Tiroid nodülü nedir? Ne zaman biyopsi gerekir?

Tiroid nodülü nedir?

Tiroid, boynun ön kısmında, gırtlağın altında yer alan kelebek biçimli bir bezdir ve vücudun metabolizmasını düzenleyen hormonları üretir. ATA tiroid nodülünü, tiroid bezi içinde tiroid hücrelerinin anormal büyümesiyle oluşan bir yumru olarak tanımlar.

MedlinePlus'a göre nodüller farklı yapılarda olabilir:

• Katı (solid) nodüller: Doku hücrelerinden oluşur.
• Kistik nodüller: İçi sıvıyla doludur.
• Karışık nodüller: Hem katı hem sıvı bölümler içerir.
• Hormon üreten nodüller: Kendi başına fazla tiroid hormonu üreterek tiroidin aşırı çalışmasına yol açabilir.

Tiroidde tek bir nodül bulunabileceği gibi birden fazla nodül de olabilir. Birden çok nodülle büyümüş tiroide halk arasında "guatr" da denir.

Ne kadar yaygın?

ATA'ya göre 60 yaşına kadar insanların yaklaşık yarısında muayene veya görüntüleme ile saptanabilen bir tiroid nodülü gelişir. MedlinePlus, nodüllerin kadınlarda daha sık görüldüğünü ve yaşla birlikte arttığını belirtir. Ultrasonun yaygın kullanımıyla birlikte, hiçbir şikâyeti olmayan pek çok kişide de küçük nodüller saptanmaktadır.

Tiroid nodülü neden olur?

ATA, nodüllerin çoğunun nedeninin bilinmediğini belirtir. Bununla birlikte bazı durumlar nodül riskini artırır:

• Hashimoto tiroiditi: Tiroidin bağışıklık sistemi kaynaklı iltihabı nodül gelişme olasılığını artırabilir. Ayrıntılı bilgi için Hashimoto tiroiditi nedir yazımıza bakabilirsiniz.
• İyot eksikliği: ATA, iyot eksikliğinin de nodüllerle ilişkili olduğunu belirtir.
• Yaş ve cinsiyet: Nodüller yaşla birlikte ve kadınlarda daha sık görülür.

Tiroid nodülü belirtileri nelerdir?

ATA'ya göre tiroid nodüllerinin çoğu belirti vermez. Genellikle rutin bir muayenede boyunda ele gelmesiyle ya da başka bir nedenle çekilen ultrason, tomografi veya MR gibi görüntülemelerde tesadüfen fark edilir.

Bazı durumlarda şu belirtiler görülebilir:

• Boyunda şişlik: Boynun ön kısmında görülebilen veya ele gelen bir yumru
• Bası belirtileri: ATA ve MedlinePlus'a göre büyük nodüller nadiren yutma ya da nefes almada güçlüğe yol açabilir.
• Tiroidin aşırı çalışmasına bağlı belirtiler: MedlinePlus'a göre hormon üreten nodüller terleme, çarpıntı, kaygı ve kilo kaybı gibi belirtilere neden olabilir.
• Tiroidin az çalışmasına bağlı belirtiler: Nodül Hashimoto tiroiditiyle birlikteyse yorgunluk ve kilo alımı görülebilir.

Tiroidde nodül tehlikeli mi?

Tiroid nodüllerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. ATA'ya göre nodüllerin %90'ından fazlası kanser değildir; ancak küçük bir kısmı tiroid kanseri içerebilir. Bu yüzden her nodül ciddiye alınıp değerlendirilir, fakat her nodül için endişelenmek gerekmez.

MedlinePlus, şu durumların nodülde kanser olasılığını artırabileceğini belirtir:

• Sert ve çevre dokulara yapışık nodül
• Ailede tiroid kanseri öyküsü
• 20 yaşından genç ya da 70 yaşından ileri yaş
• Baş ve boyun bölgesine geçmişte ışın (radyasyon) almış olmak
• Erkek cinsiyet

Bu özellikleri taşımak kanser olduğu anlamına gelmez; yalnızca değerlendirmenin daha dikkatli yapılması gerektiğini gösterir. MedlinePlus, iyi huylu nodüllerin yaşamı tehdit etmediğini ve tiroid kanserlerinin çoğunun tedaviye iyi yanıt verdiğini belirtir.

Tiroid nodülü nasıl değerlendirilir?

ATA ve MedlinePlus'a göre değerlendirme genellikle şu adımlarla yapılır:

1. Kan testleri

İlk olarak tiroid uyarıcı hormon (TSH) ve gerekirse tiroid hormonları ölçülür. Bu testler tiroidin normal, az ya da fazla çalışıp çalışmadığını gösterir. Testlerin nasıl yorumlandığı için tiroid fonksiyon testleri yazımıza bakabilirsiniz.

2. Tiroid ultrasonu

ATA, ultrasonu tiroid nodülü değerlendirmesinin temel aracı olarak tanımlar. Ses dalgalarıyla yapılan bu ağrı vermeyen incelemede nodülün boyutu, yapısı (katı, kistik ya da karışık) ve kanser açısından kuşku uyandıran özellikleri belirlenir. Ultrason ayrıca takip sırasında nodülün büyüyüp büyümediğini izlemek için kullanılır. İnceleme yapan doktorları tiroid ultrasonu sayfamızda görebilirsiniz.

3. Tiroid sintigrafisi

ATA'ya göre nükleer tarama yöntemleri günümüzde daha seyrek kullanılır; özellikle tiroidin aşırı çalışmasına yol açan nodülleri değerlendirmede yararlıdır. TSH düşük çıkan kişilerde nodülün hormon üretip üretmediğini anlamak için istenebilir. Ayrıntılar için sintigrafi nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman biyopsi gerekir?

Her nodüle biyopsi yapılmaz. Biyopsi kararı; nodülün boyutuna, ultrasondaki görünümüne, kişinin risk etkenlerine ve tiroid testlerinin sonucuna göre hekim tarafından verilir. Ultrasonda kanser açısından kuşku uyandıran özellikler taşıyan nodüllerde ya da takipte büyüyen nodüllerde biyopsi önerilir.

İnce iğne aspirasyon biyopsisi nasıl yapılır?

ATA'ya göre ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB), çoğu zaman muayenehane veya poliklinik koşullarında yapılan basit ve güvenli bir işlemdir:

• Kişi sırtüstü yatar, boyun hafifçe geriye uzatılır.
• İşlem genellikle ultrason eşliğinde yapılır.
• Kan alımında kullanılandan daha ince bir iğneyle nodülün farklı bölgelerinden birkaç kez hücre örneği alınır.
• Gerekirse bölgeye lokal ya da yüzeysel uyuşturucu uygulanabilir.
• İşlem genellikle 30 dakikadan kısa sürer. Nodülde sıvı varsa boşaltılabilir.

ATA'ya göre işlemden sonra boyunda bir süre hafif rahatsızlık hissedilebilir; çoğu kişi işlemden sonra kendini iyi hisseder ve günlük etkinliklerinde pek bir kısıtlama olmaz. İşlemi yapan doktorlar için tiroid ince iğne biyopsisi sayfamıza bakabilirsiniz.

Biyopsi sonuçları ne anlama gelir?

Alınan hücreler patoloji uzmanınca incelenir ve sonuç genellikle şu gruplardan birine girer:

• İyi huylu (benign): ATA'ya göre bu sonuçta kanserin gözden kaçma olasılığı genellikle %3'ün altındadır. Nodül ultrasonla izlenir.
• Kötü huylu (malign) veya kanser kuşkusu: Genellikle ameliyat önerilir.
• Belirsiz (indeterminate): Hücrelerin iyi ya da kötü huylu olduğuna tek başına karar verilemez. ATA'ya göre bu durumda nodülün genlerini inceleyen moleküler testler karar vermeye yardımcı olabilir; tekrar biyopsi veya ameliyat da seçenekler arasındadır.
• Tanı koydurmayan (yetersiz örnek): Yeterli hücre alınamamıştır; biyopsinin tekrarlanması gerekebilir.

Tedavi ve takip

Tedavi, nodülün özelliklerine göre planlanır. ATA ve MedlinePlus'a göre başlıca seçenekler şunlardır:

• Takip (izlem): İyi huylu, belirti vermeyen ve büyümeyen nodüllerin çıkarılması gerekmez. ATA, bu nodüllerin belirli aralıklarla ultrason ve muayeneyle izlenmesini önerir. MedlinePlus, gerekli görülürse 6–12 ay sonra biyopsinin tekrarlanabileceğini belirtir.
• Ameliyat: Kanser veya kanser kuşkusu, belirsiz biyopsi sonucu, yutma ya da nefes almada güçlüğe yol açan büyük nodüller ve takipte büyüyen ya da ultrasonda kuşkulu özellikler kazanan nodüllerde değerlendirilir.
• Radyoaktif iyot: MedlinePlus'a göre fazla hormon üreten nodüllerde kullanılabilir.

Tiroid nodülü için hangi doktora gidilir?

Boynunuzda bir şişlik fark ettiyseniz ya da bir görüntülemede tesadüfen nodül saptandıysa ilk olarak aile hekiminize veya iç hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Nodül değerlendirmesi ve takibi çoğunlukla endokrinoloji ve metabolizma uzmanları tarafından yapılır. Ultrason ve biyopsi radyoloji veya endokrinoloji uzmanlarınca, sintigrafi nükleer tıp uzmanlarınca, ameliyat ise genel cerrahi uzmanlarınca yapılır. İlgili doktorlar için tiroid nodülü konu sayfamıza bakabilirsiniz.