Kısaca
Tiroid ameliyatı (tiroidektomi), boynun ön kısmında bulunan kelebek biçimli tiroid bezinin bir bölümünün ya da tamamının çıkarılmasıdır. MedlinePlus'a göre tiroid nodülleri, tiroid kanseri, nefes almayı ya da yutmayı zorlaştıran büyük guatr ve ilaçla kontrol edilemeyen tiroid fazla çalışması başlıca nedenlerdir. Ameliyat genellikle genel anestezi altında, boynun alt kısmına yapılan yatay bir kesiyle gerçekleştirilir. Ses tellerini yöneten sinirler ve kalsiyum dengesini sağlayan paratiroid bezleri korunmaya çalışılır. MedlinePlus'a göre tamamen iyileşme 4–6 hafta sürer ve tiroidin tamamı alınan kişilerin çoğunun ömür boyu tiroid hormonu ilacı kullanması gerekir.
Tiroid ameliyatı nedir?
Tiroid bezi, vücudun enerji kullanımını, ısısını ve birçok organın çalışmasını düzenleyen hormonlar üretir. Boynun ön alt kısmında, gırtlağın hemen altında yer alır ve iki lobdan oluşur. Hemen arkasında, kandaki kalsiyum düzeyini ayarlayan küçük paratiroid bezleri ve ses tellerini hareket ettiren sinirler bulunur.
StatPearls'a göre tiroid ameliyatının başlıca türleri şunlardır:
- Total tiroidektomi: Tiroid bezinin tamamının çıkarılması
- Tiroid lobektomisi (kısmi tiroidektomi): Yalnızca bir lobun çıkarılması
- Neredeyse total tiroidektomi: Bezin büyük bölümünün çıkarılıp çok küçük bir kısmının bırakılması
- İstmusektomi: Amerikan Tiroid Derneği'ne (ATA) göre yalnızca iki lobu birleştiren köprü dokusunun (istmus) çıkarılması
ATA'ya göre tiroid kanserinde, tiroid ameliyatına ek olarak boyundaki lenf bezlerinin çıkarılması (boyun diseksiyonu) gerekebilir; çok büyük ve göğüs kafesinin içine uzanan guatrlarda nadiren göğüs kemiğinin açılması gerekebilir.
Hangi ameliyatın yapılacağı; hastalığın türüne, nodüllerin sayısına ve yerine, biyopsi sonucuna ve tiroid işlevlerine göre belirlenir.
Hangi durumlarda yapılır?
MedlinePlus ve StatPearls'a göre tiroid ameliyatının başlıca nedenleri şunlardır:
- Tiroid nodülleri: Biyopsi sonucu şüpheli ya da kanser olan, büyüyen veya bası belirtisi yapan nodüller. Bkz. Tiroid nodülü nedir?
- Tiroid kanseri
- Büyük guatr: Tiroidin büyüyerek soluk borusuna ya da yemek borusuna bası yapması ve nefes alma ya da yutmayı zorlaştırması
- Tiroidin fazla çalışması (hipertiroidi): MedlinePlus'a göre radyoaktif iyot tedavisi ya da ilaçların uygun olmadığı durumlarda. Bkz. Hipertiroidi belirtileri
- Belirti veren iyi huylu tümörler
StatPearls'a göre nodüllerin değerlendirilmesinde ameliyat kararından önce ultrason ve ince iğne biyopsisi kullanılır.
Ameliyat öncesi hazırlık
StatPearls'a göre ameliyattan önce şu değerlendirmeler yapılır:
- Tiroid fonksiyon testleri: Tiroid hormon düzeylerinin ölçülmesi. Bkz. Tiroid fonksiyon testleri
- Ses tellerinin muayenesi: Burundan ilerletilen ince, esnek bir kamerayla ses tellerinin hareketi kontrol edilir. Bu, ameliyat öncesindeki durumun bilinmesi açısından önemlidir.
- Sesin değerlendirilmesi: Ameliyat öncesindeki ses kalitesi kaydedilir.
- Görüntüleme: Boyun ultrasonu ile nodüllerin ve çevredeki lenf bezlerinin değerlendirilmesi.
Tiroidi fazla çalışan kişilerde ameliyattan önce hormon düzeylerinin ve çarpıntı gibi belirtilerin ilaçlarla kontrol altına alınması gerekir. StatPearls, bazı cerrahların kanamayı azaltmak amacıyla ameliyattan önce iyot içeren solüsyonlar kullandığını belirtir.
Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları hekiminize bildirin; hangi ilacın ne zaman kesileceğine hekiminiz karar verir. Ameliyattan önce aç kalma süresine uyun.
Ameliyat nasıl yapılır?
MedlinePlus'a göre ameliyat genellikle genel anestezi altında yapılır. Cerrah, boynun ön alt kısmında, köprücük kemiklerinin hemen üstünde yatay bir kesi yapar. StatPearls'a göre ameliyat sırasında:
- Tiroid bezine ulaşılır ve kan damarları dikkatle bağlanır.
- Ses tellerini hareket ettiren sinirler (rekürren larengeal sinirler) bulunup korunur. StatPearls'a göre bazı merkezlerde bu sinirlerin izlenmesi için özel sinir monitörizasyonu cihazları kullanılır.
- Paratiroid bezleri bulunup kan akımları korunmaya çalışılır.
- Planlanan tiroid dokusu çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir.
- Gerekirse kesi yerine kısa süreli bir dren yerleştirilir ve kesi kapatılır.
MedlinePlus'a göre total tiroidektomi 2–3 saat sürebilir; kısmi ameliyatlar daha kısa sürer. StatPearls ameliyatın genellikle 1–2 saat sürdüğünü belirtir. MedlinePlus, daha küçük kesilerle yapılan yeni endoskopik tekniklerin de bulunduğunu belirtir.
Bu konuda
Bu konuyu bir hekimle konuşmak isterseniz
İlgili branşlardaki doktor profillerini şehir ve ilçeye göre inceleyebilir, çalışma yerlerini ve randevu seçeneklerini görebilirsiniz.
Ameliyat sonrası iyileşme
MedlinePlus'a göre çoğu kişi sıvıları yutabildikten sonra ameliyat günü ya da ertesi gün eve döner. Tamamen iyileşme yaklaşık 4–6 hafta sürer.
Kalsiyum düzeyinin izlenmesi
Ameliyat sırasında paratiroid bezleri etkilenebileceği için, MedlinePlus'a göre özellikle total tiroidektomiden sonra kandaki kalsiyum düzeyi kontrol edilir. StatPearls'a göre total tiroidektomi geçirenlerin üçte birine kadarında geçici kalsiyum düşüklüğü görülebilir; bu durum çoğunlukla haftalar içinde düzelir. StatPearls, kalıcı paratiroid yetersizliğinin hastaların yaklaşık %1–2'sinde gelişebileceğini belirtir. Gerekirse kalsiyum ve D vitamini desteği verilir.
Kalsiyum düşüklüğünün belirtileri; dudak çevresinde, parmak uçlarında ve ayaklarda karıncalanma ve uyuşma, kas krampları ve kasılmalardır. Bu belirtileri fark ederseniz hemen ekibinize bildirin.
Tiroid hormonu tedavisi
MedlinePlus'a göre tiroidin tamamı çıkarılan kişilerin çoğu ömür boyu tiroid hormonu ilacı kullanmak zorundadır. Kısmi ameliyattan sonra kalan tiroid dokusu yeterli hormon üretebilir; ancak bazı kişilerde zamanla ilaç gerekebilir. İlaç dozu, düzenli kan testleriyle hekim tarafından ayarlanır. Tiroid az çalışmasının belirtileri için bkz. Hipotiroidi belirtileri
Evde bakım
ATA, ameliyattan sonraki 2 hafta boyunca ağır kaldırmaktan kaçınılmasını önerir. Bunun dışında genel öneriler şöyle özetlenebilir:
- Kesi yerini temiz ve kuru tutun; banyo ve duş için size verilen talimatlara uyun.
- Boyun hareketlerini ağrı izin verdiği ölçüde yavaş yavaş artırın.
- Yumuşak, kolay yutulan yiyeceklerle başlayın ve bol sıvı alın.
- Size verilen kalsiyum ve tiroid hormonu ilaçlarını önerildiği şekilde kullanın; kontrol kan testlerini aksatmayın.
- Araç kullanmaya, başınızı rahatça çevirebildiğinizde ve ağrı kesicilerin uyku hâli yapmadığından emin olduğunuzda dönün.
Ses ve yutma
Ameliyattan sonraki günlerde sesinizde hafif kısıklık, ses yorgunluğu ya da yutarken rahatsızlık olabilir. StatPearls'a göre yutma güçlüğü çoğunlukla geçicidir. Ses değişiklikleri sürerse ekibinize bildirin.
Olası riskler
MedlinePlus ve StatPearls'ın sıraladığı başlıca riskler şunlardır:
- Ses tellerini yöneten sinirin etkilenmesi: Geçici ya da kalıcı ses kısıklığına, sesin gücünde ya da tonunda değişikliğe yol açabilir. ATA'ya göre geçici ses kısıklığı riski %5–7, kalıcı sinir hasarı riski yaklaşık %0,5'tir.
- Paratiroid bezlerinin etkilenmesi: Kan kalsiyum düzeyinin düşmesine neden olabilir.
- Kanama: StatPearls'a göre seyrek olmakla birlikte boyunda kan birikmesi acil yeniden ameliyat gerektirebilir.
- Hava yolu tıkanıklığı: MedlinePlus bunu ciddi riskler arasında sayar.
- Yara enfeksiyonu: ATA'ya göre hastaların %1'inden azında görülür.
- Hormon düzeylerinde ani artış: MedlinePlus'a göre ameliyat dönemine özgü olarak tiroid hormonlarında ani bir yükselme görülebilir.
Riskleri, size uygun ameliyat türünü ve ameliyattan sonra ilaç gerekip gerekmeyeceğini ameliyat öncesinde cerrahınızla ayrıntılı konuşun.
Cerrahınıza sorabileceğiniz sorular
Ameliyat öncesi görüşmede aklınızdaki soruları not edip sormanız, karar sürecini kolaylaştırır. Örneğin:
- Tiroidimin tamamı mı, bir bölümü mü alınacak? Neden bu seçenek öneriliyor?
- Boyundaki lenf bezlerinin de çıkarılması gerekecek mi?
- Ameliyattan sonra tiroid hormonu ilacı kullanmam gerekecek mi?
- Kalsiyum düşüklüğü ve ses değişikliği riskleri benim için ne anlama geliyor?
- Hastanede ne kadar kalacağım, işe ne zaman dönebilirim?
- Çıkarılan dokunun patoloji sonucu ne zaman ve nasıl bildirilecek?
Ne zaman doktora başvurmalı?
Şu durumlarda endokrinoloji ya da genel cerrahi uzmanına başvurun:
- Boynun ön kısmında yeni ya da büyüyen bir şişlik
- Yutma güçlüğü, nefes almada zorlanma ya da ses kısıklığı
- Çarpıntı, kilo kaybı, sıcağa dayanamama gibi tiroid fazla çalışması belirtileri
Ameliyattan sonra şu durumlarda ekibinize hemen ulaşın:
- Dudak çevresinde ve parmaklarda karıncalanma, kas krampları
- Yarada kızarıklık, akıntı ya da ateş
- Günler içinde düzelmeyen ya da ağırlaşan ses kısıklığı
Boyunda hızla büyüyen şişlik, nefes almada güçlük, hırıltılı solunum ya da yutkunamama gelişirse beklemeden 112'yi arayın; bu durum boyunda kanamaya bağlı olabilir. Şiddetli kas kasılmaları ya da nöbet de acil değerlendirme gerektirir.
Acil durumlarda 112'yi arayın.112'yi ara
Sık sorulan sorular
Yanıtı görmek için soruya dokunun.
Tiroid ameliyatından sonra ömür boyu ilaç kullanmam gerekir mi?
MedlinePlus'a göre tiroidin tamamı alındıysa çoğu kişinin ömür boyu tiroid hormonu ilacı kullanması gerekir. Kısmi ameliyattan sonra ilaç gerekip gerekmeyeceği kalan dokunun çalışmasına bağlıdır.
Ameliyattan sonra sesim değişir mi?
İlk günlerde hafif ses kısıklığı ve ses yorgunluğu olabilir. Ses tellerini yöneten sinirlerin etkilenmesi daha kalıcı değişikliklere yol açabilir; bu nedenle cerrahlar bu sinirleri korumaya özen gösterir.
Tiroid ameliyatı ne kadar sürer?
MedlinePlus'a göre total tiroidektomi 2–3 saat sürebilir; kısmi ameliyatlar daha kısa sürer. Süre, bezin büyüklüğüne ve yapılacak işleme göre değişir.
Ameliyattan sonra ne zaman işe dönebilirim?
MedlinePlus'a göre tamamen iyileşme 4–6 hafta sürer. Masa başı işlere daha erken dönülebilir; işe dönüş zamanını cerrahınızla konuşun.
Ameliyattan sonra neden kalsiyum ölçülür?
Paratiroid bezleri tiroidin hemen arkasında yer alır ve ameliyat sırasında etkilenebilir. MedlinePlus'a göre özellikle total tiroidektomiden sonra kalsiyum düzeyi kontrol edilir; düşüklük varsa destek tedavisi verilir.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Kaynaklar
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklara başvuruldu.
İlgili konu sayfaları
- Guatr (tiroid büyümesi)
- Tiroid bezi az çalışması (hipotiroidi)
- Tiroid bezi fazla çalışması (hipertiroidi)
- Tiroid hastalıkları
- Tiroid kanseri
- Tiroid nodülü
- Gırtlak endoskopisi (laringoskopi)
- Paratiroid ameliyatı
- Tiroid ameliyatı (tiroidektomi)
- Tiroid fonksiyon testleri (TSH, T3, T4)
- Tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi
- Tiroid ultrasonu
- Genel Cerrahi
- Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
- Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
- Nükleer Tıp
DoktorPlus'ın arama, randevu ve destek alanları acil hizmetin yerine geçmez. Acil durumlarda 112 veya uygun acil sağlık hizmetine başvurun. Acil durum bilgisi
