Kısaca
Deri altı kitle çıkarılması, deri altında bulunan lipom (yağ bezesi) ya da deri kisti gibi kitlelerin küçük bir cerrahi işlemle alınmasıdır. NHS'e göre lipomlar ve deri kistleri çoğunlukla zararsızdır ve her zaman çıkarılmaları gerekmez; ancak büyüyen, ağrı yapan, tekrar tekrar iltihaplanan ya da tanısı netleşmeyen kitlelerde çıkarma işlemi önerilebilir. İşlem çoğu zaman bölge uyuşturularak (lokal anestezi) ve aynı gün içinde yapılır. Kitle alttaki dokudan ayrılarak çıkarılır, yara dikişle kapatılır ve çıkarılan doku incelenmek üzere laboratuvara gönderilir. İşlemden sonra küçük bir yara izi kalması beklenir.
Bu işlem nedir?
Deri altı kitle çıkarılması, deri ile alttaki kas tabakası arasında yer alan iyi huylu kitlelerin cerrahi olarak alınmasıdır. En sık çıkarılan kitleler şunlardır:
- Lipom (yağ bezesi): Yağ dokusundan gelişen, yumuşak, hamur kıvamında ve bastırınca hafifçe kayan bir kitledir. Bkz. Lipom (yağ bezesi) nedir?
- Deri kisti (epidermoid kist): NHS'e göre derinin üst tabakasından gelişen, içinde sıvı ya da irin bulunabilen, ortasında bazen küçük koyu bir nokta görülen yuvarlak bir şişliktir. Baş, yüz, boyun, göğüs, sırt ve genital bölgede sık görülür.
MedlinePlus'a göre deri lezyonlarının çıkarılmasına yönelik işlemlerin çoğu muayenehane ya da poliklinik ortamında rahatlıkla yapılabilir. Bu işlemleri aile hekimleri, dermatoloji uzmanları ya da cerrahlar yapabilir. Deri altında daha derin yerleşen ya da büyük kitleler ise genellikle genel cerrahi veya plastik cerrahi uzmanları tarafından ameliyathane koşullarında alınır.
Hangi durumlarda yapılır?
NHS'e göre lipomlar zararsızdır ve genellikle çıkarılmaları gerekmez. Çıkarma işlemi daha çok şu durumlarda gündeme gelir:
- Kitle büyüyorsa
- Ağrı, hassasiyet ya da baskı belirtileri yaratıyorsa
- Giysilerin sürtünmesiyle tahriş oluyor ya da günlük yaşamı etkiliyorsa
- Deri kisti tekrar tekrar iltihaplanıyorsa
- Kitlenin ne olduğundan emin olunamıyorsa
- Kişi görünümden rahatsızsa
NHS'e göre iltihaplı bir deri kistinde önce antibiyotik verilebilir; ağrılı ya da sorun yaratan kistler ise lokal anesteziyle cerrahi olarak çıkarılabilir. İltihabın yatışmasının ardından çıkarmanın planlanması, dokuların daha sağlıklı olduğu bir dönemde işlem yapılmasını sağlar.
MedlinePlus, işlem öncesinde kitlenin ne olduğu muayeneyle anlaşılamıyorsa ya da kanserden şüpheleniliyorsa görüntüleme veya biyopsi yapılabileceğini belirtir. Gerekirse ultrason ile kitlenin derinliği ve çevre dokularla ilişkisi değerlendirilir. Bkz. Ultrason nedir?
İşlem öncesi hazırlık
MedlinePlus, işlemden önce hekiminize şunları söylemenizi önerir:
- Kullandığınız tüm ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar ve aspirin gibi kanamayı artırabilecek ilaçlar
- Bitkisel ürünler ve takviyeler
- Alerjileriniz; özellikle uyuşturucu ilaçlara ya da yara bantlarına karşı alerji
- Kanama bozukluğunuz olup olmadığı
Kan sulandırıcı ilacınızı kendi başınıza bırakmayın; ilacın kesilip kesilmeyeceğine hekiminiz karar verir. Lokal anesteziyle yapılan işlemlerde çoğu zaman aç kalmak gerekmez; ancak size verilen talimatlar farklıysa onlara uyun. İşlem bölgesine göre rahat giysiler giymek ve sırt gibi kendinizin bakamayacağı bölgelerde pansumanı yapacak birinin desteğini önceden ayarlamak işinizi kolaylaştırır.
İşlem nasıl yapılır?
Anestezi
MedlinePlus'a göre işlemden önce bölgeyi uyuşturan bir ilaç (lokal anestezik) uygulanır. Uyuşturucu ilaç enjekte edilirken kısa süreli bir yanma ya da batma hissedilebilir; ardından işlem sırasında genellikle yalnızca dokunma ve çekme hissi olur. Çok büyük, derin ya da çocuklardaki bazı kitlelerde genel anestezi tercih edilebilir.
Kitlenin çıkarılması
MedlinePlus'ın tam kat çıkarma (eksizyon) olarak tarif ettiği yöntemde kitle, deri ve alttaki yağ tabakasıyla birlikte çıkarılır. Deri genellikle elips (Amerikan futbolu topu) biçiminde kesilir; bu şekil, yaranın düzgün kapanmasını kolaylaştırır. Ardından:
- Kitle çevresindeki dokulardan dikkatlice ayrılır ve mümkünse bütün olarak çıkarılır. Kistlerde kese, içeriğiyle birlikte bütün hâlinde alınmaya çalışılır.
- Kanama durdurulur.
- Yara, katmanlar hâlinde dikişle kapatılır. MedlinePlus'a göre geniş alanlarda deri yaması ya da flep (çevreden kaydırılan deri) gerekebilir.
- Üzerine pansuman yapılır.
MSD Manual'a göre bazı lipomlar yağ emme (liposuction) yöntemiyle de alınabilir; bu yöntemin uygun olup olmadığına kitlenin özelliklerine göre karar verilir.
Laboratuvar incelemesi
MedlinePlus'a göre çıkarılan doku genellikle mikroskopla incelenmek üzere laboratuvara gönderilir. NHS de lipomun tanısını doğrulamak için çıkarılan dokunun incelenebileceğini belirtir. Sonucun ne zaman çıkacağını işlem günü sorun ve sonucu kontrol randevusunda hekiminizle birlikte değerlendirin. Çoğu zaman sonuç, muayenede düşünülen iyi huylu tanıyı doğrular; beklenmedik bir bulgu olursa hekiminiz sonraki adımları sizinle planlar.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
İşlem sonrası bakım
MedlinePlus'a göre işlemden sonra bölge birkaç gün hassas olabilir. MedlinePlus'ın yara bakımı önerileri şunlardır:
- İlk günler: Yarayı ilk 24–48 saat kapalı tutun. Bu süreden sonra yarayı serin su ve sabunla nazikçe yıkayıp temiz bir kâğıt havluyla tampon yaparak kurulayın.
- Dikişli yara: Önerildiyse yaranın üzerine vazelin ya da hekimin önerdiği merhemi sürün, pansumanı temiz bir bantla değiştirin. Yarayı günde 1–2 kez yıkayın.
- Açık bırakılan yara: Bazı durumlarda, örneğin iltihaplı bir kistten sonra, yara dikilmeden kendi kendine kapanmaya bırakılabilir. MedlinePlus'a göre bu tür yaraların da günde 1–2 kez yıkanması ve üzerinde kalın kabuk oluşmasının önlenmesi önerilir. Pansumanın ne sıklıkla değiştirileceğini ekibinize sorun.
- Kaçınılması gerekenler: Alkol, oksijenli su, iyot ya da antibakteriyel sabunlar iyileşmeyi yavaşlatabilir; hekiminiz önermedikçe kullanmayın.
- Etkinlik: Yaranın açılmaması için ilk günlerde yorucu hareketlerden ve bölgeyi geren etkinliklerden kaçının.
- Ağrı: Hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanın. MedlinePlus, aspirin ve ibuprofen gibi kanamayı artırabilecek ilaçları kullanmadan önce cerrahınıza danışmanızı önerir.
- Dikişlerin alınması: Dikişlerin ne zaman alınacağını cerrahınız belirler; bu süre yaranın yerine göre değişir.
Kabuk ya da dikişlerle oynamamak, bölgeyi güneşten korumak ve kontrol randevularına gitmek, yara izinin daha iyi görünmesine yardımcı olur.
Olası riskler
MedlinePlus'a göre deri lezyonu çıkarma işlemlerinin olası riskleri şunlardır:
- Enfeksiyon: Yarada kızarıklık, artan ağrı ve sarı-yeşil akıntı ile kendini gösterir.
- Kanama ve morarma
- Yara izi: Her kesi bir iz bırakır. NHS de kist çıkarıldıktan sonra küçük bir iz kalacağını belirtir. Bazı kişilerde iz kabarık (keloid) olabilir.
- Deride renk değişikliği
- Yaranın geç iyileşmesi ya da açılması
- Sinir hasarı: Kitlenin yakınındaki küçük sinirlerin etkilenmesiyle bölgede uyuşukluk olabilir.
- Kitlenin yeniden oluşması: NHS'e göre deri kistleri çıkarıldıktan sonra yeniden oluşabilir.
Riskler; kitlenin büyüklüğüne, derinliğine ve bulunduğu bölgeye göre değişir. İşlem öncesinde bunları hekiminizle konuşmanız önemlidir.
İyileşme süreci
Küçük kitlelerin çıkarıldığı işlemlerden sonra çoğu kişi aynı gün ya da ertesi gün günlük işlerine dönebilir. Sırt ya da omuz gibi hareketle gerilen bölgelerde, dikişler alınana kadar ağır kaldırmaktan ve ani hareketlerden kaçınmak gerekebilir. Yara izinin rengi ve görünümü aylar içinde yavaş yavaş solar. İşlemden sonra aynı bölgede yeni bir şişlik fark ederseniz hekiminize gösterin.
Ne zaman doktora başvurmalı?
İşlemden önce, NHS'in önerileri doğrultusunda şu durumlarda hekime başvurun:
- Vücudunuzda açıklanamayan yeni bir kitle fark ettiyseniz
- Var olan bir kitle büyüyor, sertleşiyor, yerinden oynamıyor ya da ağrılı, kızarık ve sıcak hâle geliyorsa
- Çıkarılmış bir kitle aynı yerde yeniden oluştuysa
İşlemden sonra MedlinePlus'a göre şu durumlarda hekiminize hemen ulaşın:
- 10 dakika doğrudan bastırmaya rağmen durmayan kanama
- Yarada kızarıklık, artan ağrı ya da sarı-yeşil irin
- 37,8 °C'nin üzerinde ateş
- Dikişlerin açılması
Yüksek ateşle birlikte bilinç bulanıklığı, nefes darlığı ya da yaradan hızla yayılan kızarıklık ve belirgin halsizlik varsa 112'yi arayın.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Lipom ya da kist alınırken acı hisseder miyim?
Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur. MedlinePlus'a göre uyuşturucu ilaç enjekte edilirken kısa süreli bir yanma hissedilebilir; işlem sırasında genellikle yalnızca dokunma ve çekme hissedilir. İşlemden sonra bölge birkaç gün hassas olabilir.
İşlemden sonra iz kalır mı?
Evet, genellikle küçük bir iz kalır. NHS de kist çıkarıldıktan sonra küçük bir iz kalacağını belirtir. İzin görünümü zamanla solar; yara bakımı talimatlarına uymak iyileşmeyi destekler.
Kist aldırdıktan sonra tekrar eder mi?
Edebilir. NHS'e göre deri kistleri çıkarıldıktan sonra yeniden oluşabilir. Aynı bölgede yeni bir şişlik fark ederseniz hekiminize gösterin.
Çıkarılan kitle neden laboratuvara gönderilir?
MedlinePlus'a göre çıkarılan doku genellikle mikroskopla incelenir. Bu inceleme, kitlenin ne olduğunu doğrular ve beklenmedik bir durum varsa erken fark edilmesini sağlar.
Ne zaman duş alabilirim?
MedlinePlus'a göre yara ilk 24–48 saat kapalı tutulur, ardından serin su ve sabunla nazikçe yıkanabilir. Kendi durumunuz için cerrahınızın önerisine uyun.
İltihaplı kist hemen alınabilir mi?
NHS'e göre iltihaplı kistlerde önce antibiyotik verilebilir. Çıkarma işleminin ne zaman yapılacağına, iltihabın durumuna göre hekiminiz karar verir. Kisti kendiniz sıkmaya çalışmayın; NHS bunun enfeksiyonu yayabileceğini belirtir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
