NST (non-stres test) nedir? Gebelikte bebeğin kalp atışı izlemi

NST nedir?

MedlinePlus NST'yi, gebelikte bebeğin kalp hızını bebek hareket ettiğinde ya da rahim kasıldığında izleyen, güvenli ve ağrı vermeyen bir test olarak tanımlar. Sağlıklı bir bebeğin kalp hızı, hareket ettiğinde kısa süreliğine artar. NST bu artışların olup olmadığına bakarak bebeğin yeterli oksijen alıp almadığı ve genel olarak iyi olup olmadığı hakkında fikir verir.

Test sırasında kaydedilen grafik, halk arasında bazen "bebek kalp grafiği" olarak da adlandırılır. Grafikte bir çizgi bebeğin kalp hızını, diğer çizgi ise rahim kasılmalarını gösterir.

NST bir tanı testi değil, bir izlem ve değerlendirme aracıdır. Sonucu her zaman gebeliğin genel seyri, muayene bulguları ve gerekirse diğer testlerle birlikte yorumlanır.

Neden yapılır?

MedlinePlus'a göre NST şu durumlarda önerilebilir:

• Bebek hareketlerinin azalması: Anne, bebeğin her zamankinden daha az hareket ettiğini fark ettiğinde
• Doğum tarihinin geçmesi: Gebeliğin 42. haftaya ulaşması ya da aşması
• Annede süregen hastalıklar: Yüksek tansiyon, diyabet ve kalp hastalığı gibi durumlar; bkz. Yüksek tansiyon ve Gebelik diyabeti
• Önceki gebeliklerde sorun yaşanmış olması
• Anne ile bebek arasında Rh uyuşmazlığı
• Çoğul gebelik: İkiz ya da daha fazla bebek taşınması

Bu durumların ortak özelliği, bebeğin daha yakından izlenmesini gerektirebilmeleridir. NST'nin önerilmesi, bebeğinizde bir sorun olduğu anlamına gelmez; çoğu zaman ek güvence sağlamak ve olası değişiklikleri erken fark etmek amacıyla yapılır. Riskli gebeliklerde takibin nasıl yapıldığı için Riskli gebelik yazımıza bakabilirsiniz. Gebelikte tansiyon yükselmesiyle seyreden preeklampsi gibi durumlarda da bebeğin iyilik hâli düzenli olarak değerlendirilir; bkz. Preeklampsi

Gebeliğin hangi döneminde yapılır?

MedlinePlus'a göre NST genellikle gebeliğin son üç ayında, 28. haftadan sonra yapılır. Ne sıklıkla tekrarlanacağı, testin neden yapıldığına ve gebeliğin seyrine göre hekim tarafından belirlenir. Bazı gebelerde yalnızca bir kez, bazılarında ise düzenli aralıklarla yapılabilir.

NST, ultrason ve Doppler arasındaki fark

Bu üç değerlendirme sık karıştırılır, ancak farklı bilgiler verir:

• NST: Bebeğin kalp hızını ve rahim kasılmalarını bir süre boyunca kaydeder; bebeğin o andaki iyilik hâline dair bilgi verir.
• Ultrason: Bebeğin büyümesini, duruşunu, hareketlerini, plasentanın yerini ve amniyon sıvısının miktarını görüntüler.
• Doppler ultrason: Göbek kordonu ve bebeğin bazı damarlarındaki kan akımını değerlendirir.

Hekim, gebeliğin durumuna göre bu yöntemlerden birini ya da birkaçını birlikte kullanabilir. Biyofizik profil adı verilen değerlendirme, NST ile ultrason bulgularını bir araya getirir. Doppler incelemesi hakkında genel bilgi için Doppler ultrason nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Teste nasıl hazırlanılır?

MedlinePlus'a göre NST için özel bir hazırlık gerekmez. Sağlık ekibi testten önce mesanenizi boşaltmanızı isteyebilir. Bazı pratik öneriler:

• Rahat ve karnınızı kolayca açabileceğiniz giysiler giyin.
• Testin 20–30 dakika, bazen daha uzun sürebileceğini göz önünde bulundurun.
• Aç ya da çok yorgun gelmemeye çalışın; test sırasında bebeğin uyanık olması işinizi kolaylaştırır.
• Kullandığınız ilaçları sağlık ekibine söyleyin; MedlinePlus'a göre bazı ilaçlar sonucu etkileyebilir.

NST nasıl yapılır?

MedlinePlus'a göre test şu şekilde yapılır:

1. Yarı oturur ya da yan yatar pozisyonda uzanırsınız.
2. Karnınıza jel sürülür.
3. Karnınıza iki kayış benzeri algılayıcı yerleştirilir: Biri bebeğin kalp hızını, diğeri rahim kasılmalarını kaydeder.
4. Sağlık çalışanı bebeğin kalp sesini bularak algılayıcının yerini ayarlar.
5. Bebeğin hareketlerini hissettiğinizde elinize verilen bir düğmeye basmanız istenebilir; böylece hareketler grafikte işaretlenir.
6. Kayıt yaklaşık 20–30 dakika sürer.

Bebek uyuyorsa ne olur?

Bebekler gün içinde uyku ve uyanıklık dönemleri geçirir. MedlinePlus'a göre bebek test sırasında hareketsiz görünürse sağlık ekibi, karnınızın üzerinde ses çıkaran bir cihazla bebeği nazikçe uyarabilir ya da bir şeyler yiyip içmenizi önerebilir. Bu durumda testin süresi uzayabilir.

Test sırasında rahat etmek için

Test boyunca hareketsiz durmanız gerekmez; ancak algılayıcıların yerinden kaymaması için ani hareketlerden kaçınmak iyi olur. Sırtüstü düz yatmak bazı gebelerde baş dönmesi ya da bulantıya yol açabilir; bu nedenle yarı oturur ya da yan yatar pozisyon tercih edilir. Kendinizi iyi hissetmezseniz, tuvalete gitmeniz gerekirse ya da pozisyon değiştirmek isterseniz sağlık çalışanına söyleyin.

Güvenli midir, acıtır mı?

MedlinePlus'a göre NST'nin anne ya da bebek için herhangi bir riski yoktur. Test ağrı vermez; karına yerleştirilen kayışlar dışında bir şey hissedilmez. Bazı gebeler uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan rahatsız olabilir; böyle bir durumda pozisyonunuzu değiştirmek istediğinizi söyleyebilirsiniz.

Sonuçlar ne anlama gelir?

MedlinePlus'a göre NST sonuçları iki şekilde tanımlanır:

• Reaktif (güven verici) sonuç: Test süresince bebeğin kalp hızı belirli ölçülerde iki ya da daha fazla kez yükselmiştir. Bu, bebeğin o an için iyi olduğunu düşündürür.
• Non-reaktif sonuç: Bebeğin kalp hızı test süresince yeterince yükselmemiştir. MedlinePlus'a göre bu, bebeğin uyuyor olması ya da annenin kullandığı bazı ilaçlar nedeniyle olabilir; ancak ek değerlendirme gerektirebilir.

Non-reaktif bir sonuç, bebekte mutlaka bir sorun olduğu anlamına gelmez. Hekim çoğu zaman testi uzatır, tekrarlar ya da başka testlerle sonucu doğrular.

Ek testler

MedlinePlus'a göre gerekirse şu testler yapılabilir:

• Biyofizik profil: NST'nin, bebeğin hareketlerini, solunum benzeri hareketlerini, kas tonusunu ve amniyon sıvısı miktarını değerlendiren ultrason incelemesiyle birleştirildiği bir değerlendirme.
• Kasılma stres testi: Rahim kasılmaları sırasında bebeğin kalp hızının nasıl değiştiğine bakan bir test.

Sonuçlara göre hekiminiz izlemi sıklaştırabilir ya da doğumun zamanlaması hakkında sizinle konuşabilir. NST grafiği genellikle test biter bitmez değerlendirilir ve sonuç çoğu zaman aynı gün size açıklanır. Sonucun ne anlama geldiğini ve bir sonraki kontrolünüzün ne zaman olacağını öğrenmeden ayrılmayın. Doğum süreci için Normal doğum yazımıza bakabilirsiniz.

Bebek hareketlerini izlemek

NST, bebeğin iyilik hâlini değerlendirmenin yollarından biridir; ancak gebeliğin ikinci yarısında bebeğin hareketlerini fark etmek de çok önemlidir. NHS'e göre bebek hareketleri genellikle gebeliğin 16–24. haftaları arasında hissedilmeye başlar; ilk gebeliğini yaşayanlar bunları 20. haftadan sonra fark edebilir. Başlangıçta hafif bir kıpırtı ya da dalgalanma gibi hissedilen hareketler, gebelik ilerledikçe tekme ve sarsıntılara dönüşür.

NHS'in vurguladığı noktalar şunlardır:

• Günlük hareket sayısı için belirli bir rakam yoktur; önemli olan bebeğinizin kendi hareket düzenini tanımanızdır.
• Bebek hareketleri doğuma kadar, doğum sırasında bile hissedilmeye devam etmelidir. "Gebeliğin sonunda bebekler daha az hareket eder" bilgisi doğru değildir.
• 24. haftaya kadar hiç hareket hissetmediyseniz ebenize ya da hekiminize başvurun.
• Evde kullanılan kalp sesi dinleme cihazları güvenilir değildir; bebeğin iyi olduğuna dair yanlış bir güven verebilir. NHS bu cihazların kullanılmamasını önerir.