Kısaca
Seboreik keratoz, deride çoğunlukla orta yaştan sonra ortaya çıkan, kahverengi, siyah ya da ten renginde, mumsu ve "deriye yapıştırılmış gibi" görünen iyi huylu (kanser olmayan) kabarıklıklardır. Halk arasında "yaşlılık siğili" olarak da bilinir; ancak gerçek siğillerden farklı olarak bir virüsten kaynaklanmaz ve bulaşıcı değildir. Çoğu zaman tedavi gerekmez; kaşınan, giysilere takılan ya da görünümü rahatsız eden lezyonlar dondurma veya kazıma gibi yöntemlerle alınabilir. Bazen deri kanserine benzeyebildiği için yeni çıkan ya da değişen her lezyonun hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Seboreik keratoz nedir?
MedlinePlus seboreik keratozu, deride zaman zaman siğile benzeyen renkli kabarıklıklara yol açan bir durum olarak tanımlar. Bu kabarıklıklar iyi huyludur. Newcastle Hastaneleri NHS Vakfı'nın hasta bilgilendirme metnine göre seboreik keratozlar, derinin olağan hücrelerinin fazla birikmesiyle oluşan zararsız büyümelerdir.
"Keratoz" sözcüğü, derinin en üst tabakasındaki hücrelerin kalınlaşmasıyla oluşan büyümeleri anlatır. Seboreik keratozlar yalnız derinin yüzeyini ilgilendirir; iç organlarla ya da beslenmeyle ilişkili değildir ve tek başına bir hastalığın işareti sayılmaz.
Nasıl görünür?
Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD) ve MedlinePlus'ın tariflerine göre seboreik keratozun tipik özellikleri şunlardır:
- Küçük, pürüzlü bir kabarıklık olarak başlar; zamanla kalınlaşıp siğil benzeri bir yüzey kazanır.
- Mumsu, parlak ya da pürüzlü bir yüzeyi vardır; MedlinePlus bunu deriye yapıştırılmış bir parça bal mumuna benzetir.
- Rengi çoğunlukla açık kahverengi ya da kahverengidir; AAD'ye göre beyazdan siyaha kadar değişebilir.
- Yuvarlak ya da ovaldir; hafif kabarık, düz bir yüzeyi olabilir.
- Boyutu çok küçükten birkaç santimetreye kadar değişebilir.
- Çoğu zaman tek değil, birden fazla ve kümeler hâlinde görülür.
Nerelerde çıkar?
AAD'ye göre en sık göğüs, sırt, karın, saçlı deri, yüz ve boyunda görülür. MedlinePlus ve AAD, seboreik keratozun dudaklarda, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında görülmediğini belirtir.
Belirti verir mi?
Çoğu seboreik keratoz herhangi bir rahatsızlık vermez. AAD ve Newcastle Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre bazıları kaşınabilir. Giysilere, takılara ya da kemer ve sutyen askısına sürtünen lezyonlar tahriş olabilir, kızarabilir ve hafifçe kanayabilir.
Kimlerde görülür, neden olur?
MedlinePlus'a göre seboreik keratozun nedeni bilinmemektedir. Bilinen başlıca özellikler şunlardır:
- Yaş: MedlinePlus'a göre genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkar. Newcastle Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre 30 yaşından sonra görülmeye başlar ve 50 yaşın üzerindeki hemen herkeste en az bir tane bulunur.
- Aile öyküsü: Hem MedlinePlus hem de Newcastle Hastaneleri, seboreik keratozun ailesel olarak görülebildiğini belirtir.
- Sayısının artması: AAD'ye göre çoğu kişide orta yaşta ya da daha ileri yaşlarda ortaya çıkar; bazı kişilerde tek bir lezyon olurken çoğu kişide birkaç tane gelişir. Newcastle Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre bir kez çıkan kişide yıllar içinde yenilerinin çıkması sık görülür. Yeni lezyonların çıkması tek başına bir hastalığın kötüleştiği anlamına gelmez; ancak her yeni lezyonun ne olduğundan emin olunmalıdır.
Seboreik keratoz bulaşıcı değildir; dokunmakla, havlu paylaşmakla ya da başka bir yolla başkasına geçmez.
Kanser mi, kansere dönüşür mü?
Newcastle Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre seboreik keratozlar kanser değildir ve deri kanserine dönüşmez. AAD de bu lezyonların kanserli olmadığını vurgular.
Ancak AAD'nin belirttiği önemli bir nokta vardır: seboreik keratoz bazen siğile, kanser öncesi bir deri lezyonuna ya da deri kanserine benzeyebilir. Özellikle koyu renkli ya da düzensiz görünen bir lezyonun bir deri kanserinden ayırt edilmesi için muayene gerekir. Bu nedenle kendi kendinize "zararsız" sonucuna varmak yerine, yeni ya da değişen lezyonları bir hekime göstermeniz gerekir. Benlerde dikkat edilmesi gereken değişiklikler için bkz. Ben değişiklikleri
Gerçek siğilden farkı
MedlinePlus'a göre seboreik keratoz siğile benzeyebilir; ancak siğiller virüs kaynaklıdır ve bulaşabilir. Seboreik keratoz ise bulaşıcı değildir ve AAD'ye göre avuç içi ile ayak tabanında görülmez. Bkz. Siğil nedir?
Bu konuda
Seboreik keratoz konusunda bir hekime danışın
Konu sayfasında ilgili branşları, tetkikleri ve bu alanda profili bulunan doktorları bir arada görebilirsiniz. Bu yazı muayenenin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
MedlinePlus'a göre hekim çoğu zaman lezyonun görünümüne bakarak tanı koyar. Muayenede lezyonun rengi, yüzeyi, kenarları, sayısı ve vücuttaki dağılımı değerlendirilir; ne zamandan beri var olduğu ve değişip değişmediği sorulur.
Lezyon deri kanserine benziyorsa ya da tanıdan emin olunamıyorsa, MedlinePlus'a göre deri biyopsisi gerekebilir. AAD'ye göre bu durumda lezyon traşlanarak ya da kazınarak alınır ve alınan doku mikroskop altında incelenir; böylece kanser olasılığı dışlanabilir.
Muayeneye hazırlanırken
Hekiminizin lezyonu doğru değerlendirebilmesi için şu bilgileri önceden not etmeniz yararlı olabilir:
- Lezyonu ilk ne zaman fark ettiğiniz
- O zamandan bu yana boyutunda, renginde ya da yüzeyinde değişiklik olup olmadığı
- Kaşıntı, kanama ya da giysilere takılma gibi yakınmalarınız
- Ailenizde benzer lezyonları olan kişiler
- Ailenizde ya da sizde daha önce deri kanseri tanısı konup konmadığı
- Vücudunuzun başka bölgelerinde benzer ya da farklı görünen lezyonlar
Lezyonu belli aralıklarla aynı ışıkta fotoğraflamak, değişiklikleri izlemenize ve hekiminize aktarmanıza yardımcı olabilir. Muayeneden önce lezyonun üzerine krem, makyaj malzemesi ya da yara bandı uygulamamak da değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Tedavi gerekir mi?
MedlinePlus'a göre seboreik keratoz genellikle tedavi gerektirmez. AAD, dermatoloji uzmanlarının bu lezyonları genellikle şu durumlarda aldığını belirtir:
- Lezyon deri kanserine benziyorsa
- Giysilere ya da takılara takılıyorsa
- Kaşıntı, tahriş ya da kanama yapıyorsa
- Kişi görünümünden rahatsızsa
Newcastle Hastaneleri'nin bilgilendirmesi, kaşıntılı lezyonlarda nemlendirici kullanmanın rahatlama sağlayabileceğini belirtir.
Alınma yöntemleri
AAD'nin anlattığı başlıca yöntemler şunlardır:
- Dondurma (kriyocerrahi): Lezyona çok soğuk sıvı azot uygulanır. Lezyon genellikle birkaç gün içinde düşer; bazen önce bir kabarcık oluşur, bu kabarcık kuruyup kabuk bağlar ve dökülür.
- Elektrocerrahi ve küretaj: Bölge uyuşturulduktan sonra lezyon elektrik akımıyla hasarlanır, ardından küret adı verilen bir aletle kazınarak alınır. Dikiş gerekmez; hafif kanama olabilir.
- Traş ya da kazıma: Özellikle lezyonun kanser olmadığından emin olmak gerektiğinde tercih edilir; alınan doku incelemeye gönderilebilir.
MedlinePlus, alma işleminin genellikle basit olduğunu ve iz kalma riskinin düşük olduğunu belirtir; ancak işlem yapılan bölgede derinin rengi açılabilir. AAD'ye göre bu açık renk çoğunlukla zamanla solar, bazen ise kalıcı olabilir. Bu nedenle özellikle koyu tenli kişilerde ve yüz gibi görünür bölgelerde olası iz ve renk değişikliği işlem öncesinde konuşulmalıdır.
Kendi kendinize kesmek, koparmak ya da yakmak gibi girişimlerden kaçının. Bu tür girişimler kanama ve enfeksiyona yol açabilir; daha önemlisi, lezyon incelenmeden yok edildiğinde gözden kaçması istenmeyen bir deri kanseri atlanabilir.
Alındıktan sonra ne beklenir?
- Dondurma sonrası bölgede kızarıklık, kabarcık ve kabuk oluşabilir; kabuğu koparmamak iyileşmeye yardımcı olur.
- Kazıma ya da elektrocerrahi sonrası küçük bir yara oluşur; hekiminiz yara bakımını anlatır.
- AAD ve MedlinePlus'a göre alınan seboreik keratozlar genellikle aynı yerde yeniden çıkmaz.
- Ancak yatkın kişilerde vücudun başka bölgelerinde zamanla yeni lezyonlar çıkabilir; bu, tedavinin yetersiz olduğu anlamına gelmez.
Yara bölgesinde artan kızarıklık, şişlik, ısı artışı ya da iltihaplı akıntı gelişirse işlemi yapan hekime başvurun.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Seboreik keratoz acil bir durum değildir. Ancak bir lezyondan durdurulamayan kanama olursa ya da işlem sonrası yüksek ateş ve hızla yayılan kızarıklık gelişirse acil servise başvurun; bilinç bulanıklığı, nefes darlığı gibi ağır belirtilerde 112'yi arayın.
Hekime başvurun (MedlinePlus ve AAD'ye dayanarak):
- Deride yeni çıkan ve ne olduğundan emin olmadığınız bir lezyon varsa
- Var olan bir lezyonun görünümü, rengi ya da boyutu değişiyorsa
- Lezyonun kenarları düzensiz, girintili çıkıntılı hâle geldiyse ya da birden fazla renk içeriyorsa
- Lezyon kanıyor, kaşınıyor, giysilere takılıp tahriş oluyorsa
- Kısa sürede çok sayıda yeni lezyon çıktıysa
- Lezyon iyileşmeyen bir yara gibi görünüyorsa
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Seboreik keratoz bulaşıcı mı?
Hayır. AAD ve Newcastle Hastaneleri'ne göre seboreik keratoz bulaşıcı değildir; virüsle ilişkili değildir ve başkalarına geçmez.
Yaşlılık siğili kansere dönüşür mü?
Newcastle Hastaneleri'ne göre seboreik keratozlar kanser değildir ve deri kanserine dönüşmez. Ancak bazen deri kanserine benzeyebildiği için yeni ya da değişen lezyonlar hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Seboreik keratoz alınmalı mı?
Genellikle tedavi gerekmez. Kaşınan, kanayan, giysilere takılan, deri kanserine benzeyen ya da görünümü rahatsız eden lezyonlar hekim kararıyla alınabilir.
Alınan seboreik keratoz yeniden çıkar mı?
AAD ve MedlinePlus'a göre alınan lezyonlar genellikle aynı yerde tekrar etmez. Ancak yatkın kişilerde başka bölgelerde yeni lezyonlar çıkabilir.
Kaşınan seboreik keratoz için ne yapılabilir?
Newcastle Hastaneleri'nin bilgilendirmesine göre nemlendirici kullanmak kaşıntıyı yatıştırabilir. Kaşıntı sürüyorsa, lezyon tahriş oluyor ya da kanıyorsa hekiminiz lezyonun alınmasını önerebilir; kaşıyarak ya da koparmaya çalışarak lezyonu tahriş etmeyin.
Seboreik keratoz için hangi doktora gidilir?
Deri ve zührevi hastalıkları (dermatoloji) uzmanı değerlendirme yapar. İlk değerlendirme için aile hekiminize de başvurabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
