Kısaca
Lipom (halk arasında yağ bezesi), deri altında yağ dokusundan gelişen, kanser olmayan yumuşak bir kitledir. NHS'e göre lipomlar zararsızdır ve sık görülür; genellikle yumuşak, hamur kıvamındadır ve üzerine bastırıldığında deri altında hafifçe kayar. Boyutları bir bezelye tanesinden birkaç santimetreye kadar değişebilir. Çoğu lipom tedavi gerektirmez. Büyüyen, ağrıya yol açan, günlük yaşamı rahatsız eden ya da tanısı netleşmeyen kitleler küçük bir ameliyatla çıkarılabilir. Sertleşen, hızla büyüyen ya da ağrılı hâle gelen her kitle hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Lipom nedir?
Lipom, deri altında büyüyen yumuşak, yağlı bir kitledir ve iyi huyludur. "İyi huylu" ifadesi, kitlenin kanser olmadığı ve vücudun başka yerlerine yayılmadığı anlamına gelir. MSD Manual lipomları, deri altında düzgün, yuvarlak ya da oval kabarıklıklar oluşturan yumuşak yağ birikintileri olarak tanımlar. Üzerindeki deri normal görünür; renk değişikliği, yara ya da akıntı olmaz.
MedlinePlus, deri altında hissedilen şişliklerin çoğunun iyi huylu olduğunu; özellikle lipomlar ve kistler gibi yumuşak olan ve parmakların altında kolayca kayan kitlelerin genellikle zararsız olduğunu belirtir.
Lipom nerede ve kimlerde görülür?
NHS'e göre lipomlar en sık omuz, göğüs, kol, sırt, kalça ve uyluklarda görülür; ancak alın gibi başka bölgelerde de ortaya çıkabilir. MSD Manual'a göre en sık ön kol, gövde ve boyunda görülür ve kadınlarda daha sık rastlanır.
Bazı kişilerde tek bir lipom bulunurken, bazılarında birden fazla lipom gelişebilir. MSD Manual'a göre çok sayıda lipom bazen ailede görülür ve ailesel çoklu lipomatoz gibi kalıtsal bir durumun parçası olabilir.
Belirtileri nelerdir?
NHS ve MSD Manual'ın tarif ettiği tipik özellikler şunlardır:
- Deri altında yumuşak, hamur kıvamında bir şişlik
- Üzerine bastırıldığında hafifçe kayması
- Düzgün, yuvarlak ya da oval biçim
- Yavaş büyüme
- Bezelye tanesi büyüklüğünden birkaç santimetreye kadar değişen boyut
- Üzerindeki derinin normal görünmesi
- Çoğunlukla ağrıya yol açmaması
MSD Manual'a göre lipomların kıvamı değişkendir ve bazıları oldukça sert hissedilebilir. Lipomlar nadiren sorun yaratır; ancak MSD Manual, bazen hassas ya da ağrılı olabildiklerini de belirtir. NHS de bazı lipomların bulundukları yer nedeniyle belirtilere yol açabileceğini belirtir.
Lipom ile diğer deri altı kitleleri arasındaki fark
Deri altında fark edilen her şişlik lipom değildir. MedlinePlus'ın sıraladığı diğer sık nedenler şunlardır:
- Deri kistleri: NHS'e göre deri kistleri deri altında yuvarlak şişliklerdir; içlerinde sıvı ya da irin bulunabilir ve ortalarında küçük, koyu renkli bir nokta görülebilir. Lipomdan farklı olarak iltihaplanıp kızarabilir ve ağrıyabilir. NHS, kistlerin sıkılmamasını, çünkü patlarsa enfeksiyon gelişebileceğini ya da var olan enfeksiyonun yayılabileceğini vurgular.
- Büyümüş lenf bezleri: Özellikle boyun, koltuk altı ve kasıkta, çoğunlukla bir enfeksiyona bağlı olarak büyür. Bkz. Boyunda şişlik
- Çıban ve apse: MedlinePlus'a göre çıban genellikle enfekte bir kıl kökünden kaynaklanan ağrılı, kırmızı bir kabarıklıktır; apse ise kapalı bir boşlukta sıkışan iltihaplı sıvı ve irin birikimidir.
- Diğer iyi huylu oluşumlar: MedlinePlus, seboreik keratoz, deri etikleri (akrokordon), nörofibrom, siğil, nasır ve benleri de deri kitlelerinin sık nedenleri arasında sayar.
- Deri kanseri: Kanayan, şekli ya da boyutu değişen veya iyileşmeyen lekeler ve kabarıklıklar değerlendirme gerektirir. Bkz. Ben değişiklikleri
Bu nedenle deri altında fark ettiğiniz bir kitlenin ne olduğuna kendi başınıza karar vermek yerine hekime göstermeniz önerilir. MedlinePlus, açıklanamayan her şişlik ya da kitle için bir sağlık profesyoneline başvurulmasını önerir.
Bu konuda
Lipom (yağ bezesi) konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
NHS ve MSD Manual'a göre hekimler lipomu çoğunlukla muayeneyle tanıyabilir; ek tetkik gerekmez. MedlinePlus'a göre hekim kitlenin yerini, ne zamandır var olduğunu, ağrılı olup olmadığını, büyüyüp büyümediğini, kanama olup olmadığını ve kaç tane bulunduğunu sorar.
Muayeneye giderken kitleyi ilk ne zaman fark ettiğinizi, o zamandan beri büyüyüp büyümediğini, ağrı ya da kızarıklık olup olmadığını ve vücudunuzun başka yerlerinde benzer şişlikler bulunup bulunmadığını not etmeniz yararlı olur. Ailenizde birden fazla lipomu olan kişiler varsa bunu da belirtin.
NHS'e göre hekim çoğunlukla kitlenin lipom olup olmadığını anlayabilir; şüphe varsa sizi bir görüntüleme tetkikine yönlendirebilir. Bkz. Ultrason nedir? MSD Manual'a göre lipom değişiyor ya da çok büyükse biyopsi yapılabilir. MedlinePlus da kanserden şüphelenildiğinde ya da kitle bakılarak tanınamadığında biyopsi ya da görüntüleme yapılabileceğini belirtir.
Lipom nasıl tedavi edilir?
NHS'e göre lipomlar zararsızdır ve genellikle çıkarılmaları gerekmez. MSD Manual da tedavinin çoğu zaman gerekmediğini, ancak rahatsızlık veren lipomların cerrahi olarak ya da yağ emme (liposuction) yöntemiyle çıkarılabileceğini belirtir.
Çıkarma şu durumlarda gündeme gelebilir:
- NHS'e göre kitle büyüyorsa ya da bulunduğu yer nedeniyle belirtilere yol açıyorsa
- MedlinePlus'a göre lezyon tahriş ya da rahatsızlık yaratıyorsa
- MSD Manual'a göre lipom herhangi bir şekilde değişmeye başlamışsa ya da büyükse (bu durumda biyopsi yapılabilir)
- MedlinePlus'a göre kişi görünümü düzeltmek istiyorsa
NHS'e göre çıkarılan doku, tanının doğrulanması için laboratuvara gönderilebilir.
MedlinePlus, deri kitlelerinin çoğunun evde herhangi bir uygulama denenmeden önce hekime gösterilmesini önerir; NHS de deri kistlerinin sıkılmamasını, çünkü patlarsa enfeksiyon gelişebileceğini belirtir. Kitleye evde müdahale etmeye çalışmayın.
Çıkarma işlemi kısaca
MedlinePlus'a göre deri lezyonlarının çıkarılması çoğunlukla muayenehanede ya da ayaktan hizmet veren bir birimde yapılır ve işlem öncesinde uyuşturucu bir ilaç uygulanabilir. Hangi yöntemin kullanılacağı lezyonun yerine, boyutuna ve türüne bağlıdır. Derin tabakalara kadar inen çıkarmalarda lezyon gerekirse yağ tabakasına kadar alınır ve yara dikişle kapatılır. MedlinePlus'a göre işlemden sonra bölge birkaç gün hassas olabilir ve çıkarılan doku genellikle mikroskopla incelenmek üzere laboratuvara gönderilir. MSD Manual'a göre rahatsızlık veren lipomlar ameliyatla ya da yağ emme (liposuction) yöntemiyle alınabilir.
MedlinePlus'ın sıraladığı olası riskler arasında enfeksiyon, kanama, yara izi (bazen kabarık iz), deride renk değişikliği, yaranın geç iyileşmesi, sinir hasarı ve kitlenin yeniden oluşması bulunur. Ayrıntılı bilgi için bkz. Deri altı kitle (lipom, kist) çıkarılması
Lipomu nasıl izleyebilirsiniz?
Hekiminiz kitlenin lipom olduğunu düşünüp çıkarılmasını gerekli görmediyse, NHS'in uyarı işaretlerinden yola çıkarak şu değişikliklere dikkat edebilirsiniz:
- Boyut: Kitlenin büyümesi
- Kıvam ve hareket: Kitlenin sertleşmesi ya da bastırınca yerinden oynamaması
- Ağrı ve kızarıklık: Kitlenin ağrılı, kızarık ya da dokununca sıcak hâle gelmesi
MSD Manual da lipomun herhangi bir şekilde değişmeye başlaması durumunda hekimin biyopsi yapabileceğini belirtir. Bu değişikliklerden birini fark ederseniz kontrol randevusunu beklemeden hekiminize başvurun.
Lipom kansere dönüşür mü?
MSD Manual'a göre lipomlar kanser değildir ve nadiren kansere dönüşür. Yine de NHS, var olan bir kitlenin ağrılı, kızarık, sıcak ya da sert hâle gelmesi, yerinden oynamaması ya da büyümesi durumunda hekime başvurulmasını önerir. Büyük ya da hızla değişen kitlelerde hekim görüntüleme ve gerekirse biyopsi isteyebilir.
Ne zaman doktora başvurmalı?
NHS, vücudunuzda yeni bir kitle fark ettiğinizde hekime danışmanızı önerir. Özellikle şu durumlarda aile hekiminize ya da genel cerrahi uzmanına başvurun:
- Kitle büyüyorsa
- Ağrılı, kızarık ya da dokununca sıcaksa
- Sert hissediliyor ya da bastırınca yerinden oynamıyorsa
- Çıkarıldıktan sonra aynı yerde yeniden ortaya çıktıysa
- Kitlenin üzerindeki deride renk değişikliği, yara ya da kanama varsa
MedlinePlus'a göre 24–48 saat içinde aniden ortaya çıkan ağrılı bir şişlik genellikle bir yaralanma ya da enfeksiyondan kaynaklanır; MedlinePlus açıklanamayan her şişlik için hekime başvurulmasını önerir. Lipom acil bir durum değildir; ancak NHS, deride ağrılı ya da kızarık bir kitle olduğunda acil (aynı gün) hekim değerlendirmesi önerir. Bilinç bulanıklığı ya da nefes darlığı gibi acil belirtilerde 112'yi arayın.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Lipom tedavi edilmezse ne olur?
NHS'e göre lipomlar zararsızdır, yavaş büyür ve genellikle tedavi gerektirmez. Yine de NHS, her kitlenin hekime gösterilmesini ve büyüyen kitlelerin yeniden değerlendirilmesini önerir.
Lipom mutlaka aldırılmalı mı?
Hayır. NHS'e göre lipomlar zararsızdır ve genellikle çıkarılmaları gerekmez. Büyüyen, ağrı yapan ya da rahatsızlık veren lipomlar çıkarılabilir.
Lipom kansere dönüşür mü?
MSD Manual'a göre lipomlar kanser değildir ve nadiren kansere dönüşür. Büyüyen, sertleşen ya da ağrılı hâle gelen kitleleri hekime gösterin.
Vücudumda birden fazla lipom var, bu normal mi?
MSD Manual'a göre bazı kişilerde birden fazla lipom gelişebilir ve bu durum bazen ailede görülür. Çok sayıda lipomu olanların hekime danışması yararlı olur.
Lipom aldırınca iz kalır mı?
Deri altındaki bir kitle çıkarıldığında genellikle bir yara izi kalır; NHS deri kisti çıkarıldıktan sonra yara iyileştiğinde küçük bir iz kalacağını belirtir. MedlinePlus, kabarık yara izini (keloid) işlemin olası riskleri arasında sayar ve doğru yara bakımının iyileşmeyi ve cildin görünümünü destekleyeceğini belirtir.
Lipom için hangi doktora gidilir?
İlk değerlendirmeyi aile hekimi yapabilir. Lipomların çıkarılması genellikle genel cerrahi ya da plastik cerrahi uzmanları tarafından yapılır; deri kaynaklı diğer kitlelerin ayrımında dermatoloji uzmanları da yardımcı olur.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
