Tekrarlayan gebelik kaybı nedir? Nedenleri, tetkikler ve tedavi

Tekrarlayan gebelik kaybı nedir?

Düşük, gebeliğin bebeğin anne karnı dışında yaşayabileceği haftalardan önce kendiliğinden sona ermesidir. Tek bir düşük oldukça yaygındır ve çoğu zaman o gebelikte gelişimin olağan seyrinde ilerlememesinden kaynaklanır. NHS, düşüğün nedeninin her zaman bilinmediğini, ancak sıklıkla gebeliğin gelişimindeki bir sorundan kaynaklandığını belirtir. Tek bir düşük, sonraki gebeliklerde de sorun olacağı anlamına gelmez.

RCOG, üç ya da daha fazla erken düşüğü "tekrarlayan gebelik kaybı" olarak adlandırır. NHS de üç ya da daha fazla düşük yaşamış kişilerin hekimlerine başvurmalarını ve tedavi edilebilir bir neden aranması için tetkiklere yönlendirilmelerini önerir. Uygulamada değerlendirmeye hangi aşamada başlanacağı ülkeden ülkeye ve kişinin durumuna göre değişebilir; kendi durumunuzu hekiminizle konuşabilirsiniz.

Düşüğün belirtileri ve acil durumlar için Düşük belirtileri yazımıza bakabilirsiniz.

Olası nedenler ve risk etkenleri

RCOG ve NHS'in saydığı olası nedenler ve risk etkenleri şunlardır.

Gebeliğin genetik yapısı

RCOG'a göre düşüklerin yaklaşık yarısı, gebelik dokusundaki genetik (kromozom) farklılıklardan kaynaklanır ve bu olasılık anne ve baba yaşı ilerledikçe artar. RCOG ayrıca çiftlerin yaklaşık yüzde 6'sında, eşlerden birinde kromozomların dizilişinde bir farklılık bulunabildiğini belirtir. Bu kişiler genellikle sağlıklıdır, ancak gebelikte kromozom dengesizliği olasılığı artabilir.

Annenin ve babanın yaşı

RCOG'a göre annenin yaşı düşük riskini belirgin biçimde etkiler. RCOG'un verdiği rakamlara göre bir gebeliğin düşükle sonuçlanma olasılığı 35 yaşın altında yüzde 11–15 civarındayken, 35–39 yaş arasında yaklaşık yüzde 25'e, 40–44 yaş arasında yaklaşık yüzde 51'e çıkar. NHS, annenin 35 yaş ve üzerinde, babanın 45 yaş ve üzerinde olmasını risk etkenleri arasında sayar.

Antifosfolipid sendromu ve pıhtılaşma bozuklukları

Antifosfolipid sendromu, bağışıklık sisteminin ürettiği bazı antikorların kanın pıhtılaşmasını artırdığı bir durumdur ve plasentanın gelişimini etkileyebilir. RCOG bu sendromu tekrarlayan gebelik kaybının önemli ve tedavi edilebilir nedenlerinden biri olarak sayar. NHS de kan pıhtılaşma bozukluklarını risk etkenleri arasında gösterir. Kalıtsal pıhtılaşma eğilimleri (trombofili) için ise RCOG, rutin tedavinin yararını gösteren yeterli kanıt bulunmadığını belirtir.

Rahmin yapısı

RCOG'a göre tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan kadınların yaklaşık 100'de 13'ünde rahmin şeklinde farklılık bulunur. Örneğin rahim boşluğunu ikiye bölen bir doku perdesi (septum) gebeliğin yerleşmesini etkileyebilir.

Hormon ve metabolizma hastalıkları

RCOG ve NHS'e göre şu durumlar riski artırabilir:

• Tiroid bezinin az ya da fazla çalışması ve tiroid antikorları
• İyi kontrol edilmeyen diyabet
• Polikistik over sendromu (PKOS); bkz. PKOS nedir?

Yaşam tarzı ve diğer etkenler

• Kilo: RCOG'a göre beden kitle indeksinin 19–25 aralığının dışında olması; NHS'e göre fazla kilo ya da düşük kilo
• Sigara, aşırı kafein ve alkol
• NHS'e göre zararlı kimyasallara maruz kalma ve yüksek hava kirliliği
• RCOG ve NHS'e göre Siyahi Afrika ya da Karayip kökenli olmak

Pek çok kadında tüm tetkiklere rağmen belirgin bir neden bulunamaz. Bu durum "açıklanamayan tekrarlayan gebelik kaybı" olarak adlandırılır. Bir nedenin bulunamaması, kişinin bir hata yaptığı ya da sorunun ileride mutlaka süreceği anlamına gelmez; yalnızca bugünkü testlerle saptanabilen bir etken olmadığını gösterir.

Hangi tetkikler yapılır?

RCOG'a göre tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan kadınlara genellikle şu tetkikler önerilir:

• Kan testleri: Antifosfolipid sendromunu araştıran antikor testleri, tiroid fonksiyonu ve tiroid antikorları, diyabet taraması
• Genetik testler: Mümkünse düşük sonrası alınan gebelik dokusunun kromozom incelemesi; gebelik dokusunda kromozom farklılığı bulunursa eşlerin her ikisinin de kromozom analizi. Sonuçlara göre genetik danışmanlık önerilebilir.
• Pelvik ultrason: Rahmin şeklinin değerlendirilmesi için; genellikle vajinal ultrasonla yapılır. Gerekirse rahim içi kamerayla inceleme (histeroskopi) de planlanabilir; ayrıntı için Histeroskopi yazımıza bakabilirsiniz.

RCOG, sperm testinin bu amaçla rutin olarak önerilmediğini belirtir.

Tetkiklerin ne zaman yapılacağı ve hangi sırayla ilerleneceği kişiye göre planlanır. Sonuçların çıkması zaman alabilir; bu süreçte sorularınızı not alıp görüşmeye götürmeniz işinizi kolaylaştırır.

Görüşmeye hazırlık

Değerlendirme görüşmesine giderken şu bilgileri yanınızda bulundurmanız yararlı olur:

• Her gebelik kaybının hangi gebelik haftasında olduğu ve nasıl gerçekleştiği
• Daha önce yapılmış kan testleri, ultrason raporları ve varsa gebelik dokusunun inceleme sonuçları
• Bilinen hastalıklarınız ve düzenli kullandığınız ilaçlar
• Ailede tekrarlayan düşük, pıhtılaşma bozukluğu ya da genetik hastalık öyküsü
• Sigara, alkol ve kafein kullanımınız

Tedavi seçenekleri

Tedavi, bulunan nedene göre belirlenir. RCOG'un tarif ettiği yaklaşımlar şunlardır:

• Antifosfolipid sendromu: Gebelik süresince aspirin ve heparin iğnesi gibi kanın pıhtılaşmasını azaltan ilaçlar önerilebilir. Bu ilaçların hangi dönemde ve nasıl kullanılacağına mutlaka hekim karar verir; kendi başınıza başlamayın.
• Rahim septumu: Rahim içindeki perdenin cerrahi olarak çıkarılması değerlendirilebilir.
• Tiroid hastalığı ve diyabet: Bu hastalıkların gebelikten önce ve gebelik boyunca iyi kontrol altına alınması.
• Erken gebelikte kanama: RCOG'a göre daha önce düşük yaşamış ve erken gebelikte kanaması olan kadınlarda progesteron hormonu tedavisi önerilebilir.
• Yaşam tarzı değişiklikleri: Sağlıklı bir kiloya ulaşmak, sigarayı bırakmak, alkolden uzak durmak ve kafeini sınırlamak.

RCOG, kalıtsal trombofili gibi bazı durumlar için yaygın olarak uygulanan tedavilerin yararını gösteren yeterli kanıt bulunmadığını vurgular. Etkinliği kanıtlanmamış tedaviler hakkında karar vermeden önce hekiminizle yararları ve riskleri konuşun.

Sonraki gebelik

RCOG'a göre nedeni açıklanamayan tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan kadınların çoğu, sağlık ekibinin desteğiyle ileride sağlıklı bir gebelik yaşama şansına sahiptir. RCOG, sonraki gebelikte deneyimli bir ekip tarafından destekleyici bakım verilmesini ve gebeliğin erken haftalarında güven verici ultrason kontrolleri yapılmasını önerir.

Yeni bir gebelik planlıyorsanız şunlar yararlı olabilir:

• Gebelikten önce hekiminizle görüşerek tetkik sonuçlarınızı ve tedavi planınızı konuşmak
• Hekiminizin önerisiyle folik asit kullanmak; ayrıntı için Gebelik öncesi hazırlık yazımıza bakabilirsiniz
• Gebelik testi pozitif çıktığında erken dönemde sağlık ekibinize başvurmak

Riskli gebeliklerde takibin nasıl yapıldığını Riskli gebelik yazımızda bulabilirsiniz.

Duygusal destek

Art arda yaşanan gebelik kayıpları derin bir yas, suçluluk duygusu ve kaygıya yol açabilir. RCOG, bu süreçte ruh sağlığının da değerlendirilmesini ve kaygı, depresyon ya da travma sonrası stres belirtileri olan kişilerin uygun destek hizmetlerine yönlendirilmesini önerir. Düşüğün çoğu zaman kişinin yaptığı ya da yapmadığı bir şeyden kaynaklanmadığını bilmek önemlidir. Duygularınızı eşinizle, yakınlarınızla ve sağlık ekibinizle paylaşmak, gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek almak bu süreci hafifletebilir.