Kasık fıtığı belirtileri ve tedavisi

Kasık fıtığı nedir?

Karın duvarı, iç organları yerinde tutan kas ve bağ dokusu katmanlarından oluşur. NHS kasık fıtığını, dokunun ya da bağırsağın bir bölümünün kasık bölgesindeki zayıf bir noktadan dışarı doğru itilmesi olarak tanımlar. MedlinePlus'a göre fıtık, karın içi dokunun karın duvarındaki bağ dokusu (fasya) katmanında zayıflamış bir bölgeden çıkıntı yapmasıyla gelişir.

NHS'e göre fıtıklar oluştukları yere göre farklı adlar alır: kasıkta kasık (inguinal) fıtığı, uyluk üst kısmında femoral fıtık, göbek çevresinde göbek fıtığı, mide üst bölümünün göğüs boşluğuna kaydığı mide (hiatal) fıtığı ve daha önceki bir ameliyat yerinden çıkan fıtıklar. Kasık fıtığı en sık görülen türlerdendir.

Kimlerde görülür?

MedlinePlus, kasık fıtığının erkeklerde ve erkek çocuklarda daha yaygın olduğunu belirtir. Fıtığa yatkınlık doğuştan bulunabilir; ancak kabarıklık yaşamın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilir.

Çocuklarda kasık fıtığı

Kasık fıtığı yalnızca yetişkinlerde görülmez. MedlinePlus'a göre fıtık doğuştan var olabilir ve özellikle erkek çocuklarda sık görülür. Bebeklerde ve çocuklarda şişlik çoğu zaman ağlama, öksürme ya da ıkınma gibi karın içi basıncın arttığı anlarda belirginleşir ve sakinleşince küçülebilir. Çocuğunuzun kasığında veya torbasında böyle bir şişlik fark ederseniz çocuk doktorunuza gösterin. Şişliğin sertleşmesi, ağrılı hâle gelmesi ya da çocuğun huzursuzlanıp kusması acil durumdur.

Kasık fıtığı neden olur?

MedlinePlus'a göre karın içi basıncı artıran durumlar, zaten zayıf olan bir bölgede fıtığın ortaya çıkmasını kolaylaştırır. Başlıca etkenler şunlardır:

• Ağır kaldırma
• Dışkılama sırasında ıkınma ve uzun süreli kabızlık
• Uzun süren öksürük
• İdrar yaparken zorlanmaya yol açan prostat büyümesi
• Fazla kilo
• Yetersiz beslenme

Bu etkenler tek başına fıtığa neden olmaz; çoğu zaman doğuştan var olan bir zayıflık ile karın içi basıncın tekrarlayan artışı bir araya gelir.

Kasık fıtığı belirtileri nelerdir?

NHS ve MedlinePlus'ın tarif ettiği başlıca belirtiler şunlardır:

• Kasıkta, uzandığınızda küçülen veya kaybolan bir şişlik ya da kabarıklık
• Öksürme, hapşırma veya ıkınma sırasında büyüyen şişlik
• Erkeklerde torbaya doğru uzanan şişlik
• Ayakta dururken, zorlanırken veya ağır kaldırırken artan rahatsızlık, ağrı ya da ağırlık hissi
• Şişliğin üzerindeki derinin gerilmesi

MedlinePlus'a göre pek çok kişide fıtık yalnızca gözle görülen bir şişlik olarak fark edilir ve belirgin bir ağrıya yol açmaz. Fıtığın neden olduğu rahatsızlık genellikle gün içinde ve fiziksel aktiviteyle artar.

Boğulmuş fıtık: acil durum

Fıtığın en önemli komplikasyonu, dışarı çıkan bağırsağın fıtık kesesinde sıkışmasıdır. MedlinePlus'a göre sıkışan bağırsağın kan akımı kesilebilir; bu duruma boğulmuş fıtık denir ve bulantı, kusma ile bağırsak tıkanıklığına yol açabilir. NHS de ameliyatın amaçlarından birinin bağırsak tıkanıklığını ve boğulmayı önlemek olduğunu belirtir.

Boğulmuş fıtığı düşündüren belirtiler:

• Fıtık bölgesinde ani başlayan ve giderek artan ağrı
• Daha önce geri itilebilen şişliğin artık geri girmemesi, sertleşmesi ve dokunulduğunda hassas olması
• Şişliğin üzerindeki derinin kızarması ya da morarması
• Bulantı ve kusma
• Gaz ve dışkı çıkaramama, karında şişkinlik
• Ateş

Bu belirtiler acil cerrahi müdahale gerektirebilir; beklemeden 112'yi arayın veya acil servise başvurun.

Kasık fıtığı nasıl teşhis edilir?

MedlinePlus'a göre hekim çoğu zaman fıtığı fizik muayeneyle tanır. Muayene sırasında ayakta durmanız ve öksürmeniz ya da ıkınmanız istenebilir; bu, fıtığın daha belirgin hâle gelmesini sağlar. Tanı net değilse ultrason veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Kasıktaki her şişlik fıtık değildir. Lenf bezi büyümesi, torbada sıvı birikmesi (hidrosel) veya başka kitleler de benzer görünebilir. Bu nedenle kasıkta fark ettiğiniz yeni bir şişliği hekime göstermeniz önemlidir. Ultrason hakkında bilgi için ultrason nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Kasık fıtığı tedavisi

NHS'e göre bazı fıtıklar kendiliğinden düzelebilse de kasık fıtığında kalıcı onarım ancak ameliyatla mümkündür. MedlinePlus da fıtığı kalıcı olarak düzeltebilecek tek tedavinin cerrahi olduğunu belirtir.

Ameliyat ne zaman önerilir?

NHS'e göre ameliyat genellikle şu durumlarda önerilir:

• Fıtık ağrı gibi şikâyetlere yol açıyorsa
• Bağırsak tıkanıklığı veya boğulma gibi komplikasyonları önlemek gerekiyorsa

Şikâyet vermeyen küçük fıtıklarda ameliyat kararı; fıtığın büyüklüğü, kişinin genel sağlık durumu ve tercihleri göz önüne alınarak cerrahla birlikte verilir. Ameliyat planlanana kadar ağır kaldırmaktan kaçınmak ve şişliğin değişimini izlemek önemlidir.

Ameliyat yöntemleri

NHS iki ana yöntem tarif eder:

• Açık ameliyat: Kasık bölgesinde tek ve daha büyük bir kesiyle fıtık onarılır.
• Laparoskopik (kapalı) ameliyat: Karında birkaç küçük kesiden kamera ve ince aletler yardımıyla onarım yapılır.

Her iki yöntemde de çoğunlukla zayıf bölgenin üzerine, onu güçlendirmek için yama (mesh) adı verilen ince bir malzeme yerleştirilir. MedlinePlus, onarımın dikişlerle veya yamayla yapılabildiğini belirtir. Hangi yöntemin uygun olduğu; fıtığın türü, büyüklüğü, iki taraflı olup olmadığı, daha önce ameliyat geçirilip geçirilmediği ve genel sağlık durumuna göre belirlenir. Kapalı yöntem hakkında genel bilgi için laparoskopi nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Ameliyatın olası riskleri

MedlinePlus'a göre fıtık ameliyatında kasıkta uyuşukluğa yol açabilen sinir hasarı ve nadiren testisle ilgili sorunlar gibi riskler bulunur. Fıtığın tekrarlaması da mümkündür; MedlinePlus, ameliyat yeri fıtıklarında tekrarlamanın daha sık olduğunu belirtir. Her ameliyatta olduğu gibi enfeksiyon, kanama ve anesteziye bağlı riskleri cerrahınızla konuşun.

Ameliyat sonrası iyileşme

NHS'e göre kasık fıtığı ameliyatından sonra iyileşme genellikle 4–6 hafta kadar sürer, ancak daha uzun da sürebilir. NHS'in iyileşme dönemiyle ilgili önerileri:

• İşe dönüş: Çoğu kişi en az 1–2 hafta işten uzak kalır; ağır kaldırma gerektiren işlerde bu süre 6 haftaya kadar uzayabilir.
• Araç kullanma: Ameliyattan hemen sonra araç kullanılmamalıdır. Ne zaman yeniden araç kullanabileceğinizi sağlık ekibinize danışın.
• Ağır kaldırma: İyileşme süresince ağır kaldırmaktan kaçının; hareketlerinizi kademeli olarak artırın.

NHS, ameliyattan sonra ciddi nefes darlığı, göğüs veya sırt üst kısmında ağrı ya da birkaç lekeden fazla kanlı balgam görülmesi durumunda acil yardım istenmesini önerir; bu belirtiler akciğerde pıhtı (pulmoner emboli) işareti olabilir. Ameliyat yerinde artan kızarıklık, şişlik, akıntı veya ateş fark ederseniz cerrahınıza başvurun.

Kasık fıtığından korunma

Doğuştan zayıflık nedeniyle gelişen fıtıkları tümüyle önlemek mümkün olmayabilir; ancak MedlinePlus ve NHS'in önerileri riski azaltmaya yardımcı olur:

• Ağır yükleri kaldırırken dizlerinizi bükün, belinizden değil bacaklarınızdan güç alın.
• Sağlıklı kiloyu koruyun.
• Lifli beslenme ve yeterli sıvı alımıyla kabızlığı önleyin.
• Uzun süren öksürüğünüzü ve idrar yaparken zorlanmanızı hekime değerlendirtin.
• Sigarayı bırakın.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın; NHS haftada 150 dakika orta yoğunlukta aktiviteyi önerir.

Kasık fıtığı için hangi doktora gidilir?

Kasıkta şişlik fark ettiğinizde ilk olarak aile hekiminize başvurabilirsiniz. Kasık fıtığının tanısı ve ameliyatı genel cerrahi uzmanları tarafından yapılır. Çocuklarda kasık fıtığı çocuk cerrahisi uzmanlarınca değerlendirilir. Fıtık ameliyatı yapan doktorları fıtık ameliyatı sayfamızda, kasık fıtığıyla ilgilenen doktorları ise kasık fıtığı konu sayfamızda görebilirsiniz.