Deri etiketi (akrokordon) nedir? Et beni neden çıkar?

Deri etiketi nedir?

MedlinePlus deri etiketini, çoğunlukla zararsız olan yaygın bir deri büyümesi olarak tanımlar. Bu çıkıntılar deriden ince bir sap üzerinde sarkar. AAD de deri etiketlerinin vücudun herhangi bir yerinde çıkabilen, zararsız büyümeler olduğunu belirtir.

Deri etiketleri iyi huyludur; yani kanser değildir ve kansere dönüşme eğilimi taşımaz. MedlinePlus'a göre bu çıkıntılar tıp dilinde akrokordon ya da fibroepitelyal polip olarak da adlandırılır. Türkçede ise en sık "et beni" adıyla bilinir. Ancak "ben" sözcüğü yanıltıcı olabilir: Deri etiketleri, renk hücrelerinden gelişen benlerden (nevüs) farklı bir yapıdır.

Nasıl görünür, nerelerde çıkar?

NHS, MedlinePlus ve AAD'nin tarif ettiği başlıca özellikler şunlardır:

• Şekil: Deriden ince bir sapla sarkan, yumuşak ve esnek bir çıkıntı
• Renk: Ten renginde ya da biraz daha koyu; AAD'ye göre pembe de olabilir
• Boyut: NHS'e göre birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilir; çoğu küçüktür
• His: Genellikle ağrı ve kaşıntı yapmaz; sürtünme ya da takılma olursa tahriş olabilir
• Sayı: Tek ya da çok sayıda olabilir

Sık görüldüğü bölgeler

AAD'ye göre deri etiketleri derinin deriye, takılara ya da giysilere sürtündüğü yerlerde gelişir. En sık görüldüğü bölgeler şunlardır:

• Boyun (özellikle kolye ve yaka sürtünmesi olan yerler)
• Koltuk altları
• Göz kapakları
• Göğüs altı
• Kasıklar ve uyluk iç yüzleri
• Karın ve vücut kıvrımları
• Kalça çevresi

Deri etiketi neden çıkar, kimlerde daha sık görülür?

Deri etiketlerinin oluşumu tam olarak anlaşılamamıştır; ancak MedlinePlus'a göre derinin kendi üzerine sürtünmesi önemli bir rol oynar. Kaynakların sıraladığı risk etkenleri şunlardır:

• Fazla kilo: NHS, MedlinePlus ve AAD fazla kiloyu ve birbirine sürtünen deri kıvrımlarını önemli bir etken olarak sayar.
• Tip 2 diyabet ve insülin direnci: NHS'e göre tip 2 diyabetli kişilerde daha sık görülür; insülin direncinin deri etiketlerinin büyümesini tetikleyebileceği düşünülmektedir. AAD metabolik sendromu da risk etkenleri arasında sayar. Bkz. İnsülin direnci nedir?
• Gebelik: NHS'e göre gebelikteki hormon değişiklikleri deri etiketi oluşumunu kolaylaştırabilir.
• İleri yaş: MedlinePlus'a göre yaşlı kişilerde daha sık görülür.
• Aile öyküsü: AAD'ye göre ailesinde deri etiketi olan kişilerde daha sık görülür.
• Gevşek deri: AAD gevşek deriyi de risk etkenleri arasında gösterir.

Çok sayıda ve hızla artan deri etiketleri, özellikle boyunda ve koltuk altlarında koyulaşma gibi başka deri değişiklikleriyle birlikteyse, kan şekeri açısından değerlendirme yapılmasını gündeme getirebilir. Bu konuyu hekiminizle konuşabilirsiniz. Bkz. Tip 2 diyabet nedir?

Deri etiketi zararlı mı?

Hayır. NHS ve AAD, deri etiketlerinin tıbbi açıdan zararsız olduğunu belirtir. Ancak bazı durumlar rahatsızlık yaratabilir:

• Giysi, kolye, emniyet kemeri ya da sutyen askısına takılarak tahriş olması
• Tıraş sırasında kesilip kanaması
• Göz kapağındaki etiketlerin görüşü etkilemesi
• Bükülüp kanlanmasının bozulmasıyla rengin koyulaşması ve ağrı
• Görünümden rahatsız olunması

MedlinePlus'a göre deri etiketleri iyi huyludur ve alındıktan sonra genellikle aynı yerde tekrar çıkmaz; ancak vücudun başka yerlerinde yenileri çıkabilir.

Deri etiketi nasıl tanınır?

MedlinePlus'a göre hekim deri etiketini çoğu zaman yalnızca bakarak tanır. Bazı durumlarda, örneğin çıkıntının görünümü alışılmadıksa, hızla büyüyorsa ya da kanıyorsa, hekim deri biyopsisi isteyebilir. Biyopsi, çıkıntının ya da küçük bir parçasının alınarak patoloji laboratuvarında mikroskopla incelenmesidir.

Deri etiketleri bazen siğillerle, benlerle ya da seboreik keratoz gibi başka iyi huylu deri büyümeleriyle karışabilir. Bu büyümeler genel olarak şöyle ayırt edilir, ancak ayrımı her zaman hekim yapmalıdır:

• Siğil: Virüslerin yol açtığı, genellikle sert ve pürüzlü yüzeyli kabarıklıklardır; sapla sarkmaz.
• Ben (nevüs): Renk hücrelerinden gelişir; düz ya da kabarık, çoğunlukla kahverengi tonlarda olabilir. Değişen benler değerlendirilmelidir. Bkz. Benler ne zaman kontrol ettirilmeli?
• Seboreik keratoz: Deriye yapıştırılmış gibi duran, pütürlü yüzeyli, açık kahverengiden siyaha kadar değişen renkte iyi huylu büyümelerdir.

Bu nedenle emin olmadığınız bir çıkıntıyı hekiminize göstermeniz önerilir. Bkz. Siğil nedir? ve Seboreik keratoz

Deri etiketi nasıl alınır?

MedlinePlus'a göre deri etiketi rahatsızlık vermiyorsa tedavi gerekmez. AAD, deri hastalıkları uzmanlarının genellikle etiket tahriş olduğunda, kanadığında, ağrı yaptığında, görüşü etkilediğinde ya da kişi görünümünden rahatsız olduğunda alınmasını önerdiğini belirtir.

Hekimlerin kullandığı başlıca yöntemler şunlardır:

• Dondurma (kriyoterapi): Deri etiketi sıvı nitrojen gibi çok soğuk bir maddeyle dondurulur. Dondurulan doku bir süre sonra kurur ve düşer.
• Yakma (koterizasyon ya da elektrodesikasyon): Etiket, ısı ya da elektrik akımı kullanılarak yakılır.
• Kesme: Bölge uyuşturulduktan sonra etiket steril bir makas ya da bistüriyle sapından kesilir.
• Bağlama: MedlinePlus, etiketin sapının iplikle bağlanarak kan akışının kesilmesini de yöntemler arasında sayar; bu işlem hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Hangi yöntemin uygun olduğu; etiketin büyüklüğüne, bulunduğu yere ve sayısına göre belirlenir. Özellikle göz kapağı gibi hassas bölgelerdeki etiketler için uzman değerlendirmesi önemlidir.

İşlemden sonra

İşlemden sonra bölgede kısa süreli kızarıklık, hafif kabuklanma ya da küçük bir yara olabilir. Hekiminizin önerdiği şekilde bölgeyi temiz ve kuru tutmak iyileşmeyi destekler. Artan kızarıklık, şişlik, akıntı ya da ateş enfeksiyon belirtisi olabilir; bu durumda hekiminize başvurun. NHS'e göre deri etiketlerinin alınması çoğu zaman estetik bir işlem olarak kabul edilir; bu nedenle kamu sağlık hizmetleri kapsamında sunulmayabilir.

Evde almaya çalışmak neden önerilmez?

Deri etiketi küçük ve zararsız göründüğü için bazı kişiler onu evde kesmeyi, koparmayı ya da çeşitli ürünlerle kurutmayı deneyebilir. Ancak kaynaklar bu konuda açık uyarılar yapar:

• NHS, deri etiketlerini kendiniz almaya çalışmamanızı; bunun enfeksiyon, kanama ve iz kalmasına yol açabileceğini belirtir.
• MedlinePlus, kanama riski nedeniyle deri etiketinin kişinin kendisi tarafından kesilmemesini önerir.
• AAD'ye göre ABD İlaç ve Gıda Dairesi (FDA), evde deri etiketi almak için satılan ürünlere karşı uyarıda bulunmuştur; bu ürünler iz ve deri hasarına yol açabilir. AAD ayrıca siğil ilaçlarının deri etiketlerinde işe yaramadığını ve çevredeki sağlıklı deriye zarar verebileceğini belirtir.

Ayrıca evde alınan bir çıkıntının gerçekten deri etiketi olduğundan emin olmak mümkün değildir. Deri etiketine benzeyen bir büyüme başka bir deri hastalığı olabilir; hekim gerekirse alınan dokuyu incelemeye gönderebilir.