikkat edilmesini, işlemin riskleri hakkında soru sorulmasını ve karar için düşünme süresi tanınmasını önerir. Sonuç beklendiği gibi olmadığında bu tür işlemlerin ruh sağlığını etkileyebileceğini de hatırlatır.

Ameliyat öncesi hazırlık

Ameliyattan önce genel sağlık durumunuz değerlendirilir ve anestezi planı yapılır. Kaynaklardaki bilgilerden yola çıkarak hazırlık sürecinde şunlara dikkat etmek önemlidir:

• Sigara ve madde kullanımı: ASPS uygun adayları sigara ve uyuşturucu kullanmayan kişiler olarak tanımlar. Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Anabolik steroidler ve diğer maddeler: NHS ve MedlinePlus'a göre anabolik steroidler, alkol ve bazı uyuşturucular jinekomastiye yol açabilir. Bu etkenler sürerse ameliyat sonrası sonuç da etkilenebilir.
• İlaçlar: Kullandığınız tüm ilaçları cerrahınıza bildirin. Jinekomastiye yol açabilecek bir ilaç kullanıyorsanız alternatif olup olmadığını ilacı yazan hekiminizle konuşun; ilacınızı kendi başınıza bırakmayın.
• Kilo: ASPS, kilosu dengede olan kişilerin daha uygun aday olduğunu belirtir. Kilo vermeyi planlıyorsanız bunu ameliyat zamanlamasıyla birlikte değerlendirin.
• Ev ve iş planı: İlk günlerde yardım alabileceğiniz birini ayarlayın ve işe dönüş planınızı cerrahınızla konuşun.

Ameliyat nasıl yapılır?

ASPS'ye göre ameliyat, damardan verilen sakinleştirici ilaçlar eşliğinde ya da genel anestezi altında yapılabilir. Bkz. Genel anestezi nedir? Kullanılan teknikler şunlardır:

• Yağ alma (liposuction): ASPS'ye göre küçük kesilerden ince, içi boş bir boru (kanül) yerleştirilir; bu boru ileri geri hareket ettirilerek fazla yağ gevşetilir ve vakumla çekilir. Fazlalık ağırlıklı olarak yağ dokusundan oluşuyorsa tercih edilebilir.
• Doku çıkarma (eksizyon): ASPS'ye göre bez dokusunun ya da fazla derinin çıkarılması gerektiğinde kullanılır. ASPS, ağır durumlarda bu yöntemle meme başının konumunun da düzeltilebileceğini ve fazla derinin azaltılabileceğini belirtir.
• İki yöntemin birlikte kullanılması: ASPS'ye göre bazı durumlarda yağ alma ve doku çıkarma birlikte uygulanır.

Hangi yöntemin seçileceği; fazlalığın yağ mı, bez dokusu mu olduğuna ve deri fazlalığı bulunup bulunmadığına göre cerrah tarafından belirlenir.

Ameliyat sonrası iyileşme

ASPS'ye göre ameliyattan sonra:

• Kesilere pansuman ya da bandaj uygulanır.
• Şişliği azaltmak ve göğsün yeni şeklini desteklemek için esnek bir bandaj ya da destek giysisi (korse) kullanılabilir.
• Biriken kan ya da sıvının boşaltılması için deri altına geçici olarak ince bir dren yerleştirilebilir.
• Yara bakımı, kullanılacak ilaçlar ve dikkat edilmesi gereken belirtiler hakkında ayrıntılı talimat verilir.

NHS'e göre ameliyat yaklaşık 1,5 saat sürer ve çoğunlukla bir gece hastanede kalınır. Aynı kaynağa göre baskı yapan destek giysisi 1–2 hafta boyunca gece gündüz giyilir; birkaç gün işten uzak kalmak gerekebilir, yaklaşık 3 hafta zorlayıcı egzersizden kaçınılır ve emniyet kemeri ağrıya yol açmayana kadar araç kullanılmaz. NHS'e göre sonucun tam olarak ortaya çıkması 6 aya kadar sürebilir.

ASPS, iyileşme döneminde kesilerin aşırı güce, sürtünmeye ve harekete maruz bırakılmamasını vurgular. Normal etkinliklere ve egzersize dönüş zamanı, yapılan işlemin kapsamına göre değişir; bu konuyu ve kontrol randevularını cerrahınıza sorun.

ASPS'ye göre sonuçlar genellikle kalıcıdır; ancak jinekomasti ilaçlar, uyuşturucular, steroidler ya da kilo alımına bağlıysa ve bu etkenler sürerse yeniden ortaya çıkabilir.

Olası riskler

ASPS'nin saydığı riskler şunlardır:

• Anesteziye bağlı riskler
• Kanama ve deri altında kan birikmesi (hematom)
• Kan pıhtısı; bacak toplardamarında pıhtı ile kalp ve akciğer sorunları. Bkz. Derin ven trombozu
• İki taraf arasında farklılık, göğüs şeklinde düzensizlikler
• Meme başında ya da memede geçici veya kalıcı his değişiklikleri
• Sinir, damar, kas ve akciğer gibi derin yapıların zarar görmesi
• Yağ dokusunun bir kısmının beslenemeyip ölmesi (yağ nekrozu)
• Sıvı birikmesi (seroma)
• Enfeksiyon
• Süregen ağrı
• Yara iyileşmesinde gecikme ve istenmeyen iz oluşumu
• Bant, dikiş malzemesi ya da kullanılan ürünlere karşı tepkiler
• Yeniden ameliyat gerekmesi