Düşük belirtileri nelerdir, ne zaman acile gidilmeli?

Düşük ne kadar sık görülür?

Düşük, gebeliğin en sık görülen sorunlarından biridir. MedlinePlus'a göre gebe olduğunu bilen kadınların yaklaşık yüzde 10 ile 25'inde düşük görülür ve düşüklerin çoğu gebeliğin ilk haftalarında gerçekleşir.

Bu sayılar, düşük yaşayan birinin "yalnız olmadığını" ve çoğu zaman bunun önlenemeyen bir durum olduğunu hatırlatır. Tek bir düşük yaşamış kadınların büyük çoğunluğu sonraki gebeliklerinde sağlıklı bebek sahibi olur.

Düşük belirtileri

NHS'nin sıraladığı düşük belirtileri şunlardır:

• 24. haftadan önce görülen vajinal kanama; bu kanama pembe, kırmızı veya kahverengi lekeler şeklinde olabileceği gibi daha yoğun da olabilir
• Karnın alt kısmında ağrı ve kramp
• Vajinadan pembe, gri veya beyaz renkli doku parçalarının gelmesi
• Vajinadan aniden sıvı gelmesi

MedlinePlus da sırtın alt kısmında veya karında künt, keskin ya da kramp tarzında ağrı, vajinadan doku gelmesi ve kramplı ya da krampsız kanamayı düşüğün belirtileri arasında sayar.

Bazı düşüklerde ise hiçbir belirti olmaz ve gebeliğin sona erdiği rutin bir ultrasonda fark edilir. Bulantı ve göğüs hassasiyeti gibi gebelik belirtilerinin aniden kaybolması da bazen dikkat çekebilir; ancak bu belirtiler sağlıklı gebeliklerde de dalgalanabilir.

Her kanama düşük demek değildir

Erken gebelikte hafif kanama veya lekelenme, gebelik sağlıklı devam ederken de görülebilir. Örneğin cinsel ilişki sonrası rahim ağzından olan hafif kanamalar ya da embriyonun rahme yerleşmesi sırasında görülen lekelenmeler bu gruptadır. Bununla birlikte kanamanın nedenini yalnızca muayene ve ultrason gösterebilir. Bu yüzden gebelikte görülen her kanamada bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.

Hekimlerin kullandığı terimler

Muayene ve ultrason sonrasında hekiminiz durumu farklı terimlerle tanımlayabilir. Bu terimleri bilmek, size anlatılanları anlamanızı kolaylaştırabilir:

• Düşük tehdidi: Kanama veya ağrı vardır ama rahim ağzı kapalıdır ve ultrasonda gebelik devam etmektedir. Bu durumdaki gebeliklerin önemli bir kısmı sağlıklı şekilde sürer.
• Kaçınılmaz düşük: Kanamayla birlikte rahim ağzı açılmıştır; gebeliğin devam etmesi beklenmez.
• Eksik (tamamlanmamış) düşük: Gebelik dokusunun bir kısmı atılmış, bir kısmı rahimde kalmıştır.
• Tam düşük: Gebelik dokusunun tamamı rahimden atılmıştır.
• Gizli (kaçırılmış) düşük: Gebelik sona ermiştir ancak doku rahimde kalmıştır; çoğu zaman belirti vermez ve rutin ultrasonda fark edilir.

Bu ayrım, hangi tedavi seçeneğinin uygun olduğunu belirlemede önemlidir.

Ne zaman acil yardım gerekir?

NHS, gebe olan ve vajinal kanaması bulunan kişilerin şu durumlardan biri varsa hemen acil yardım çağırmasını önerir:

• Karında şiddetli ağrı
• Omuzda ağrı
• Bulantı, bayılma hissi, baş dönmesi veya bilinç kaybı
• Yoğun kanama

Bu belirtiler; yoğun kan kaybına ya da dış gebelik gibi hayatı tehdit edebilen bir duruma işaret edebilir. Türkiye'de bu durumlarda beklemeden 112'yi arayın.

Düşüğün nedenleri

MedlinePlus, düşüklerin çoğunun bebeğin gelişmesini olanaksız kılan kromozom sorunlarından kaynaklandığını belirtir. NHS de düşüğün çoğu zaman gebeliğin gelişimindeki bir sorundan kaynaklandığını ifade eder. Bu sorunlar genellikle döllenme sırasında rastlantısal olarak ortaya çıkar.

Gebelikte günlük işleri yapmak, hafif egzersiz, cinsel ilişki veya çalışmak genellikle düşüğe neden olmaz. Düşük yaşayan birçok kadın kendini suçlar; oysa düşüklerin büyük çoğunluğu kişinin kontrolü dışındadır.

Risk etkenleri

NHS'nin sıraladığı ve düşük riskini artırabilen etkenler şunlardır:

• Annenin 35 yaş veya üzerinde, babanın 45 yaş veya üzerinde olması
• Polikistik over sendromu, diyabet, pıhtılaşma bozuklukları ve tiroid sorunları
• Rahimle ilgili yapısal sorunlar
• Sigara içmek, fazla kafein veya alkol tüketmek
• Fazla kilo veya düşük kilo
• Bazı kimyasallara veya kirliliğe maruz kalmak

MedlinePlus ayrıca uyuşturucu ve alkol kullanımı, hormon sorunları, enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi sorunları ve kontrolsüz diyabet gibi sistemik hastalıkları da sayar. Kuruma göre düşük riski 30 yaşından sonra artmaya başlar, 35–40 yaşları arasında daha da yükselir ve 40 yaşından sonra en yüksek düzeye ulaşır. Daha önce düşük yapmış olmak da riski artırır.

Tanı nasıl konur?

Kanama veya ağrı nedeniyle başvurduğunuzda hekim önce genel durumunuzu değerlendirir. MedlinePlus'a göre tanıda şu tetkiklerden yararlanılabilir:

• Jinekolojik muayene: Rahim ağzının açık olup olmadığının ve kanamanın kaynağının değerlendirilmesi
• Ultrason: Karından veya vajinadan yapılan ultrasonla gebelik kesesinin, embriyonun ve kalp atımının değerlendirilmesi
• Beta hCG testleri: Gebelik hormonunun kandaki miktarının ölçülmesi; çoğu zaman 48 saat arayla tekrarlanarak değişime bakılır
• Kan grubu (Rh) belirlenmesi: Rh negatif annelerde Rh uyuşmazlığına karşı koruyucu iğne gerekip gerekmediğini anlamak için
• Tam kan sayımı: Kan kaybının boyutunu değerlendirmek için

Gebeliğin çok erken haftalarında ultrason bulguları net olmayabilir. Bu durumda bir hafta ila on gün sonra ultrasonun tekrarlanması gerekebilir. Bu bekleme süreci kaygı verici olabilir; ancak yanlış bir karar verilmemesi için önemlidir.

Tedavi seçenekleri

Düşük tanısı konmuş ve rahimde gebelik dokusu kalmışsa NHS üç seçenekten söz eder:

1. Bekleyerek izlem: Dokunun kendiliğinden atılması için genellikle yaklaşık iki haftaya kadar beklenir.
2. İlaç tedavisi: Gebelik dokusunun atılmasını sağlayan ilaçlar kullanılır.
3. Aspirasyon işlemi: Anestezi altında, rahimdeki dokunun vakumla boşaltıldığı küçük bir işlemdir.

MedlinePlus da dokunun tamamen atılmadığı durumlarda iki haftaya kadar izlem ya da vakumla boşaltma gibi işlemlerin gerekebileceğini belirtir. Hangi seçeneğin uygun olduğu; gebeliğin haftasına, kanamanın miktarına, enfeksiyon belirtilerine ve kişinin tercihine göre hekimle birlikte belirlenir.

Düşük sonrası

Bedensel iyileşme

MedlinePlus'a göre adet döngüsü genellikle dört ila altı hafta içinde yeniden başlar. Düşük sonrasında bir süre kanama ve kramp tarzı ağrılar olabilir. Kanama azalırken yeniden artarsa, kötü kokulu akıntı veya ateş olursa hekime başvurulmalıdır.

Yeniden gebelik

MedlinePlus, yeniden gebe kalmaya çalışmadan önce bir normal adet döngüsünün beklenmesini önerir. Ancak bu konudaki öneriler kişiye göre değişebilir; ne zaman yeniden denemeye hazır olduğunuzu hem bedensel hem duygusal olarak değerlendirmek önemlidir. Folik asit kullanmaya devam etmek de önerilir.

Duygusal süreç

Düşük, gebeliğin haftası ne olursa olsun, derin bir kayıp duygusu yaratabilir. Üzüntü, suçluluk, öfke veya kaygı hissetmek doğaldır. Eşler de bu kaybı farklı biçimlerde yaşayabilir. Duygularınızı güvendiğiniz kişilerle paylaşmak ve gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek almak iyileşmeye yardımcı olabilir. Haftalar geçmesine rağmen yoğun üzüntü, umutsuzluk veya uyku ve iştah sorunları sürüyorsa bir hekime başvurun.

Tekrarlayan düşük

NHS, üç veya daha fazla düşük yaşayan kişilerin aile hekimiyle konuşmasını önerir. Tekrarlayan düşüklerde pıhtılaşma bozuklukları, rahimle ilgili yapısal sorunlar, hormon sorunları ve kromozom farklılıkları gibi nedenler araştırılabilir.