Tiroid biyopsisi (ince iğne aspirasyonu) nedir, nasıl yapılır?

Tiroid ince iğne biyopsisi nedir?

Tiroid, boynun ön tarafında bulunan, kelebek biçimli bir bezdir. Ürettiği hormonlar vücudun enerji kullanımını, ısısını ve kalp, beyin, kas gibi organların çalışmasını düzenler. Tiroid bezinde zaman zaman nodül adı verilen yumrular gelişebilir. Nodüllerin çoğu iyi huyludur; ancak bazılarında kanser olasılığını dışlamak için doku incelemesi gerekir. Nodüllerle ilgili genel bilgi için Tiroid nodülü nedir? yazısına bakabilirsiniz.

MedlinePlus'ın tanımıyla ince iğne aspirasyon biyopsisi, tiroid bezinden hücre ve sıvı örneği almak için ince bir iğnenin kullanıldığı bir işlemdir. "Aspirasyon" sözcüğü, iğneyle hücrelerin hafifçe çekilerek toplanmasını anlatır. MedlinePlus'a göre iğne çok ince olduğu için bazı kişilerde uyuşturucu ilaç kullanmak bile gerekmeyebilir.

Neden yapılır?

MedlinePlus'a göre bu biyopsi, tiroid hastalığını tanımlamak ya da tiroid nodüllerinin kanser olup olmadığını anlamak için yapılır. ATA da işlemin temel amacının nodülün iyi huylu (benign) mu kötü huylu (malign) mu olduğunu belirlemek olduğunu vurgular.

Biyopsi kararı genellikle şu adımlardan sonra verilir:

• Muayene: Boyunda elle fark edilen ya da başka bir görüntüleme sırasında tesadüfen saptanan bir nodül
• Kan testleri: Tiroid hormonlarının ve TSH'nin ölçülmesi. Ayrıntılar için Tiroid fonksiyon testleri
• Tiroid ultrasonu: Nodülün boyutu, yapısı ve görünüm özellikleri değerlendirilir. Bkz. Ultrason nedir?

Her nodüle biyopsi gerekmez. Hekim, nodülün büyüklüğü ve ultrasondaki görünümü gibi özelliklere göre biyopsinin gerekli olup olmadığına karar verir.

İşlemden önce hazırlık

ATA'ya göre ilaçların çoğu kullanılmaya devam edilebilir; ancak kan sulandırıcı ilaçların işlemden önce bir süre kesilmesi sık istenir. Hangi ilacın ne zaman bırakılacağına mutlaka hekiminiz karar vermelidir; hiçbir ilacı kendi başınıza bırakmayın. ATA, genellikle başka bir hazırlık gerekmediğini belirtir.

MedlinePlus, işlemden önce hekiminize şunları söylemenizi önerir:

• İlaç alerjiniz olup olmadığı
• Kanama bozukluğunuz olup olmadığı
• Gebe olup olmadığınız
• Kullandığınız tüm ilaçların, bitkisel ürünlerin ve takviyelerin güncel listesi

Boynun rahatça açılabilmesi için yakası dar olmayan giysiler giymek ve kolye gibi takıları çıkarmak işinizi kolaylaştırır.

İşlem nasıl yapılır?

İşlem genellikle bir endokrinoloji uzmanı, radyoloji uzmanı ya da bu konuda deneyimli başka bir hekim tarafından yapılır. MedlinePlus ve ATA'nın tarifine göre aşamalar şöyledir:

1. Pozisyon: Sırtüstü yatarsınız. Omuzlarınızın altına bir yastık konarak boynunuz hafifçe geriye uzatılır.
2. Temizlik: Biyopsi yapılacak bölgenin derisi antiseptik bir solüsyonla temizlenir.
3. Uyuşturma: ATA'ya göre ağrıyı azaltmak için bölgeye lokal anestezik (uyuşturucu ilaç) uygulanabilir.
4. Ultrason eşliğinde iğneleme: Çok ince bir iğne deriden geçirilerek nodülün içine ilerletilir. ATA, iğnenin nodülün içinde olduğundan emin olmak için çoğu zaman ultrason kullanıldığını belirtir. MedlinePlus, elle hissedilemeyen nodüllerde iğnenin yerinin ultrasonla belirlendiğini açıklar.
5. Örnek alma: İğne birkaç saniye nodülde tutulup çıkarılır. ATA'ya göre ek örnekler için her seferinde yeni bir iğne kullanılır.
6. Bitiş: İğne çıkarıldıktan sonra kanamayı durdurmak için bölgeye bir süre bastırılır ve küçük bir bant yapıştırılır.

İşlem sırasında konuşmamanız, yutkunmamanız ve hareket etmemeniz istenebilir; hekim bunu size uygun anlarda söyler.

İşlem sırasında neler hissedilir?

MedlinePlus'a göre uyuşturucu ilaç uygulanırsa kısa süreli bir yanma ya da batma hissedilebilir. İğne tiroide girerken hafif bir basınç hissi olabilir. İşlemden sonra boyunda hafif bir sızı ve küçük bir morarma görülebilir.

İşlemden sonra

ATA'ya göre hastaların çoğu biyopsiden sonra kendini iyi hisseder. Bazı kişilerde biyopsi yerinde hafif bir rahatsızlık olabilir; ATA bu durumda soğuk uygulama ve hafif ağrı kesicilerin kullanılabileceğini belirtir. Hangi ağrı kesicinin size uygun olduğunu hekiminize veya eczacınıza sorun.

Genel olarak şu noktalara dikkat edilmesi önerilir:

• Bant üzerindeki bölgeyi temiz ve kuru tutun.
• İşlem yerinde artan şişlik, sertlik veya kanama olup olmadığını izleyin.
• Hekim tarafından aksi söylenmedikçe günlük işlerinize dönebilirsiniz.
• Durdurulan bir ilacınız varsa, ne zaman yeniden başlayacağınızı hekiminize sorun.

Alınan örnekler bir patoloji uzmanına gönderilir. ATA'ya göre patolog örnekleri mikroskopta inceleyerek tanı koyar. Sonuçların ne zaman çıkacağını işlemi yapan merkezden öğrenebilirsiniz.

Sonuçlar nasıl raporlanır?

ATA'ya göre tiroid biyopsisi sonuçları, uluslararası kullanılan Bethesda sınıflamasına göre altı gruptan biriyle raporlanır:

1. İyi huylu (benign): ATA'ya göre biyopsilerin çoğu bu gruptadır. Bu nodüllerin genellikle çıkarılması gerekmez; ultrasonla izlenebilir.
2. Kötü huylu (malign): ATA, bu sonucun gerçekten kanser olma olasılığının yüzde 97–99 olduğunu belirtir. Bu nodüllerin büyük çoğunluğu için ameliyat planlanır; bazı durumlarda izlem de bir seçenek olabilir.
3. Kötü huylu olmasından şüpheli: Endişe verici özellikler vardır ama örnek kanser tanısı için yeterli değildir. ATA'ya göre tedavi genellikle cerrahidir.
4. Önemi belirsiz atipi: Bazı anormal özellikler vardır, ancak ATA'ya göre kanser riski yine de düşüktür. Çoğu zaman biyopsinin tekrarlanması önerilir.
5. Foliküler neoplazi veya şüphesi: Yalnız hücrelerin görünümüne bakarak iyi ya da kötü huylu ayrımı yapmak zordur. Tanı için ameliyat gerekebilir.
6. Tanısal değil (yetersiz örnek): Örnekte tanı koymaya yetecek kadar hücre yoktur. ATA'ya göre bu durumda biyopsi genellikle tekrarlanır.

Sonucunuzun hangi gruba girdiğini ve bundan sonra ne yapılacağını hekiminiz sizinle konuşacaktır. Belirsiz sonuçlarda tekrar biyopsi, izlem ya da ameliyat seçenekleri değerlendirilebilir.

Biyopsi diğer tiroid tetkiklerinden nasıl ayrılır?

Tiroid hastalıklarının değerlendirilmesinde farklı tetkikler farklı sorulara yanıt verir. Bu yüzden hekimler çoğu zaman birden fazlasını birlikte kullanır:

• Kan testleri (TSH, T4, T3): Tiroid bezinin ne kadar hormon ürettiğini, yani bezin işlevini gösterir. Nodülün iyi ya da kötü huylu olduğunu göstermez.
• Tiroid ultrasonu: Bezin ve nodülün büyüklüğünü, iç yapısını ve sınırlarını gösterir. Biyopsi gereken nodülü seçmeye ve iğneyi yönlendirmeye yardımcı olur.
• İnce iğne biyopsisi: Nodüldeki hücrelerin mikroskopta incelenmesini sağlar. MedlinePlus'a göre amacı, nodülün kanser olup olmadığını ya da hangi tiroid hastalığının bulunduğunu anlamaktır.

Biyopsi bir tedavi yöntemi değil, bir tanı yöntemidir. Nodülü küçültmez ya da ortadan kaldırmaz; yalnızca sonraki adımların doğru planlanması için bilgi sağlar. Ameliyat, izlem ya da başka bir tedavi kararını hekiminiz biyopsi sonucunu, ultrason bulgularını, kan testlerini ve şikâyetlerinizi birlikte değerlendirerek verir. Gerektiğinde endokrinoloji, genel cerrahi, radyoloji ve patoloji uzmanları birlikte karar verebilir.

Olası riskler

MedlinePlus'a göre bu işlemin başlıca riski, tiroid bezinin içine ya da çevresine kanamadır. Çok nadiren ciddi bir kanama soluk borusuna baskı yapabilir. ATA da işlemi basit ve güvenli bir yöntem olarak tanımlar.

MedlinePlus ve ATA'ya göre diğer olası, genellikle hafif yan etkiler şunlardır:

• İğne yerinde morarma ve hassasiyet
• Boyunda kısa süreli ağrı veya sızı

Kanama riskini azaltmak için kan sulandırıcı ilaç kullanımınızı ve varsa kanama bozukluğunuzu işlemden önce mutlaka bildirin.