Tiroid nodülü ablasyonu (RFA) nedir, nasıl yapılır?

Tiroid nodülü nedir, ne zaman tedavi gerekir?

Tiroid, boynun ön kısmında bulunan ve metabolizmayı düzenleyen hormonlar üreten bir bezdir. Tiroid nodülü bu bezin içinde oluşan yumrudur. East and North Hertfordshire NHS Trust'ın hasta bilgilendirme belgesine göre nodüllerin çoğu iyi huyludur ve tedavi gerektirmez.

Bazı iyi huylu nodüller ise zamanla büyüyerek şu yakınmalara yol açabilir:

• Boyunda rahatsızlık veya baskı hissi
• Yutmada güçlük
• Ağrı
• Boyunda görünür bir şişlik nedeniyle kozmetik kaygı

Yakınmaya yol açmayan iyi huylu nodüller genellikle yalnız izlenir. Tedavi gerektiğinde geleneksel seçenek, tiroid bezinin yarısının ya da tamamının alındığı ameliyattır (tiroidektomi). Bu ameliyat genel anestezi, boynun önünde bir kesi ve çoğunlukla hastanede bir gece kalmayı gerektirir. RFA, bazı kişiler için bu ameliyata bir alternatif olarak sunulur. Bkz. Tiroid nodülü nedir?

Radyofrekans ablasyon nasıl etki eder?

"Perkütan" deriden geçerek, "ablasyon" ise dokunun yok edilmesi anlamına gelir. Royal Berkshire NHS Trust'ın açıklamasına göre RFA, radyofrekans enerjisini (bir tür elektrik akımı) kullanarak ısı oluşturur ve bu ısıyla hedeflenen hücreleri yok eder. Enerji, elektrot adı verilen ince iğnelerle doğrudan nodülün içine verilir.

East and North Hertfordshire NHS Trust, radyofrekans enerjisinin uzun yıllardır varis, kalp ritim bozuklukları ve süregen sinir ağrısı gibi farklı alanlarda da kullanıldığını belirtir. Bkz. Radyofrekans ve mikrodalga ablasyon nedir?

İşlemde nodül vücuttan çıkarılmaz. Royal Berkshire NHS Trust'a göre nodülün küçülmesi haftalar ve aylar içinde yavaş yavaş gerçekleşir.

Kimlere uygulanabilir?

Royal Berkshire NHS Trust'a göre RFA özellikle şu kişilerde düşünülür:

• Ameliyat riski yüksek olan ve ameliyat için uygun görülmeyenler
• İyi huylu nodülü için ameliyat olmak istemeyenler

İşlemin temel koşulu, nodülün iyi huylu olduğunun gösterilmesidir. Bu nedenle önce ultrason yapılır ve nodülden ince iğne ile hücre örneği alınır (ince iğne aspirasyon biyopsisi). Royal Berkshire NHS Trust, bu iğne testinin bazen birden fazla kez yapılabileceğini ve RFA'nın ancak ayrıntılı bir klinik değerlendirme ve sizinle yapılan görüşme sonrasında düşünüldüğünü belirtir. Her iki NHS kurumunun bilgilendirmesi de RFA'yı iyi huylu nodüllerin tedavisi için anlatır.

East and North Hertfordshire NHS Trust, açık ameliyatla karşılaştırıldığında RFA'nın şu özelliklerini sıralar:

• Genel anestezi gerektirmez.
• Ameliyat izi bırakmaz.
• Hastanede gece kalmak gerekmez.
• İyileşme açık ameliyata göre çok daha hızlıdır.
• Normal tiroid dokusu korunduğu için çoğu zaman hormon ilacı gerekmez.

Değerlendirme genellikle endokrinoloji, kulak burun boğaz veya genel cerrahi ile girişimsel radyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasıyla yapılır. Hekiminiz ameliyat ve yalnız izlem gibi diğer seçenekleri de sizinle konuşur.

İşleme hazırlık

Royal Berkshire NHS Trust'ın anlattığına göre işlemden önce bir ön görüşme yapılır. Bu görüşmede hazırlık ayrıntıları anlatılır ve sorularınızı sorabilirsiniz. Pıhtılaşma veya tiroid işlevleriyle ilgili bir soru işareti varsa kan tahlilleri istenebilir. Bkz. TSH, T3 ve T4 testleri

Hazırlıkta genel olarak şunlara dikkat edilir:

• İlaçlar: Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ekibe bildirin. Hangi ilacın ara verilmesi gerektiğine hekiminiz karar verir.
• Açlık: Royal Berkshire NHS Trust'a göre işlem yalnız lokal anesteziyle yapılacaksa açlık gerekmeyebilir. Sakinleştirici verilecekse işlemden önce katı gıdalar için 6 saat, sıvılar için 4 saat aç kalmanız istenir; ara verilmesi söylenmeyen olağan ilaçlar biraz suyla alınabilir. Merkezinizin talimatına uyun.
• İşlem günü: Hastane önlüğü giyilir, tansiyonunuz ölçülür, bilgileriniz ve alerjileriniz kontrol edilir ve kolunuza damar yolu açılır.

İşlem nasıl yapılır?

İki NHS kurumunun anlattığı şekliyle işlem genellikle şu adımlarla ilerler:

1. Sırtüstü rahat bir pozisyonda yatarsınız. Cihazın enerjiyi güvenle iletebilmesi için uyluklarınıza yapışkan pedler yerleştirilir.
2. Nodül ultrasonla yeniden görüntülenir ve boyun derisi antiseptik solüsyonla temizlenir.
3. Boynun önünde küçük bir alana lokal anestezi yapılarak bölge uyuşturulur. Uyuşturucu iğne yapılırken kısa süreli bir yanma hissi olabilir.
4. İnce tedavi iğnesi (elektrot), ultrason görüntüsü eşliğinde küçük bir delikten nodülün içine yerleştirilir.
5. Nodülün farklı bölümlerine sırayla, küçük ısı uygulamaları yapılır. Bu sırada nodül ultrasonla sürekli izlenir.
6. İşlem bitince iğne çıkarılır ve küçük deliğin üzerine bant yapıştırılır.

Royal Berkshire NHS Trust'a göre işlem genellikle yalnız lokal anesteziyle yapılır ve uyanık olursunuz; bu, ekibin nasıl hissettiğinizi izleyebilmesine yardımcı olur. Gerekirse damardan ağrı kesici ve rahatlatıcı ilaçlar verilebilir. İşlem yaklaşık bir saat sürer; nodül büyükse daha uzun sürebilir. East and North Hertfordshire NHS Trust da sürenin değişebildiğini, ancak genellikle bir saatin altında olduğunu belirtir.

İşlem sonrası iyileşme

İşlemden sonra bir dinlenme alanına alınırsınız. Royal Berkshire NHS Trust'a göre boyundaki rahatsızlık ve hafif şişlik için buz uygulanır, gerekirse ek ağrı kesici verilir. Kendinizi hazır hissettiğinizde yiyip içebilirsiniz.

Taburculuk öncesi bekleme süresi merkeze göre değişir; iki NHS kurumu bu süreyi yaklaşık bir ila iki saat olarak bildirir. Royal Berkshire NHS Trust, işlemden sonra birkaç gün işe ara verilmesini önerir.

Takip süreci şöyle ilerler:

• İki NHS kurumuna göre ilk kontrol ultrasonu genellikle yaklaşık 3 ay sonra yapılır.
• Sonraki ultrason kontrollerinin aralığı, iyileşmenin seyrine göre belirlenir.
• Nodülün küçülmesi haftalar ve aylar içinde yavaş yavaş gerçekleşir; bu nedenle hemen sonuç beklenmez.

East and North Hertfordshire NHS Trust'a göre işlem normal tiroid dokusuna zarar vermediği için çoğu zaman tiroid hormonu ilacı kullanmak gerekmez.

Olası riskler ve sınırlılıklar

Her tıbbi işlemde olduğu gibi RFA'nın da riskleri vardır. East and North Hertfordshire NHS Trust bu risklerin açık ameliyata göre daha düşük olduğunu, Royal Berkshire NHS Trust ise ciddi komplikasyonların seyrek görüldüğünü belirtir.

Erken dönemde görülebilecek sorunlar:

• İğne giriş yerinde ağrı veya kanama
• Deri altında kan toplanması (hematom)
• Enfeksiyon; bu durum daha geç dönemde de ortaya çıkabilir ve sıcak, ağrılı, kızarık bir şişlikle belirti verir
• Deride yanık

Daha seyrek görülen sorunlar:

• Ses tellerini yöneten sinirin etkilenmesine bağlı ses kısıklığı ya da ses değişikliği. East and North Hertfordshire NHS Trust bu riski 100 kişide 1'den az olarak bildirir; Royal Berkshire NHS Trust da kalıcı ses değişikliği riskinin yüzde 1'in altında olduğunu belirtir.
• Soluk borusu (trakea) veya yemek borusunun (özofagus) zarar görmesi; East and North Hertfordshire NHS Trust'a göre 1000 kişide 1'den az
• Yeni ve kalıcı tiroid az çalışması (hipotiroidi); East and North Hertfordshire NHS Trust'a göre 1000 kişide 1'den az. Bu durumda tiroid hormonu ilacı gerekir. Bkz. Hipotiroidi belirtileri

Sınırlılıklar: Ameliyattan farklı olarak nodül çıkarılmaz. Bu nedenle büyük nodüllerde birden fazla seans gerekebilir ve nodülün yeniden büyüme olasılığı vardır. Size özgü riskleri onam formunu imzalamadan önce hekiminizle konuşun.