TAVI (transkateter aort kapak implantasyonu) nedir, nasıl yapılır?

Aort kapağı ve aort darlığı nedir?

Aort kapağı, kalbin sol karıncığı ile vücuda kan taşıyan ana atardamar olan aort arasında yer alır. Kalp her kasıldığında bu kapak açılır ve kan aorta geçer; kalp gevşediğinde kapak kapanarak kanın geri kaçmasını önler.

NHS'e göre aort darlığında (aort stenozu) kapak aşırı daralır ve tam açılamaz. Kalp, kanı bu dar açıklıktan geçirebilmek için daha fazla zorlanır. Zamanla şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi; bazen bayılma
• Çarpıntı
• Yorgunluk

NHS'e göre ağır aort kapağı hastalığında, kapağın onarılması mümkün değilse kapak değişimi önerilir. Bazı durumlarda belirti olmasa bile, kalbin pompalama gücünün belirgin şekilde azaldığı kalp yetmezliğine ilerlemeyi önlemek için kapak değişimi önerilebilir. Kalp yetmezliği hakkında bilgi için bkz. Kalp yetmezliği belirtileri ve tedavisi

TAVI nedir, açık kalp ameliyatından farkı ne?

Aort kapağı değişiminin geleneksel yöntemi açık kalp ameliyatıdır: Göğüs kafesi açılır, kalp geçici olarak durdurulur, hasarlı kapak çıkarılır ve yerine yeni kapak dikilir.

NHLBI TAVI'yi, kalbe bir damar yoluyla ilerletilen ince bir tüp (kateter) kullanılarak aort kapağının değiştirildiği ve açık kalp ameliyatından kaçınılan, en az girişimsel bir işlem olarak tanımlar. NHS bu yöntemin iki önemli farkını vurgular:

• Kalp durdurulmaz.
• Eski kapak çıkarılmaz; yeni kapak hasarlı kapağın üzerine, onun içine yerleştirilir.

MedlinePlus'a göre TAVI'de biyolojik bir kapak kullanılır. Kapak, kateterin ucundaki bir balonun üzerinde katlanmış hâlde taşınır ve eski kapağın içinde açılarak yerine oturtulur.

TAVI kimlere uygulanır?

NHS'e göre TAVI, aort darlığı olan ve geleneksel açık kalp ameliyatının çok riskli olduğu kişilere önerilir; örneğin ileri yaştaki ya da açık kalp ameliyatı için sağlık durumu uygun olmayan kişiler. NHLBI, yeni tekniklerle TAVI'ye uygun hasta grubunun genişlediğini ve daha fazla kalp kapağı hastasının açık kalp ameliyatı olmadan kapak değişimine aday olabildiğini belirtir.

TAVI mi yoksa açık ameliyat mı yapılacağına; yaş, kapağın ve damarların yapısı, eşlik eden hastalıklar ve kişinin tercihleri birlikte değerlendirilerek karar verilir. MedlinePlus'a göre TAVI, belirgin kalp yakınmaları olan ya da açık göğüs ameliyatını güvenle geçiremeyecek ağır aort darlığı hastalarında uygulanır. Karar sürecinde kardiyolog ile kalp ve damar cerrahı birlikte değerlendirme yapabilir.

İşlem öncesi değerlendirme ve hazırlık

TAVI planlanmadan önce kapak darlığının derecesi, kalbin pompalama gücü ve kateterin ilerletileceği damarların uygunluğu ekokardiyografi ve diğer görüntüleme testleriyle ayrıntılı olarak değerlendirilir. Hangi testlerin gerektiğine ekibiniz karar verir.

MedlinePlus'ın işlem öncesine ilişkin önerileri şunlardır:

• Kan sulandırıcılar: Bu ilaçlara işlemden bir süre önce ara verilmesi istenebilir. MedlinePlus bu sürenin yaklaşık 2 hafta olabileceğini belirtir; ancak bunu yalnızca hekiminizin talimatıyla yapın.
• Diş değerlendirmesi: İşlem öncesinde diş hekimi kontrolü istenir; çünkü ağız ve diş kaynaklı enfeksiyonlar yeni kapağa yerleşebilir.
• Açlık: İşlemden önceki gece yarısından sonra bir şey yememeniz ve içmemeniz istenir.
• Cilt temizliği: Özel bir antibakteriyel sabunla yıkanmanız istenebilir.

Kullandığınız tüm ilaçları ve alerjilerinizi, özellikle kontrast madde alerjinizi ve böbrek hastalığınızı ekibe bildirin.

TAVI nasıl yapılır?

NHS'e göre işlem genel olarak şu şekilde ilerler:

1. Kişiye rahatlaması için sakinleştirici ilaç ve ağrı hissetmemesi için lokal anestezi verilir; kişi işlem sırasında uyanık kalabilir.
2. Bacak, kol ya da göğüsteki bir damar yoluyla ince bir tüp (kateter) kalbe doğru ilerletilir.
3. Katlanmış hâldeki yeni kapak bu tüp yoluyla aort kapağının bulunduğu yere taşınır.
4. Yeni kapak, hasarlı kapağın içinde açılarak yerine yerleştirilir ve kan akışını üstlenir.
5. Kateter çıkarılır ve damara giriş yeri kapatılır.

NHS'e göre işlem genellikle 1–2 saat sürer; MedlinePlus ise yaklaşık 2–4 saat sürebileceğini belirtir. Süre, kişinin durumuna ve kullanılan giriş yoluna göre değişebilir. MedlinePlus'a göre çoğunlukla kişinin derin şekilde sakinleştirildiği ama tamamen uyutulmadığı orta düzey sedasyon kullanılır; bazı durumlarda genel anestezi tercih edilebilir. İşlem boyunca kalp ritmi ve tansiyon sürekli izlenir.

İşlemden sonra iyileşme

NHS'e göre TAVI yapılan kişiler genellikle 2–3 gün hastanede kalır; açık kalp ameliyatı sonrasında bu süre yaklaşık bir haftadır. MedlinePlus hastanede kalışın 1–4 gün arasında değiştiğini ve ilk gecenin çoğunlukla yoğun bakımda geçirildiğini belirtir. Taburculuktan sonra NHS şu noktaları önerir:

• Hareket: Kendinizi hazır hissettiğinizde yürüyüşe başlayın ve etkinliklerinizi kademeli olarak artırın.
• Ağır kaldırma ve araç kullanma: NHS'in kapak değişimi sonrası önerileri; ağır kaldırmaktan bir süre kaçınmayı ve araç kullanmaya ara vermeyi içerir. Göğüs açılmayan TAVI sonrasında bu sürelerin sizin için ne olduğunu hekiminize sorun.
• Kardiyak rehabilitasyon: NHS, egzersiz rehberliği ve izlem sağlayan kardiyak rehabilitasyon programlarının iyileşmeyi desteklediğini belirtir. Bkz. Kardiyak rehabilitasyon
• Diş sağlığı: NHS'e göre ağız ve diş hijyeni çok önemlidir; tedavi edilmeyen diş sorunları kalp kapağı enfeksiyonuna (endokardit) yol açabilir. Diş hekiminize kapak değişimi geçirdiğinizi söyleyin; bazı diş işlemlerinden önce antibiyotik gerekebilir.

İlaçlar

NHLBI'a göre biyolojik kapaklar, mekanik kapaklardan farklı olarak ömür boyu kan sulandırıcı kullanımını gerektirmez. Bununla birlikte TAVI sonrasında bir süre pıhtı önleyici ilaçlar kullanmanız istenebilir. İlaçlarınızın türünü ve süresini hekiminiz belirler; kendi kararınızla bırakmayın.

Mekanik ve biyolojik kapak farkı

Kalp kapağı değişiminde iki ana kapak türü kullanılır. NHLBI'a göre mekanik kapaklar daha uzun ömürlüdür ve çoğunlukla yeniden değiştirilmeleri gerekmez; ancak üzerlerinde pıhtı oluşmasını önlemek için ömür boyu kan sulandırıcı ilaç kullanılmasını gerektirir. Biyolojik (doku) kapaklar ise ömür boyu kan sulandırıcı gerektirmez, fakat daha kısa ömürlüdür. TAVI'de biyolojik kapak kullanıldığı için bu özellikler, kapağın ileride yeniden değerlendirilmesi gerekebileceği anlamına gelir.

Günlük yaşama dönüş

MedlinePlus'a göre işlem, uygun kişilerde yaşam kalitesinin iyileşmesine katkıda bulunabilir; kalp kanı vücuda daha rahat pompaladığı için kişiler daha kolay nefes aldıklarını ve daha enerjik olduklarını fark edebilir. Etkinliklerinizi yine de kademeli olarak artırın ve yeni bir egzersize başlamadan önce hekiminize danışın.

Kapağın ömrü ve kontroller

NHLBI'a göre biyolojik kapakların ömrü mekanik kapaklara göre daha kısadır ve zamanla yenilenmeleri gerekebilir. Bu nedenle düzenli kontroller ve ekokardiyografi ile kapağın işlevi izlenir.

Olası riskler

NHLBI'ın sıraladığı kapak değişimi riskleri şunlardır:

• İnme
• Pıhtı oluşumu
• Kateterlerin girdiği yerde hasar ve kanama
• Böbreklerde ya da kalpte hasar

MedlinePlus bunlara kalp krizi, böbrek yetmezliği, ritim bozukluğu, enfeksiyon, kanama ve ölümü de ekler.

NHS kapak değişimi sonrasında ritim bozukluğu gelişebileceğini, bunun çoğunlukla birkaç günde düzeldiğini, ancak sürerse kalp pili gerekebileceğini belirtir. Bkz. Kalp pili takılması

Bu risklerin sizin için ne anlama geldiği, işlemin beklenen yararlarıyla birlikte işlem öncesinde ekibinizle konuşulmalıdır.