Bebeklerde reflü nedir? Belirtileri ve rahatlatan önlemler

Bebeklerde reflü nedir?

Yutulan süt, yemek borusundan (özofagus) geçerek mideye ulaşır. Yemek borusunun mideyle birleştiği yerde, kapakçık gibi çalışan bir kas halkası bulunur. NHS'e göre bebeklerde bu kas henüz gelişmesini tamamlamamıştır ve süt mideden yemek borusuna kolayca geri gelebilir. Kas zamanla güçlenir ve reflü çoğu bebekte kendiliğinden azalır.

NIDDK iki durumu birbirinden ayırır:

• Gastroözofageal reflü (GÖR): Mide içeriğinin yemek borusuna geri gelmesi ve bebeğin süt çıkarmasıdır. Bebeklerde sık görülür ve çoğu zaman olağandır.
• Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH): Reflünün sık tekrarlayan ve rahatsız edici belirtilere ya da sorunlara yol açtığı, daha ağır ve uzun süreli durumdur. NIDDK'ye göre prematüre bebeklerde ve bazı sağlık sorunları olan bebeklerde daha sık görülür.

Yetişkinlerdeki reflü hakkında bilgi için bkz. Reflü nedir?

Ne zaman başlar, ne zaman geçer?

NHS'e göre bebeklerde reflü genellikle 8 haftalıktan önce başlar ve çoğu bebekte bir yaşına kadar düzelir. Bebek büyüdükçe, katı besinlere geçtikçe ve daha çok dik durmaya başladıkça süt çıkarma sıklığı genellikle azalır. Bu süreç her bebekte aynı hızda ilerlemez; bazı bebeklerde birkaç ay, bazılarında daha uzun sürebilir.

NHS, reflünün 6 aylıktan sonra başlaması ya da bir yaşından sonra sürmesi durumunda hekime başvurulmasını önerir; bu durumlar farklı bir nedeni düşündürebilir.

Belirtileri nelerdir?

NHS'in sıraladığı belirtiler şunlardır:

• Beslenme sırasında ya da sonrasında süt çıkarma veya kusma
• Beslenirken öksürme ya da hıçkırık
• Beslenme sırasında huzursuzluk
• Yutkunma veya ağız şapırdatma
• Beslenmeden sonra ağlama ve yatıştırılamama
• Yeterli kilo alamama

NIDDK'ye göre reflü hastalığında bunlara ek olarak huzursuzluk, iştahsızlık ve kusma görülebilir.

Sessiz reflü

NHS'e göre bazı bebeklerde süt ağızdan dışarı çıkmaz; ancak öksürme, huzursuzluk ve yutkunma gibi diğer belirtiler görülür. Buna "sessiz reflü" denir. Süt geri gelir ama bebek tarafından yeniden yutulur.

Olağan reflü ile uyarı işaretlerini ayırt etmek

Pek çok bebek günde birkaç kez süt çıkarır ve bu durum, bebek mutlu görünüyor ve düzenli kilo alıyorsa genellikle olağan kabul edilir. Ancak bazı belirtiler reflü dışında bir sorunu düşündürebilir. NHS'e göre şu durumlarda acil değerlendirme gerekir:

• Yeşil ya da sarı kusma
• Kusmukta kan veya dışkıda kan
• Fışkırır tarzda (çok güçlü) kusma
• Karında şişlik
• Yüksek ateş
• Bebeğin sıvıları tutamaması ya da beslenmeyi reddetmesi

Fışkırır tarzda ve giderek artan kusma, mide çıkışındaki bir darlığı (pilor stenozu) düşündürebilir. Bkz. Pilor stenozu

Neden bazı bebeklerde daha belirgindir?

NHS'e göre reflünün temel nedeni, yemek borusunun sonundaki kasın bebeklikte henüz gelişmemiş olmasıdır. NIDDK'ye göre reflü hastalığı prematüre bebeklerde ve bazı sağlık sorunları olan bebeklerde daha sık görülür.

NIDDK, bazı bebeklerde inek sütü proteininin reflü benzeri belirtilere katkıda bulunabileceğini ve hekimin bu durumda beslenmeden inek sütü proteininin çıkarılmasını önerebileceğini belirtir. Bu karar mutlaka hekimle birlikte verilmelidir. Bkz. İnek sütü alerjisi

Evde neler yapılabilir?

NHS'in ve NIDDK'nin önerdiği, reflüyü hafifletmeye yardımcı olabilecek yöntemler şunlardır:

• Dik tutun: Beslenme sırasında ve sonrasında bebeği bir süre dik pozisyonda tutun.
• Sık gazını çıkarın: Beslenme sırasında ara verip bebeğin gazını çıkarın.
• Aşırı beslemekten kaçının: NIDDK, aşırı beslemekten kaçınmayı önerir. Bebeğin tokluk işaretlerine dikkat edin.
• Beslenme pozisyonu: NHS, emzirme ya da biberonla besleme pozisyonu konusunda bir sağlık profesyonelinden destek alınmasını önerir. Bkz. Emzirme teknikleri

Uyku pozisyonu

Reflüsü olan bebekler için de güvenli uyku önerileri geçerlidir: Bebek her uykuda sırtüstü yatırılmalıdır. Yatağın başını yükseltmek ya da bebeği yan veya yüzüstü yatırmak reflüyü önlemek için önerilmez ve güvenli uyku açısından risk oluşturabilir. Bkz. Güvenli bebek uykusu

Tanı ve tedavi

NIDDK'ye göre hekimler reflüyü ve reflü hastalığını çoğunlukla bebeğin belirtilerine ve öyküsüne bakarak tanır. Belirtiler yaşam tarzı değişiklikleriyle düzelmezse, hekim ek tıbbi testler önerebilir. Hekim ayrıca bebeğin büyüme eğrisini değerlendirerek kilo alımının yeterli olup olmadığına bakar.

Tedavi seçenekleri

• Tedavi gerekmeyebilir: NIDDK'ye göre reflüsü olan bebeklerin çoğu tedavi gerektirmez.
• Beslenme değişiklikleri: NIDDK'ye göre aşırı beslemekten kaçınma, besinin koyulaştırılması ya da inek sütü proteininin çıkarılması önerilebilir.
• Koyulaştırılmış mama: NHS'e göre mama ile beslenen bebeklerde, mamaya eklenen koyulaştırıcılar ya da hazır koyulaştırılmış mamalar yardımcı olabilir. Bunları hekim önerisi olmadan kullanmayın.
• İlaçlar: NHS'e göre mide asidini azaltan ilaçlar bazı bebeklerde, örneğin anne sütü alan bebeklerde, hekim tarafından önerilebilir.
• Cerrahi: NHS'e göre çok nadiren gerekir.

Reçetesiz ilaçları, bitkisel ürünleri ya da mamayı değiştirme kararını hekime danışmadan uygulamayın.

Reflü, kolik ve süt alerjisi: benzerlikler ve farklar

Bebeklerde huzursuzluk, ağlama nöbetleri ve kusma birçok farklı nedenle görülebilir. Bu nedenle aileler reflü, kolik ve süt alerjisini sıklıkla karıştırır:

• Reflü: Süt çıkarma ön plandadır; çoğu bebek bunun dışında mutludur ve kilo alır.
• Kolik: Sağlıklı bir bebekte, genellikle günün belirli saatlerinde yoğunlaşan, nedeni açıklanamayan uzun ağlama nöbetleridir. Bkz. Bebek koliği
• İnek sütü proteini alerjisi: Cambridge Üniversite Hastaneleri'ne göre geç tipteki süt alerjisinin belirtileri kolik veya reflüye benzeyebilir; egzama, ishal ya da kabızlık, dışkıda mukus veya kan eşlik edebilir.

Bu durumlar bazen birlikte de görülebilir. Belirtilerin nedenini ayırt etmek hekimin işidir; bu nedenle mamayı değiştirmek ya da emziren annenin diyetinden bir besini çıkarmak gibi kararları tek başınıza vermeyin.

Aileler için pratik öneriler

Reflüsü olan bir bebeğin bakımı, sık kıyafet değiştirme ve uykusuz gecelerle yorucu olabilir. Şunlar günlük yaşamı kolaylaştırabilir:

• Bir beslenme günlüğü tutun. Beslenme saatlerini, ne kadar süt aldığını, ne sıklıkla süt çıkardığını ve ıslak bez sayısını birkaç gün not edin. Bu kayıtlar hekim görüşmesinde çok yararlıdır.
• Karnı sıkmayan giysiler seçin. Bel kısmı sıkı giysiler ve bez, beslenme sonrası rahatsızlığı artırabilir.
• Beslenme sonrasında sakin bir süre ayırın. Beslenmeden hemen sonra bebeği hızlı hareket ettirmekten ve karnına baskı yapacak oyunlardan kaçının.
• Yedek kıyafet ve önlük bulundurun. Dışarı çıkarken yanınızda yedek kıyafet ve ağız bezi taşımak işinizi kolaylaştırır.
• Kontrolleri aksatmayın. Düzenli kilo takibi, reflünün bebeğin büyümesini etkileyip etkilemediğini gösterir. Bkz. Büyüme geriliği
• Destek isteyin. Yorgun ve kaygılı hissetmek olağandır; aile bireylerinden ve sağlık çalışanlarından destek almaktan çekinmeyin.