Ultrasonografi

Ultrasonografi nedir?

Ultrasonografi (kısaca ultrason), yüksek frekanslı ses dalgalarıyla vücudun içindeki organların, kasların, damarların ve diğer yapıların görüntüsünü oluşturan bir incelemedir. Ses dalgaları dokulara çarpıp geri döner; cihaz bu yansımaları ekranda görüntüye dönüştürür.

Röntgen veya bilgisayarlı tomografiden farklı olarak ultrasonografide radyasyon (iyonlaştırıcı ışın) kullanılmaz. Bu özelliği nedeniyle gebelikte bebeğin izlenmesi dahil pek çok durumda tercih edilebilen bir yöntemdir.

Ultrasonun farklı türleri vardır. En sık yapılan dış ultrasonda prob adı verilen el aleti cilt üzerinde gezdirilir. Bazı durumlarda daha ayrıntılı görüntü için ince bir prob vajinadan veya makattan yerleştirilir; buna iç ultrason denir. Endoskopik ultrasonda ise ucunda prob bulunan ince bir tüp yemek borusundan ilerletilir.

Ne amaçla yapılır?

Ultrasonografi; ağrı, şişlik veya ele gelen bir kitle gibi şikâyetlerin nedenini araştırmak için istenebilir. Karın içindeki organlar, böbrekler, leğen bölgesi (pelvis), tiroit bezi, meme, damarlar ve göz gibi pek çok bölgenin incelenmesinde kullanılır.

Tiroit nodülü gibi önceden bilinen bir durumun zaman içindeki değişimini izlemek, böbreklerle ilgili şikâyetleri değerlendirmek ve gebelikte bebeğin gelişimini takip etmek bu amaçlar arasındadır. Ayrıca doku örneği alınması gibi bazı işlemlerde iğnenin doğru yere yönlendirilmesine yardımcı olmak için de kullanılır.

Hangi bölgenin hangi yöntemle inceleneceğine, şikâyetlerinizi ve muayene bulgularınızı değerlendiren hekim karar verir.

Hangi uzmanlıklarla ilişkilidir?

Ultrasonografi incelemeleri çoğunlukla radyoloji bölümlerinde yapılır ve raporlanır. Radyoloji uzmanı görüntüleri değerlendirir ve raporunu testi isteyen hekime iletir.

Bunun yanında bazı uzmanlıklar kendi muayeneleri sırasında belirli bölgelere yönelik ultrason kullanabilir; örneğin gebelik takibinde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ultrasona sıkça başvurur. Testi isteyen hekim aile hekimi, iç hastalıkları, endokrinoloji, üroloji veya genel cerrahi gibi farklı branşlardan olabilir.

Kaynaklar

• Ultrasound scan — NHS, erişim: 03.10.2026
• Ultrasound — MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), erişim: 03.10.2026

İlgili içerikler

• Radyoloji branşı
• Tiroit nodülü hakkında genel bilgi
• Böbrek taşı hakkında genel bilgi

Hazırlık, incelenecek bölgeye göre değişir. Bazı incelemelerde mesanenin dolu olması için önceden su içip tuvalete gitmemeniz istenebilir; bazı incelemelerde ise yeme içmeyle ilgili özel kurallar olabilir. Bu kurallar kurumdan kuruma farklılık gösterebileceği için hazırlık talimatını işlemi yapacak kurumdan alın ve ona uyun.

Randevu öncesinde sorabileceğiniz konular:

• Aç gelmeniz ya da su içmeniz gerekip gerekmediği
• Düzenli kullandığınız ilaçları her zamanki gibi alıp alamayacağınız
• İncelemenin dış ultrason mu, iç ultrason mu olacağı
• Takı, piercing veya giysilerle ilgili bir düzenleme gerekip gerekmediği
• Sonucun ne zaman ve kim tarafından açıklanacağı

İnceleme sırasında genellikle sedyeye uzanmanız istenir. Cilde kaygan ve serin bir jel sürülür, prob bu bölgede hafif bir baskıyla gezdirilir; görüntünün daha net görülmesi için oda karartılabilir. Hassas bir bölge inceleniyorsa ya da iç ultrason yapılıyorsa rahatsızlık hissedebilirsiniz; bunu ekibe söyleyebilir, işlemle ilgili sorularınızı sorabilirsiniz.

Ultrasonografi radyasyon içermez ve bilinen bir riski tanımlanmamıştır. Yine de her soruyu tek başına yanıtlayamayabilir; hekim gerekli görürse başka görüntüleme yöntemleri veya testler isteyebilir.

Sonuçlar bazen işlemin sonunda konuşulabilir, bazen de raporun hazırlanması zaman alabilir. Rapor testi isteyen hekime iletilir ve sonuçlarınız onunla birlikte değerlendirilir; bazı durumlarda ayrı bir kontrol randevusu gerekebilir.

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi planı yerine geçmez. İncelemenin gerekli olup olmadığı ve sonuçların yorumlanması sizi muayene eden hekimin kararıdır.